Οι ανάγκες και τα κίνητρα των ενήλικων ασκούμενων σε προγράμματα φυσικής δραστηριότητας

Η φυσική δραστηριότητα αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα για τη διατήρηση και προαγωγή της υγείας, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Παρά τις αναγνωρισμένες ωφέλειές της, μεγάλα τμήματα του ενήλικου πληθυσμού δυσκολεύονται να εντάξουν την άσκηση στη ζωή τους ή να τη διατηρήσουν μακροπρόθεσμα, γεγονός που εγείρει το ερώτημα για τα κίνητρα που ωθούν τα άτομα να ξεκινήσουν και να συνεχίσουν να ασκούνται, καθώς και για τους παράγοντες που διαφοροποιούν αυτή την απόφαση. Η διερεύνηση των κινήτρων καθίσταται επομένως ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς μπορεί να καθοδηγήσει την ανάπτυξη στοχευμένων και αποτελεσματικών προγραμμάτων άσκησης για διαφορετικές κοινωνικές ομάδες. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να εξετάσει τους παράγοντες που καθοδηγούν και ενισχύουν τη συμμετοχή στην άσκηση, εστιάζοντας σε κίνητρα όπως η δεξιοτεχνία, η διασκέδαση, η βελτίωση της φυσικής και ψυχολογικής κατάστασης, η ενίσχυση της εμφάνισης, η ικανοποίηση κοινωνικών προσδοκιών, η αίσθηση δέσμευσης και ο ανταγωνισμός, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και ο σωματικός γραμματισμός συμβάλλουν στη διαμόρφωσή τους. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας αναδεικνύει ότι τα εσωτερικά κίνητρα (π.χ. απόλαυση, αυτονομία, αίσθηση ικανότητας) συνδέονται περισσότερο με τη μακροχρόνια προσκόλληση και τη θετική εμπειρία από την άσκηση, σε αντίθεση με τα εξωτερικά (π.χ. εμφάνιση, κοινωνική πίεση), που ενισχύουν κυρίως την έναρξη αλλά όχι τη συνέχιση. Παράλληλα, τα κίνητρα επηρεάζονται και από κοινωνικοπολιτισμικές συνθήκες, καθώς διαφορετικές ηλικιακές, μορφωτικές και επαγγελματικές ομάδες προτιμούν διαφορετικά είδη κινητοποίησης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σχεδιασμού προγραμμάτων και πολιτικών προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες κοινωνικές συνθήκες. Στην έρευνα συμμετείχαν 104 ενήλικες από την Αττική (28 άνδρες και 76 γυναίκες), ηλικίας κάτω των 50 ετών (Ν=37) και άνω των 50 ετών (Ν=67). Τα κίνητρα μετρήθηκαν μέσω του έγκυρου και αξιόπιστου ερωτηματολογίου PALMS (Physical Activity and Leisure Motivation Scale), που αξιολογεί οκτώ διαστάσεις παρακίνησης: δεξιοτεχνία, διασκέδαση, φυσική κατάσταση, ψυχολογική κατάσταση, εμφάνιση, δέσμευση, ανταγωνισμός και προσδοκίες. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με t-test ανεξάρτητων δειγμάτων (SPSS 24) με επίπεδο σημαντικότητας p<0.05, επιτρέποντας τη σύγκριση μεταξύ διαφορετικών υποομάδων. Μέσα από αυτή την προσέγγιση, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα κυρίαρχα κίνητρα για την έναρξη της άσκησης είναι κυρίως εσωτερικού χαρακτήρα, με την κατοχή δεξιοτήτων, τη διασκέδαση, καθώς και τη βελτίωση της φυσικής και ψυχολογικής κατάστασης να αναδεικνύονται ως οι σημαντικότεροι παράγοντες. Αντίθετα, εξωτερικά κίνητρα, όπως η εμφάνιση, οι προσδοκίες των άλλων και ο ανταγωνισμός, αξιολογήθηκαν ως μέτρια σημαντικά και φαίνεται να διαδραματίζουν υποστηρικτικό αλλά όχι πρωταγωνιστικό ρόλο. Παράλληλα, καταγράφηκαν έμφυλες διαφοροποιήσεις, με τις γυναίκες να επηρεάζονται από ένα πιο σύνθετο και αλληλοσυνδεδεμένο σύνολο κινήτρων, ενώ στους άνδρες η κατοχή δεξιοτήτων, η διασκέδαση και η αίσθηση πρόκλησης είχαν πιο κεντρική σημασία. Η ηλικία και ο σωματικός γραμματισμός παρουσίασαν περιορισμένη αλλά ουσιαστική επίδραση, κυρίως σε ψυχολογικές διαστάσεις της παρακίνησης, ενώ το μορφωτικό επίπεδο και το επάγγελμα δεν φάνηκε να διαφοροποιούν σημαντικά τα κίνητρα. Συμπερασματικά, η παρούσα μελέτη επιβεβαιώνει τη σημασία της εσωτερικής και ταυτοποιημένης παρακίνησης για την έναρξη της φυσικής δραστηριότητας και υπογραμμίζει την ανάγκη σχεδιασμού προγραμμάτων άσκησης που ενισχύουν την αντιλαμβανόμενη δεξιότητα, την απόλαυση και τη θετική ψυχολογική εμπειρία. Παρεμβάσεις που προάγουν την αυτονομία, τη σταδιακή ανάπτυξη δεξιοτήτων και την ευεξία φαίνεται να αποτελούν πιο αποτελεσματικές στρατηγικές για τη διατήρηση της άσκησης και τη βελτίωση της δημόσιας υγείας.

Authors dc:creator

• Τζιαποπούλου Ευαγγελία
• Tziapopoulou Evangelia

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5373828

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5373828