Παγκρεατικές και ηπατικές επιδράσεις των GLP-1 αναλόγων και αγωνιστών υποδοχέων: βιβλιογραφική ανασκόπηση της ασφάλειας και των πιθανών μηχανισμών

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 και η παχυσαρκία αποτελούν 2 από τις σημαντικότερες μεταβολικές διαταραχές της σύγχρονης εποχής, με πυρήνα της παθογένεσης την ινσουλινοαντίσταση και τη χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή. Στο πλαίσιο αυτό οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 έχουν αναδειχθεί ως μια ιδιαίτερα σημαντική κατηγορία φαρμάκων. Το γαστρεντερικό GLP-1 συμμετέχει φυσιολογικά στη ρύθμιση της γλυκόζης μέσω ενίσχυσης της γλυκοζοεξαρτώμενης έκκρισης ινσουλίνης, καταστολής της έκκρισης γλυκαγόνης, επιβράδυνσης της γαστρικής κένωσης και μείωσης της όρεξης. Οι GLP-1RAs αξιοποιούν αυτούς τους μηχανισμούς, προσφέροντας σημαντική βελτίωση στον γλυκαιμικό έλεγχο, μείωση του σωματικού βάρος και ευνοϊκή επίδραση στο καρδιομεταβολικό προφίλ, ωστόσο οι εμφανιζόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν κυρίως γαστρεντερικά συμπτώματα. Σε κλινικό επίπεδο, αναφορικά με το πάγκρεας, οι GLP-1RAs φαίνεται να έχουν ευνοϊκή επίδραση στη λειτουργία και βιωσιμότητα των β-κυττάρων, ενισχύοντας τη γλυκοζοεξαρτώμενη έκκριση ινσουλίνης και μειώνοντας τη μεταβολική τους καταπόνηση με μείωση της γλυκοτοξικότητας, της λιποτοξικότητας και του στρες ενδοπλασματικού δικτύου. Παρόλα αυτά, έχουν καταγραφεί σε κλινικές μελέτες σπάνιες περιπτώσεις παγκρεατίτιδας, με μη πλήρως αποσαφηνισμένους μηχανισμούς, και περιστατικά παγκρεατικής νεοπλασίας τα οποία είναι μεμονωμένα και δεν εξάγουν μια στατιστικά σημαντική σχέση. Η συνολική βιβλιογραφία δεν τεκμηριώνει ισχυρή αιτιώδη σχέση, οι ευνοϊκές επιδράσεις φαίνεται να είναι ισχυρότερες των πιθανών κινδύνων, ωστόσο αποδεικνύεται η ανάγκη για προσεκτική παρακολούθηση. Σε ηπατικό επίπεδο, οι GLP-1RAs παρουσιάζουν ενδιαφέρον λόγω της σχέσης τους με τη μεταβολική δυσλειτουργία που σχετίζεται με τη MASLD/MASH και το HCC. Οι σύγχρονες μελέτες αποδεικνύουν μείωση της συσσώρευσης του ηπατικού λίπους, της φλεγμονής και πιθανότατα της εξέλιξης προς ίνωση και κίρρωση, κυρίως μέσω έμμεσων μεταβολικών μηχανισμών όπως η απώλεια βάρους, η βελτίωση της ινσουλινοαντίστασης και η ρύθμιση των μονοπατιών φλεγμονής. Επιπρόσθετα, αρκετές μελέτες κοορτής και μετα-αναλύσεις υποστηρίζουν πιθανή μείωση του κινδύνου HCC σε ασθενείς με ΣΔτ2 και MASLD. Συμπληρωματικά, έχει αναδειχθεί και η κατάσταση της φαρμακοεπαγόμενης ηπατικής βλάβης που σχετίζεται με ιδιοσυγκρασιακούς μηχανισμούς και δεν αναιρεί το συνολικό ευνοϊκό προφίλ των GLP-1RAs. Συνολικά, οι GLP-1RAs αποτελούν μια θεραπευτική κατηγορία με πολυεπίπεδη δράση στον μεταβολισμό, το πάγκρεας και το ήπαρ, προσφέροντας σημαντικά οφέλη σε ασθενείς με ΣΔτ2 και παχυσαρκία, αλλά και πιθανές επεκτάσεις σε ηπατοπάθειες και ενδεχομένως παγκρεατίτιδα ή και επιβάρυνση προς νεοπλασματική κατεύθυνση, γεγονός που δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τη μακροχρόνια ασφάλεια, τους μηχανισμούς σπανίων ανεπιθύμητων ενεργειών και την εξατομίκευση της θεραπείας.

Authors dc:creator

• Μπαλαλά Χρυσούλα
• Balala Chrysoula

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5402878

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5402878