Γνώσεις και στάσεις των επαγγελματιών υγείας προς την ανακουφιστική φροντίδα και δυσκολίες εφαρμογής της στην κλινική πρακτική

Εισαγωγή: Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του προσδόκιμου ζωής και παράλληλα αύξηση των ασθενών με χρόνια απειλητική για τη ζωή ασθένεια. Συνεπώς, η ανάγκη για προσφορά ανακουφιστικής φροντίδας θα συνεχίσει να αυξάνεται τα επόμενα χρόνια. Οι ασθενείς με χρόνια απειλητική για τη ζωή ασθένεια, συχνά νοσηλεύονται στο νοσοκομείο, λόγω έξαρσης των συμπτωμάτων, κυρίως την περίοδο που διανύουν το τελικό στάδιο της νόσου. Η παροχή ανακουφιστικής φροντίδας στο χώρο του νοσοκομείου είναι σημαντική για την ολοκληρωμένη κάλυψη των αναγκών τους και είναι απαραίτητο οι επαγγελματίες υγείας να είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι. Σήμερα η ανακουφιστική φροντίδα, δεν έχει ενσωματώσει στο σύστημα υγείας ομοιόμορφα σε όλες οι χώρες. Η αξιολόγηση της ετοιμότητας των επαγγελματιών υγείας είναι σημαντική για την καταγραφή των αναγκών στην εκπαίδευση και στην οργάνωση του συστήματος υγείας, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση και κάλυψη των ασθενών με χρόνια απειλητική ασθένεια. Σκοπός: Η διερεύνηση των γνώσεων και των στάσεων στην ανακουφιστική φροντίδα των επαγγελματιών υγείας που εργάζονται σε Γενικό νοσοκομείο και φροντίζουν ασθενείς με προχωρημένη νόσο και πεθαίνουν, η διερεύνηση της στάσης τους προς την φροντίδα ασθενών που πεθαίνουν και η διερεύνηση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν στην εφαρμογή της. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε συγχρονική μελέτη σε ένα τριτοβάθμιο γενικό νοσοκομείο της Αττικής, την περίοδο από 28 Ιουλίου έως 29 Σεπτεμβρίου το 2025. Το δείγμα ευκολίας, αποτέλεσαν Ιατροί, Ειδικευόμενοι ιατροί, Νοσηλευτές, Βοηθοί νοσηλευτών και Φυσικοθεραπευτές, που έχουν εργαστεί τουλάχιστον 3 μήνες στην Παθολογική, Ρευματολογική, Καρδιολογική, Νευρολογική και Νευροχειρουργική κλινική, κλινική Λοιμώξεων, Παθολογική COVID, Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ). Τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή δεδομένων είναι: α) Ερωτηματολόγιο συλλογής δημογραφικών και επαγγελματικών δεδομένων, το οποίο συμπεριλαμβάνει ερωτήσεις σχετικά με την κατανόηση του όρου «Ανακουφιστική Φροντίδα» και μία ανοιχτή ερώτηση, σχετικά με τις δυσκολίες των επαγγελματιών υγείας κατά τη φροντίδα ασθενών με χρόνια προχωρημένη νόσο που πεθαίνουν, β) Palliative Care Quiz For Nursing (PCQN), το οποίο αξιολογήσει τις γνώσεις και στάσεις των νοσηλευτών στην ανακουφιστικής φροντίδα, αποτελείται από 20 ερωτήσεις, οι οποίες χωρίζονται σε 3 κατηγορίες (Αρχές και φιλοσοφία της ανακουφιστικής φροντίδας, Διαχείριση του πόνου και άλλων συμπτωμάτων, Ψυχοκοινωνική και πνευματική φροντίδα) και οι απαντήσεις διακρίνονται σε «σωστό», «λάθος» και «δεν γνωρίζω», γ) Frommelt Attitude Toward the Care of the Dying Scale Form B (FATCOD-B), το οποίο αξιολογεί τη στάση στη φροντίδα ασθενών που πεθαίνουν, αποτελείται από 30 ερωτήσεις τύπου Likert, 5 βαθμίδων («διαφωνώ απόλυτα», «διαφωνώ», «δεν είμαι σίγουρος», «συμφωνώ» και «συμφωνώ απόλυτα») και δ) Palliative Care Difficulties Scale (PCDS), το οποίο αξιολογεί το βαθμό δυσκολίας στην εφαρμογή ανακουφιστικής φροντίδας και αποτελείται από 15 ερωτήσεις τύπου Likert 5 βαθμίδων («ποτέ», «σπάνια», «μερικές φορές», «συχνά» και «πολύ συχνά») και χωρίζονται σε 5 κατηγορίες (Ανακούφιση συμπτωμάτων, Επικοινωνία μεταξύ της διεπιστημονικής ομάδας, Επικοινωνία με τον ασθενή και την οικογένεια, Υποστήριξη από έναν ειδικό στην ανακουφιστική φροντίδα και Συντονισμός στην κοινότητα). Οι τιμές του επιπέδου σημαντικότητας (p-value) μικρότερες του 0,05 (5%) θεωρήθηκαν στατιστικά σημαντικές. Πραγματοποιήθηκε θεματική ανάλυση των απαντήσεων της ανοικτής ερώτησης, από δύο ερευνητές. Αποτελέσματα: Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 83 επαγγελματίες υγείας, με συνολικό ποσοστό ανταπόκρισης 45.35%. