Εμβάλωμα αίματος (blood patch) σε αυτόματη και ατυχηματική τρώση σκληράς μήνιγγας

Στην παρούσα εργασία πραγματοποιήθηκε μία βιβλιογραφική αφηγηματική ανασκόπηση σχετικά την αντιμετώπιση της κεφαλαλγίας μετά από ατυχηματική τρώση καθώς και αυτής που εμφανίζεται σε περιπτώσεις αυτόματης ρήξης σκληράς μήνιγγας με την εφαρμογή επισκληρίδιου εμβαλώματος αίματος (epidural blood patch). Επιπροσθέτως γίνεται αναφορά και σε νεότερες τεχνικές που αρχίζουν να εφαρμόζονται στους ασθενείς, λιγότερο επεμβατικές από το epidural blood patch. Εν τέλει, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις περιπτώσεις εφαρμογής epidural blood patch σε ασθενείς με ενεργό λοίμωξη covid-19, σχετικά με την ασφάλεια της εν λόγω τεχνικής. Η περιοχική αναισθησία μετρά πάνω από 100 χρόνια εφαρμογής, με πρώτη επιτυχημένη προσπάθεια την εφαρμογή ραχιαίας αναισθησίας σε ανθρώπους από τον August Bier, το 1898, χρησιμοποιώντας το τοπικό αναισθητικό κοκαΐνη. Οσφυϊκή επισκληρίδιος αναισθησία στους ανθρώπους περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1921 από τον Pagés. Έκτοτε καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, σε συνδυασμό με την εξέλιξη στον τομέα των τοπικών αναισθητικών, την ανακάλυψη και χρήση της ειδικής βελόνας Tuohy για τον εντοπισμό του επισκληρίδιου χώρου, σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος στη χρήση της επισκληριδίου τεχνικής. Σημαντικό σταθμό αποτέλεσε, περί το 1972, η εντόπιση οπιούχων υποδοχέων στον επισκληρίδιο χώρο γεγονός που οδήγησε στη χρήση οπιοειδών επισκληριδίως ως μέσο αναλγησίας. Πλέον η επισκληρίδιος χρησιμοποιείται ευρέως ως μία τεχνική κεντρικού νευραξονικού αποκλεισμού με πολλές εφαρμογές είτε ως μοναδική τεχνική αναισθησίας (επεμβάσεις κάτω άκρων, λεκάνης, περινέου, κάτω κοιλιακής χώρας), είτε ως τεχνική αναλγησίας (θωρακικές επεμβάσεις/ τραύμα θώρακα/ στέρνου/ κατάγματα πλευρών, επεμβάσεις κοιλιακής χώρας) είτε ως συνδυασμός αναισθησίας/ αναλγησίας (ορθοπαιδικές επεμβάσεις γόνατος/ισχίου, ανώδυνος τοκετός, καισαρική τομή). Παρά την επιτυχία που έχει γνωρίσει τις τελευταίες δεκαετίες, η επισκληρίδιος δεν στερείται επιπλοκών, κάποιες μάλιστα από τις οποίες μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Η κεφαλαλγία λόγω τρώσης σκληράς μήνιγγας (Post-dural Puncture Headache – PDPH) είναι μία εκ των σχετικά συχνών, με την οποία μάλιστα θα ασχοληθούμε επισταμένα στην παρούσα εργασία. Λοιπές επιπλοκές μπορεί να είναι επισκληρίδιο αιμάτωμα, επισκληρίδιο απόστημα, μηνιγγίτιδα, νευρολογικές διαταραχές όπως δυσαισθησία, αιμωδίες, αδυναμία κάτω άκρων και σπανιότερα όψιμο αιμάτωμα εγκεφάλου, πνευμοεγκέφαλος. Η κεφαλαλγία λόγω ατυχηματικής τρώσης σκληράς μήνιγγας (PDPH) είναι μία κλινική οντότητα, που σύμφωνα με τα κριτήρια της Διεθνούς ταξινόμησης Διαταραχών Κεφαλαλγίας, αποτελεί έναν ιδιαίτερο τύπο πονοκεφάλου ο οποίος αναπτύσσεται έως και πέντε μέρες μετά την τρώση της σκληράς μήνιγγας, έχει κατανομή κυρίως ινιακά με επέκταση μετωπιαία, επιδεινώνεται σε όρθια θέση και βελτιώνεται με την κατάκλιση. Παράλληλα μπορεί να συνοδεύεται από αυχενική δυσκαμψία, εμβοές, φωτοφοβία και ναυτία. Η PDPH μπορεί να παρουσιαστεί και μετά από παρακέντηση της σκληράς μήνιγγας με την εφαρμογή ραχιαίας τεχνικής είτε στα πλαίσια αναισθησίας είτε στα πλαίσια οσφυονωτιαίας παρακέντησης (ΟΝΠ) για διαγνωστικούς λόγους. Πέραν της εμφάνισης αυτού του τύπου κεφαλαλγίας όταν υπάρχει τρώση της σκληράς μήνιγγας, περιγράφεται επίσης στα πλαίσια του συνδρόμου αυτόματης ενδοκράνιας υπότασης (Spontaneous Intracranial Hypotension Syndrome – SIH). Πρόκειται για ένα σπάνια σύνδρομο με σήμα κατατεθέν την οξεία ορθοστατική κεφαλαλγία σε συνδυασμό πολλές φορές με αυχενικό άλγος/ δυσκαμψία, φωτοφοβία, εμβοές, ναυτία. Αν και τα σαφή αίτια του συνδρόμου παραμένουν απροσδιόριστα, πιστεύεται ότι σχετίζεται με διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) είτε μετά από νευροχειρουργική επέμβαση είτε μετά από αυτόματη ρήξη σκληράς μήνιγγας ή/και με χαμηλή πίεση ΕΝΥ. Η μαγνητική τομογραφία σπονδυλικής στήλης και η αξονική τομογραφική μυελογραφία βοηθούν σημαντικά στην ανάδειξη πιθανής βλάβης και εκροής ΕΝΥ σε περιπτώσεις ασθενών με την εν λόγω κλινική εικόνα. Ο συγκεκριμένος τύπος κεφαλαλγίας είτε στα πλαίσια PDPH είτε στα πλαίσια SIH συνδρόμου, περιγράφεται από τους ασθενείς ιδιαίτερα οξύς και δυσβάσταχτος, καθιστώντας τους μη λειτουργικούς στην καθημερινότητά τους. