Το παιχνίδι ως ψυχαγωγική δραστηριότητα και θεμελιώδες μέσο μάθησης και ανάπτυξης στην προσχολική ηλικία: Μια κοινωνικοπολιτισμική προσέγγιση μέσα από το πρίσμα της θεωρίας του Vygotsky (2000-2025)

Η παρούσα βιβλιογραφική επισκόπηση εξετάζει τον ρόλο του παιχνιδιού τόσο ως ψυχαγωγικής δραστηριότητας όσο και ως θεμελιώδους μέσου μάθησης και ανάπτυξης στην προσχολική ηλικία, υπό το θεωρητικό πλαίσιο της κοινωνικοπολιτισμικής θεωρίας του Lev Vygotsky. Σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση των μηχανισμών μέσω των οποίων η ευχαρίστηση και η χαρά που απορρέουν από το παιχνίδι συμβάλλουν στη μαθησιακή διαδικασία και στην ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών. Η μελέτη επιδιώκει να απαντήσει σε τρία (3) βασικά ερευνητικά ερωτήματα που σχετίζονται με: (α) τη διαλεκτική σχέση μεταξύ της ψυχαγωγικής και της μαθησιακής διάστασης του παιχνιδιού υπό το πρίσμα της κοινωνικοπολιτισμικής θεωρίας, (β) τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η ψυχαγωγική εμπλοκή συμβάλλει στη δημιουργία της ζώνης επικείμενης ανάπτυξης και στην εσωτερίκευση πολιτισμικών εργαλείων, και (γ) τις σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις (2000–2025) που εξισορροπούν αποτελεσματικά την ψυχαγωγική και την εκπαιδευτική λειτουργία του παιχνιδιού. Η μεθοδολογία της παρούσας μελέτης βασίστηκε σε βιβλιογραφική ανασκόπηση με στοιχεία συστηματικής προσέγγισης της διεθνούς επιστημονικής παραγωγής για την περίοδο 2000–2025. Η αναζήτηση και επιλογή των πηγών πραγματοποιήθηκε βάσει κριτηρίων όπως η θεματική συνάφεια με το υπό εξέταση αντικείμενο, η θεωρητική τεκμηρίωση και η επιστημονική εγκυρότητα των μελετών. Η ανάλυση εστιάζει σε κεντρικές θεωρητικές συμβολές των Marilyn Fleer, Mariane Hedegaard, Bert van Oers, Elena Bodrova και Deborah J. Leong, καθώς και σε σύγχρονες ερευνητικές προσεγγίσεις που διευρύνουν και εξελίσσουν τη βιγκοτσκιανή θεωρητική παράδοση. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ψυχαγωγική διάσταση του παιχνιδιού δεν αποτελεί απλώς πηγή ευχαρίστησης, αλλά βασικό μηχανισμό που υποστηρίζει τη γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη. Η πηγή της απόλαυσης μεταβάλλεται με την ηλικία του παιδιού, μετατοπιζόμενη από απλές αισθητηριακές εμπειρίες σε πιο σύνθετες μορφές που σχετίζονται με τη συνεργασία, τη σκέψη και τη δημιουργικότητα. Διαφορετικοί τύποι παιχνιδιού (κοινωνικο-δραματικό, συμβολικό, αφηγηματικό, κατασκευαστικό) συνδέονται με ποικίλα αναπτυξιακά οφέλη. Οι σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις που αξιοποιούν τον διπλό ρόλο του παιχνιδιού περιλαμβάνουν τις «εννοιολογικές κοινότητες παιχνιδιού» (Fleer) και την παιδαγωγική του συν-παιχνιδιού, δίνοντας έμφαση στην αυθεντική αξιολόγηση και στην ενίσχυση των διαδικασιών σκέψης. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημασία διατήρησης του χρόνου παιχνιδιού στην προσχολική εκπαίδευση και την ανάγκη για προγράμματα που αναγνωρίζουν την εκπαιδευτική του αξία. Τέλος, προτείνονται κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα, όπως διαπολιτισμικές και διαχρονικές μελέτες που θα μελετήσουν τη διαδικασία μετάβασης από το προσχολικό στο πρωτοβάθμιο εκπαιδευτικό επίπεδο. Λέξεις-κλειδιά: παιχνίδι, ψυχαγωγία, μάθηση, προσχολική εκπαίδευση, Vygotsky, κοινωνικοπολιτισμική θεωρία, ζώνη επικείμενης ανάπτυξης

Authors dc:creator

• ΤΣΙΝΤΖΕΛΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
• TSINTZELIS PANAGIOTIS

• Εκπαίδευση – Αθλητισμός
• Education - Sport science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5374399

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5374399