Συγκριτική μελέτη του χημικού περιεχομένου εκχυλισμάτων από εμπορικές και καλλιεργούμενες πρώτες ύλες των ειδών Salvia miltiorrhiza και Salvia triloba

Η οστεοπόρωση τύπου Ι αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δυσλειτουργίες που εμφανίζονται κυρίως στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, σε συνδυασμό με τα καρδιαγγειακά προβλήματα, τις εξάψεις, τις νυχτερινές εφιδρώσεις, την ξηρότητα κόλπου, τις αλλαγές στην διάθεση κ.ά. Η μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση είναι αποτέλεσμα της διαραχής της ισορροπίας μεταξύ οστεοβλαστών και οστεοκλαστών που συντελεί στην εμφάνιση οστεοπενίας και χαρακτηρίζεται από την αύξηση του κινδύνου πρόκλησης καταγμάτων. Η αντιμετώπιση των ορμονικών μεταβολών κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης γίνεται με τη χορήγηση οιστρογόνων (κυρίως οιστραδιόλης), έχει ενοχοποιηθεί για την αύξηση συχνότητητας γυναικολογικών καρκίνων, όπως είναι ο καρκίνος της μήτρας. Η επιστημονική κοινότητα έχει στραφεί στη μελέτη εκλεκτικών ρυθμιστών των οιστρογονικών υποδοχέως, κυρίως φυσικών προϊόντων ή συνθετικών αναλόγων τους, με σκοπό την αύξηση της αποτελεσματικότητας και την ασφάλεια στην πρόληψη ή/και την αντιμετώπιση των μετεμμηνοπαυσιακών συμπτωμάτων. Την τελευταία δεκαετία, η επιστημονική κοινότητα δραστηριοποιείται έντονα στην ανακάλυψη οστεοπροστατευτικών παραγόντων, φυσικής προέλευσης από φυτικά είδη της ελληνικής χλωρίδας, αξιοποιώντας τις γνώσεις διαφόρων συστημάτων Παραδοσιακής Ιατρικής και πληροφορίες λαϊκής θεραπευτικής που πηγάζουν από το έργο των Αρχαίων Ελλήνων Ιατρών και έχουν διατηρήθεί στο πέρασμα των αιώνων με τον γραπτό (αρχαία, βυζαντινά και μεταβυζαντινά χειρόγραφα) ή/και τον προφορικό λόγο (δεδομενα εθνοβοτανικών μελετών και λαογραφικών κειμένων). Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης διερευνήθηκεη χημική σύσταση εμπορικού δείγματος ριζών του είδους Salvia miltiorrhiza (SMR, κινέζικο φασκόμηλο), οι οποίες στην Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του μετεμμηνοπαυσιακού συνδρόμου και κυρίως της οστεοπόρωσης, ενώ παράλληλα έλαβε χώρα η σύγκρισή της με το χημικό περιεχόμενο των ριζών καλλιεργούμενης πρώτης ύλης του είδους Salvia triloba (STR, ελληνικό φασκόμηλο). Με σκοπό την πληρέστερη μελέτη του χημικού περιεχομένου των προαναφερόμενων δρογών και λαμβάνοντας υπόψη δεδομένα επιστημονικών δημοσιεύσεων σχετικά με τις παραδοσιακές χρήσεις τους, αποφασίστηκε η ανάπτυξη και η μελέτη μιας σειράς φυτικών εκχυλισμάτων. Πιο συγκεκριμένα, από τις φυτικές πρώτες ύλες παρασκευάστηκαν: (α) εκχυλίσματα με την τεχνική της υποβοηθούμενης με υπερήχους διαβροχής και τη διαδοχική χρήση των διαλυτικών μέσων διχλωρομεθάνιο, μεθανόλη και μεθανόλη/νερό 50:50 (με τρεις κύκλους διάρκειας 30 λεπτών για κάθε διαλύτη), (β) υδατοαλκοολικά εκχυλίσματα με την προαναφερόμενη τεχνική και την εφαρμογή μεμονωμένων εκχυλίσεων με πέντε διαφορετικά συστήματα διαλυτών (αιθανόλη, 75% αιθανόλη–25% νερό, αιθανόλη–νερό 