Πολιτική Προστασία: Η εξέλιξη ενός κοινωνικού θεσμού και η σχέση του με τον θεσμό της Άμυνας

Η μελέτη αυτή εξετάζει την πορεία διαμόρφωσης, τις θεμελιώδεις αρχές και τις σύγχρονες απαιτήσεις του συστήματος πολιτικής προστασίας τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται η ιστορική αφετηρία και η εννοιολογική συγκρότηση της πολιτικής προστασίας, με ιδιαίτερη έμφαση στη διάκρισή της από την πολιτική και την εθνική άμυνα, καθώς και στο νομικό και θεσμικό πλαίσιο που τη στηρίζει σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Παράλληλα, αναλύεται ο ρόλος των ενόπλων δυνάμεων και της κρατικής διοίκησης ως βασικών συντελεστών στη λειτουργία και τον συντονισμό των μηχανισμών πολιτικής προστασίας, ειδικά σε περιόδους κρίσεων. Ακολουθεί μια συνοπτική αλλά ουσιαστική αναδρομή στη διεθνή εξέλιξη της πολιτικής προστασίας, από τις πρώτες μορφές συλλογικής ασφάλειας των κοινοτήτων έως τη διαχείριση κρίσεων κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ψυχρό Πόλεμο. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη συμβολή διεθνών οργανισμών, όπως το ΝΑΤΟ και άλλοι πολιτικο-στρατιωτικοί θεσμοί, στη διαμόρφωση ενός κοινά αποδεκτού πλαισίου ασφάλειας και συνεργασίας. Στο ελληνικό πλαίσιο, η εργασία εστιάζει στην εξέλιξη της πολιτικής προστασίας από τις πρώτες οργανωμένες αντιδράσεις σε φυσικές καταστροφές, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης το 1917, έως καθοριστικά γεγονότα όπως ο σεισμός του 1999. Παρουσιάζεται η δημιουργία και η πορεία της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, η συμβολή των ενόπλων δυνάμεων στην υποστήριξη του πληθυσμού και οι θεσμικές και επιχειρησιακές αλλαγές που ενίσχυσαν την ετοιμότητα και την ανταπόκριση του κρατικού μηχανισμού. Η πολιτική προστασία εξετάζεται επίσης υπό το πρίσμα της εθνικής ασφάλειας, μέσα από την ανάλυση σύγχρονων απειλών όπως οι χημικοί, βιολογικοί, ραδιολογικοί και πυρηνικοί κίνδυνοι (CBRN), οι υβριδικές μορφές απειλής και η ανάγκη στενής συνεργασίας μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών φορέων σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, καθώς και στη συνεργασία με οργανισμούς όπως η Frontex και το ΝΑΤΟ, που συμβάλλουν καθοριστικά στον συντονισμό κοινών δράσεων ασφάλειας και αντιμετώπισης κρίσεων. Στη συνέχεια αναλύονται οι σύγχρονες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η πολιτική προστασία, με κυριότερες την κλιματική αλλαγή, τις αυξανόμενες φυσικές καταστροφές, όπως πυρκαγιές, πλημμύρες αλλά και τις υγειονομικές κρίσεις. Παρουσιάζονται επίσης οι μεταρρυθμίσεις και η αναδιάρθρωση του συστήματος μετά το 2020, οι οποίες ενίσχυσαν την αποτελεσματικότητα και τη λειτουργικότητα των μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ανάγκη για ισχυρή ηγεσία, συνεχή εκπαίδευση και αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, στοιχεία απαραίτητα για την προσαρμογή σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον κινδύνων. Στο τελικό μέρος συνοψίζονται τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας και προτείνονται συγκεκριμένες επιχειρησιακές και στρατηγικές παρεμβάσεις, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ πολιτικών, στρατιωτικών και λοιπών εμπλεκόμενων φορέων. Η διατομεακή αυτή συνεργασία θεωρείται κρίσιμη για την αποτελεσματική πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των συνεπειών καταστροφών και απειλών που μπορούν να διαταράξουν την κοινωνική συνοχή και να επηρεάσουν την εθνική ασφάλεια.

Authors dc:creator

• Καρλέτσος Γεώργιος
• Karletsos Georgios

• Θετικές Επιστήμες
• Science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5373092

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5373092