Διαχείριση υδατικών πόρων & φράγματα - Πολιτικές για την προστασία του περιβάλλοντος

Η διαχείριση των υδατικών πόρων αποτελεί ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα της σύγχρονης περιβαλλοντικής πολιτικής. Τα φράγματα, αν και διαχρονικά έχουν συμβάλει στην ύδρευση, την άρδευση, την παραγωγή ενέργειας και την αντιπλημμυρική προστασία, έχουν επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στη φυσική ροή και τη λειτουργία των ποτάμιων συστημάτων. Ωστόσο, η λειτουργία τους συνοδεύεται και από σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις, τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στον άνθρωπο. Ιδιαίτερα τα παλιά, παρωχημένα φράγματα τα οποία συμβάλλουν στον κατακερματισμό των ποταμών, επηρεάζουν σημαντικά τη βιοποικιλότητα και τη μεταφορά ιζημάτων, ενώ παράλληλα ενέχουν αυξημένο κίνδυνο αστοχίας, εγείροντας σοβαρά ζητήματα πολιτικής προστασίας. Στο πλαίσιο αυτό, σε ευρωπαϊκό επίπεδο διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια ένα νέο θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, η οποία θέτει ως βασικό στόχο την αποκατάσταση της φυσικής ροής των ποταμών μέσω, μεταξύ άλλων, της απομάκρυνσης παρωχημένων και μη λειτουργικών φραγμών. Αντίθετα, στην Ελλάδα, παρότι εφαρμόζεται η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ), δεν υφίσταται έως σήμερα κάποια σαφή στρατηγική για την απομάκρυνση φραγμάτων για λόγους οικολογικής αποκατάστασης. Η εθνική πολιτική εξακολουθεί να δίνει έμφαση στην αύξηση της προσφοράς ύδατος, μεταξύ άλλων μέσω της κατασκευής νέων μικρών υδροηλεκτρικών έργων, χωρίς συστηματική επαναξιολόγηση της αναγκαιότητας και της ασφάλειας των υφιστάμενων υποδομών. Ωστόσο, οι αυξανόμενοι περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί κίνδυνοι που συνδέονται με τα απαρχαιωμένα φράγματα καθιστούν αναγκαία την υιοθέτηση μιας νέας στρατηγικής διαχείρισης των υδατικών πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται σαφής διαχωρισμός μεταξύ των παρωχημένων υποδομών και των αναγκαίων έργων ορεινής υδρονομίας, τα οποία παραμένουν κρίσιμα εργαλεία πολιτικής προστασίας για την ανάσχεση φερτών υλικών και τη θωράκιση έναντι πλημμυρικών φαινομένων. Παράλληλα όμως, πέρα από την αποκατάσταση της φυσικής ροής των ποταμών και την επαναξιολόγηση των φραγμάτων, κεντρικό ρόλο καλείται να διαδραματίσει η ενσωμάτωση λύσεων βασισμένων στη φύση (Nature-Based Solutions). Οι λύσεις αυτές μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αποκατάσταση των ποτάμιων οικοσυστημάτων και στη καλύτερη διαχείριση της πλημμυρικής επικινδυνότητας. Ωστόσο, η αποτελεσματική εφαρμογή των παραπάνω πολιτικών προϋποθέτει τη συμμετοχή και την αποδοχή της κοινωνίας. Στο σημείο αυτό, η εκπαίδευση αναδεικνύεται ως καθοριστικός παράγοντας. Μέσω της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, της ενεργού δράσης και της επιμόρφωσης, καλλιεργείται η οικολογική συνείδηση και ενισχύεται η συμμετοχή των πολιτών σε δράσεις προστασίας και αποκατάστασης του περιβάλλοντος. Ο συνδυασμός εκπαιδευτικών πολιτικών, θεσμικών μεταρρυθμίσεων και λύσεων που στοχεύουν στην καλή οικολογική κατάσταση των υδάτων βοηθά στην διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου μοντέλου διαχείρισης των υδατικών πόρων, το οποίο θα είναι ανθεκτικό στις κλιματικές μεταβολές.

Authors dc:creator

• Παπαβενετίου Παρασκευή
• Papavenetiou Paraskevi

• Θετικές Επιστήμες
• Science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5371004

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5371004