1:1, 25% αιθανόλη–75% νερό και 100% απιονισμένο νερό) και τρεις κύκλους εκχύλισης διάρκειας 30 λεπτών ανά περίπτωση και (γ) αφεψήματα με νερό σε συνθήκες βρασμού για 30 λεπτά. Στη συνέχεια αξιολογήθηκε το χημικό περιεχόμενο όλων των παρασκευασμάτων με χρωματογραφία HPTLC κανονικής και αντιστρόφου φάσεως, ενώ από τα αποτελέσματα του προαναφερόμενου χρωματογραφικού ελέγχου και τις αποδόσεις των εκχυλίσεων αποφασίστηκε η περαιτέρω μελέτη επιλεγμένων εκχυλισμάτων των ριζών του είδους S. miltiorrhiza (εκχυλίσματα H2Ο/EtOH 75/25 των δειγμάτων SMR1 και SMR2) και S. triloba (εκχύλισμα H2Ο/EtOH 50/50 του δείγματος STR2) που παρασκευάστηκαν σε μεγαλύτερη ποσότητα. Ακολούθησε επεξεργασία του εκχυλίσματος H2Ο/EtOH 75/25 του δείγματος SMR2 με μακρόπορη ρητίνη XAD-4 για την παραλαβή του φαινολικού κλάσματος, που κλασματώθηκε με την χρωματογραφική τεχνική του μοριακού αποκλεισμού (Sephadex LH-20), όπου και προέκυψαν επτά κλάσματα. Από την άλλη μεριά, το εκχύλισμα H2Ο/EtOH 50/50 του δείγματος STR2 επεξεργάστηκε απευθείας με χρωματογραφία μοριακού αποκλεισμού (Sephadex LH-20),όπου και προέκυψαν δέκα κλάσματα. Τα δύο επιλεγμένα εκχυλίσματα και τα κλάσματα που προέκυψαν από την επεξεργασία τους αναλύθηκαν με αναλυτική χρωματογραφία HPLC, ενώ από τα πιο ενδιαφέροντα κλάσματα του εκχυλίσματος H2Ο/EtOH 75/25 του δείγματος SMR2 απομονώθηκαν με ημιπαρασκευαστική HPLC τα κύρια συστατικά. Η χημική δομή των τελευταίων καθορίστηκε με τη μελέτη 1D και 2D NMR φασμάτων και διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για παράγωγα σαλβινολικού οξέος (σαλβιανολικό οξύ Α, σαλβιανολικό οξύ Β και σαλβιανολικό οξύ G). Τα προαναφερόμενα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν και από την ανάλυση του εκχυλίσματος με την τεχνική LC-MS (ταυτοποιήθηκαν φαινολικά παράγωγα σαλβιανολικού οξέος και τερπένια τύπου τανσινόνης), ενώ το επιλεγμένο εκχύλισμα των ριζών του S. triloba με την ίδια διαδικασία διαπιστώθηκε ότι ήταν πλούσιο σε ροσμαρινικό οξύ, καφεϊκό οξύ και διτερπενικά τύπου καρνοσόλης, αποδεικνύντας την αξιοσημείωτη ποιοτική διαφορά στο χημικό περιεχόμενο των ριζών των δύο παραπάνω ειδών. Το σύνολο των ταυτοποιημένων δευτερογενών μεταβολιτών δικαιολογούν τις ευεργετικές οστεοπροστατευτικές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες των ειδών S. miltiorrhiza και S. triloba, αντίστοιχα. Συνολικά, η συγκεκριμένη εργασία αποτελεί μια συγκριτική φυτοχημική μελέτη των δύο ειδών αναδεικνύοντας τις ουσιαστικές διαφορές στο χημικό τους περιεχόμενο: οι ρίζες του είδους S. miltiorrhiza χαρακτηρίζονται από την παρουσία πολυφαινολικά ολιγομερών, υψηλής βιοδραστικότητας με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία, ενώ η S. triloba παρουσιάζει τυπικό μεσογειακό προφίλ πλούσιο σε φαινολικά μονομερή και διτερπένια.

Authors dc:creator

• ΖΕΡΒΟΥ ΛΥΔΙΑ
• ZERVOU LYDIA

• Θετικές Επιστήμες
• Science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5371332

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5371332