Τo triage υπό το πρίσμα του Ωφελισμισμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης

Η παρούσα εργασία εξετάζει το ζήτημα του triage σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης υπό το πρίσμα του ωφελιμισμού, επιδιώκοντας να αξιολογήσει την επάρκεια της αρχής της μεγιστοποίησης ως κανονιστικού θεμελίου κατανομής ιατρικών πόρων. Το triage, από τη στρατιωτική του απαρχή έως τη σύγχρονη εφαρμογή σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και πολιτικές δημόσιας υγείας, συνιστά πρακτική διαλογής που ενεργοποιείται σε συνθήκες σπανιότητας, όπου δεν είναι δυνατή η ικανοποίηση όλων των θεραπευτικών αναγκών. Σε αυτές τις συνθήκες, η λήψη αποφάσων δεν είναι απλώς τεχνικό αλλά κανονιστικό ζήτημα, καθώς προϋποθέτει κριτήρια ιεράρχησης ανθρώπινων ζωών και αναγκών. Η εργασία αναπτύσσει αρχικά τη θεωρητική θεμελίωση του ωφελιμισμού, από τον κλασικό ηδονισμό του Bentham έως τη διάκριση ποιοτικών απολαύσεων του Mill και τις σύγχρονες μορφές συνεπειοκρατίας. Η αρχή της ωφέλειας, ως απαίτηση μεγιστοποίησης της συνολικής ευημερίας, παρέχει σαφές συγκριτικό κριτήριο σε περιβάλλοντα περιορισμένων πόρων. Στο πλαίσιο του triage, η αρχή αυτή μεταφράζεται σε διάσωση του μεγαλύτερου αριθμού ζωών ή ετών ζωής, συχνά μέσω εργαλείων όπως οι QALYs και οι κλινικοί δείκτες πρόγνωσης. Στη συνέχεια αναλύεται η εφαρμογή της μεγιστοποίησης σε κλινικό επίπεδο, ιδίως σε συνθήκες εντατικής θεραπείας. Η διάκριση μεταξύ διάσωσης ζωών και διάσωσης ετών ζωής αναδεικνύει τη σημασία της χρονικής διάστασης της ωφέλειας, ενώ η χρήση ποσοτικών δεικτών αποτυπώνει τη συνεπειοκρατική λογική σε πρακτικό επίπεδο. Παράλληλα, επισημαίνονται οι θεωρητικές δυσκολίες της αθροιστικότητας και της διαπροσωπικής σύγκρισης ωφέλειας. Εν συνεχεία, παρουσιάζεται η δεοντολογική κριτική και η κριτική του Rwals έναντι του ωφελιμισμού. Η κριτική αυτή υπογραμμίζει ότι η αθροιστική λογική ενδέχεται να παραγνωρίζει τη μοναδικότητα και την ίση αξία κάθε προσώπου. Η προτεραιοποίηση προτείνεται ως ενδιάμεση θέση που σταθμίζει τις ωφέλειες με βάση την αρχική κατάσταση του προσώπου. Με βάση τις παραπάνω θεωρητικές εντάσεις, διαμορφώνεται πρόταση υβριδικού κανονιστικού μοντέλου. Το μοντέλο αυτό αναγνωρίζει τη λειτουργική αναγκαιότητα της μεγιστοποίησης σε συνθήκες ακραίας σπανιότητας, αλλά εντάσσει την εφαρμογή της σε πλαίσιο θεσμικών περιορισμών: απαγόρευση διακρίσεων, διαφάνεια, δημόσια δικαιολόγηση και, όπου ενδείκνυται, προτεραιότητα σε ευάλωτες ομάδες. Η σύνθεση αυτή επιδιώκει να διατηρήσει την αποτελεσματικότητα χωρίς να θυσιάζει την αρχή της ίσης ηθικής αξίας των προσώπων. Η πανδημία COVID-19 εξετάζεται ως εμπειρική δοκιμασία των παραπάνω θεωρητικών σχημάτων. Η εφαρμογή crisis standards of care, τα εθνικά πρωτόκολλα κατανομής αναπνευστήρων και η εμβολιαστική προτεραιοποίηση ανέδειξαν την αναγκαιότητα αλλά και τα όρια της μεγιστοποίησης. Η σύγκριση μεταξύ κλινικού triage και πληθυσμιακής κατανομής εμβολίων κατέδειξε ότι η αρχή της ωφέλειας εφαρμόζεται σε διαφορετικά επίπεδα με διαφορετική ένταση, πάντοτε όμως υπό την πίεση νομικών και κοινωνικών περιορισμών. Συνολικά, η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο ωφελιμισμός αποτελεί αναγκαίο αλλά όχι επαρκές θεμέλιο για το triage σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η αρχή της μεγιστοποίησης παρέχει αναντικατάστατο εργαλείο λήψης αποφάσεων υπό σπανιότητα, αλλά η κανονιστική της νομιμοποίηση εξαρτάται από την ενσωμάτωσή της σε υβριδικό πλαίσιο που διασφαλίζει σεβασμό της αξιοπρέπειας, ισότητα και θεσμική διαφάνεια. Το triage αναδεικνύεται έτσι ως πεδίο όπου η ηθική θεωρία καλείται όχι να εξαλείψει το τραγικό στοιχείο της επιλογής, αλλά να το διαχειριστεί με δικαιοσύνη και κανονιστική συνέπεια.

Authors dc:creator

• Κεϊβανίδης Ιωάννης
• Keivanidis ioannis

• Φιλοσοφία- Ψυχολογία
• Philosophy - Psychology

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5402081

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5402081