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν Νοσηλευτές (11 Νοσηλευτές ΠΕ 11 (13.3%) και 30 Νοσηλευτές ΤΕ (36.1%)) και οι περισσότεροι ήταν γυναίκες (77.1%). Η μέση ηλικία είναι 40.64 έτη. Οι περισσότεροι γνωρίζουν το όρο «Ανακουφιστική Φροντίδα» (95.2%), δεν έχουν λάβει σχετική εκπαίδευση (79.3%) και δεν έχουν παρακολουθήσει κάποιο σεμινάριο (83.1%). Στην πλειοψηφία έχουν φροντίσει στο χώρο εργασίας ασθενή με προχωρημένη χρόνια ασθένεια (89.2%) ή ασθενή με προχωρημένη ασθένεια που πεθαίνει (91.6%), ενώ λιγότεροι έχουν φροντίσει στο σπίτι ασθενή με χρόνια ασθένεια (33.7%). Το 91.3% αντιμετωπίζει προκλήσεις κατά τη φροντίδα ασθενών με προχωρημένη χρόνια ασθένεια ή ασθενών που πεθαίνουν με προχωρημένη νόσο. Ο μέσος όρος του επιπέδου γνώσης των επαγγελματιών υγείας ήταν χαμηλός (8.12 ± 2.53). Η κατηγορία με τις περισσότερες σωστές απαντήσεις ήταν στη Διαχείριση του πόνου και άλλων συμπτωμάτων (5.59 ±2.10) και η κατηγορία με τις λιγότερες σωστές απαντήσεις ήταν η Ψυχοκοινωνική και πνευματική φροντίδα (0.84 ±0.72). Η στάση των επαγγελματιών υγείας ήταν θετική, με μέσο όρο 102.37 ± 7.88. Ο μέσος όρος του βαθμού δυσκολίας στην εφαρμογή της ανακουφιστικής φροντίδας ήταν μέτριος προς υψηλός (52.81 ± 8.53). Η κατηγορίες με τον μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας είναι η Ανακούφιση των συμπτωμάτων (11.25 ± 2.59) και ο Συντονισμός με υπηρεσίες στην κοινότητα (11.21±2.58). Η κατηγορία με το μικρότερο βαθμό δυσκολίας είναι η είναι η επικοινωνία σε διεπιστημονικές ομάδες (9.68 ±2.44). Παρατηρήθηκε θετικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της γνώσης και της στάσης (p-value= 0.002), μη στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της γνώσης και της δυσκολίας εφαρμογής ανακουφιστικής φροντίδας (p-value=0.7) και μη στατιστικά σημαντικά συσχέτιση μεταξύ της γνώσης και της δυσκολίας εφαρμογής ανακουφιστικής φροντίδας (p-value=0.072). Τα περισσότερα από τα δημογραφικά και επαγγελματικά δεδομένα των συμμετεχόντων δεν επηρεάζουν στατιστικά σημαντικά με το επίπεδο γνώσης προς την ανακουφιστική φροντίδα. Ωστόσο, φύλο (p-value=0.05), το επάγγελμα (p-value=0.004) και το εκπαιδευτικό επίπεδο (p-value=0.009) συσχετίζονταν με την ολική τιμή της στάσης για τη φροντίδα ασθενών που πεθαίνουν. Επίσης, ο βαθμός δυσκολίας επηρεάζεται από το επάγγελμα (p-value=0.015). Από την θεματική ανάλυση των συμμετεχόντων στην ανοικτή ερώτηση προκύπτουν 6 θεματικές: α) Φροντίδα σε προχωρημένη νόσο – κοντά στο θάνατο, β) Ψυχολογική διάσταση της φροντίδας του ασθενή, γ) Επικοινωνία και Συνεργασία του ασθενή, δ) Συμμετοχή και στήριξη της οικογένειας/περιβάλλοντος/φροντιστών, ε) Δομές και Οργάνωση Φροντίδας και στ) Επαγγελματική επιβάρυνση επαγγελματιών υγείας. Συμπεράσματα: Οι επαγγελματίες υγείας έχουν θετική στάση προς τη φροντίδα των ασθενών με χρόνια απειλητική ασθένεια και στην προσφορά ανακουφιστικής φροντίδας. Ωστόσο, παρατηρείται χαμηλό επίπεδο γνώσεων και αρκετές δυσκολίες, οι οποίες εμποδίζουν στην αποτελεσματική εφαρμογή της ανακουφιστικής φροντίδας. Περισσότερες μεγαλύτερης στατιστικής ισχύος μελέτες, με μεγαλύτερα δείγματα από περισσότερα νοσοκομεία, απαιτούνται για τον προσδιορισμό των παραγόντων που επηρεάζουν το βαθμό δυσκολίας εφαρμογής της ανακουφιστικής φροντίδας από τους επαγγελματίες υγείας στο νοσοκομείο.

Authors dc:creator

• Σταυράκογλου Σοφία
• Stavrakoglou Sofia

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5373420

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5373420