Εκτίμηση της μετατόπισης του δασοορίου σε ορεινούς όγκους της Ελλάδας με χρονοσειρές πολυφασματικών δορυφορικών δεδομένων

Η μεταβολή του δασοορίου αποτελεί έναν από τους πλέον αξιόπιστους δείκτες οικολογικής απόκρισης στην κλιματική αλλαγή και στις αλλαγές χρήσεων γης, ιδίως στα ορεινά οικοσυστήματα. Η παρούσα εργασία διερευνά τη μακροχρόνια μετατόπιση του δασοορίου και τη δυναμική της δασικής βλάστησης στον πυρήνα του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου (Βάλια Κάλντα) για την περίοδο 1945–2024, συνδυάζοντας ιστορικές και σύγχρονες γεωχωρικές πηγές. Ειδικότερα, χρησιμοποιήθηκαν ορθοφωτοχάρτες του 1945 και 2010, πολυφασματική εικόνα υψηλής ανάλυσης PlanetScope (2024), καθώς και χρονοσειρές πολυφασματικών δεικτών NDVI, SAVI και NDWI από τους δορυφόρους Landsat (2000–2024) και Sentinel-2 (2018–2024).Η μεθοδολογική προσέγγιση περιέλαβε (α) φωτοερμηνεία πυκνότητας κόμης, (β) χαρτογράφηση του δασοορίου σε τρεις χρονικές τομές και (γ) αυτόματο εντοπισμό του δασοορίου με τον αλγόριθμο Random Forest, ο οποίος εκπαιδεύτηκε σε 9064 σημεία και μορφολογικά δεδομένα (υψόμετρο, κλίση, έκθεση). Η ανάλυση των χρονοσειρών NDVI και SAVI σε 9064 σημεία αποκάλυψε στατιστικά σημαντικές αυξητικές τάσεις (p < 0.001), κυρίως σε δάση μαύρης πεύκης (Pinus nigra) και ρόμπολου (Pinus heldreichii). Αντίθετα, οι δείκτες NDWI παρουσίασαν αρνητικές τάσεις στα δάση οξυάς (Fagus sylvatica), υποδηλώνοντας ελαφρά μείωση της επιφανειακής υγρασίας. Η δασική έκταση αυξήθηκε συνολικά κατά 6,1% (≈ 445 ha), ενώ τα υπαλπικά λιβάδια μειώθηκαν κατά 24,6%. Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε μεταξύ Υπαλπικό → Δασικό, με μέσο υψόμετρο περίπου 1.770 μ., γεγονός που επιβεβαιώνει την ανοδική μετατόπιση του δασοορίου. Η χωρική ανάλυση έδειξε ότι η ανάκαμψη και πύκνωση της δασικής βλάστησης εκδηλώνονται κυρίως στις ανατολικές και βορειοανατολικές εκθέσεις, όπου η έκθεση και η τοπογραφία ευνοούν τη φυσική αναγέννηση. Η αυτοματοποίηση της χαρτογράφησης του δασοορίου με Landsat και Sentinel-2 παρήγαγε εξαιρετικά υψηλά ποσοστά χωρικής συμφωνίας (94–96%) με τις χειροκίνητες γραμμές αναφοράς από τα δεδομένα Planet και Κτηματολογίου, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία της μεθόδου. Η εργασία αυτή αποτελεί την πρώτη εφαρμογή στην Ελλάδα αυτοματοποιημένης χαρτογράφησης δασοορίου με πολυαισθητηριακή επικύρωση και διαχρονική ανάλυση, παρέχοντας ένα αναπαράξιμο πλαίσιο για τη μακροχρόνια παρακολούθηση των ορεινών οικοσυστημάτων. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η ανάκαμψη της δασικής βλάστησης στη Βάλια Κάλντα οφείλεται κυρίως στη μείωση της βόσκησης και την εγκατάλειψη των παραδοσιακών χρήσεων γης, σε συνδυασμό με ευνοϊκότερες κλιματικές συνθήκες. Η συνδυασμένη αξιοποίηση δορυφορικών χρονοσειρών και ιστορικών δεδομένων αποδεικνύεται πολύτιμο εργαλείο για τη συστηματική παρακολούθηση των δασοορίων και τη διαχείριση της βιοποικιλότητας στις ορεινές ζώνες της Ελλάδας.

Authors dc:creator

• ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ
• PROFITIS CHRISTOS STEFANOS

• Θετικές Επιστήμες
• Science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5359128

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5359128