Διερεύνηση γνώσεων και στάσεων του ιατρικού προσωπικού σχετικά με την κλιματική αλλαγή

Η κλιματική αλλαγή συνιστά τη μεγαλύτερη παγκόσμια απειλή για την υγεία του 21ου αιώνα, επηρεάζοντας άμεσα κι έμμεσα τη νοσηρότητα, τη θνησιμότητα και τα κοινωνικά συστήματα φροντίδας. Οι επιπτώσεις της περιλαμβάνουν αύξηση των θερμοκρασιών, μεταβολές στα πρότυπα των λοιμωδών νοσημάτων, επιδείνωση των αναπνευστικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς και ψυχοκοινωνικές συνέπειες που απορρέουν από την απώλεια φυσικών πόρων και την ανασφάλεια. Οι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, αναγνωρίζουν την ανάγκη ενσωμάτωσης της «πλανητικής υγείας» (planetary health) σε όλες τις βαθμίδες του συστήματος υγείας, υπογραμμίζοντας ότι η πρόληψη και η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση απαιτούν διεπιστημονική και κοινωνική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας – και ιδιαίτερα των ιατρών – καθίσταται κομβικός. Ο ρόλος τους δεν περιορίζεται πλέον στην κλινική αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης, αλλά οι γιατροί αναγνωρίζονται ως φορείς αλλαγής και διαμορφωτές κοινωνικής συνείδησης. Για τη διερεύνηση του θέματος επιλέχθηκε η συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση με τη μέθοδο PRISMA. Η αναζήτηση πραγματοποιήθηκε συστηματικά στις βάσεις PubMed, Scopus, Web of Science, SSRN και Google Scholar για τη διασφάλιση πληρότητας. Χρησιμοποιήθηκαν συνδυασμοί όρων με Boolean operators: (“climate change” OR “global warming”) AND (“physicians” OR “medical doctors” OR “clinicians”) AND (“knowledge” OR “attitudes” OR “awareness” OR “education”). Τα φίλτρα αναζήτησης περιλάμβαναν χρονική περίοδο (2015–2025), ως γλώσσα δημοσίευσης την αγγλική, και τύπο δημοσίευσης (journal article). Από την ανασκόπηση προέκυψε ότι οι περισσότερες μελέτες διεθνώς επιβεβαιώνουν σημαντικά κενά γνώσεων των ιατρών σχετικά με τις αιτίες, τις επιπτώσεις και τις στρατηγικές αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής στην υγεία. Αν και οι στάσεις τους απέναντι στο φαινόμενο είναι κατά κανόνα θετικές, η ετοιμότητά τους να εντάξουν περιβαλλοντικές παραμέτρους στην κλινική πράξη παραμένει περιορισμένη. Πολλοί αναγνωρίζουν την ηθική τους υποχρέωση να συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά αισθάνονται ανεπαρκώς προετοιμασμένοι και ζητούν ενσωμάτωση σχετικών θεματικών στην ιατρική εκπαίδευση. Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι η εκπαίδευση και η επαγγελματική ανάπτυξη αποτελούν τον πιο καθοριστικό παράγοντα ενίσχυσης της γνώσης και της δράσης. Τα προγράμματα που συνδέουν την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση με την κλινική δεοντολογία – όπως τα μοντέλα «Sustainable Healthcare Education» – βελτιώνουν την αντιληπτική ικανότητα των ιατρών να εφαρμόζουν βιώσιμες πρακτικές. Παράλληλα, μελέτες τονίζουν ότι η ενσωμάτωση της «κλιματικής υγείας» στην προπτυχιακή και μεταπτυχιακή ιατρική εκπαίδευση και γενικότερα στις επιστήμες ζωής ενισχύει την επαγγελματική ευθύνη, την κριτική σκέψη και την ικανότητα παρέμβασης σε επίπεδο πολιτικής. Συνολικά, η θεωρητική και ερευνητική τεκμηρίωση αναδεικνύει ότι η προσαρμογή του συστήματος υγείας στην κλιματική αλλαγή δεν είναι μόνο τεχνικό ή περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά βαθιά κοινωνικό και ηθικό αίτημα. Οι ιατροί, ως πρωταγωνιστές της δημόσιας υγείας, χρειάζονται ενίσχυση γνώσεων και δεξιοτήτων ώστε να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης, στην εκπαίδευση των ασθενών και στην προώθηση υγειών τρόπων ζωής. Η επένδυση στην εκπαίδευση, στη θεσμική υποστήριξη και τη διεπιστημονική συνεργασία συνιστά βασική προϋπόθεση για την ενδυνάμωση των επαγγελματιών υγείας και τη μετάβαση προς ένα ανθεκτικό, πράσινο και δίκαιο σύστημα υγείας.

Authors dc:creator

• Ξανθόπουλος Γεώργιος
• Xanthopoulos Georgios

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5362720

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5362720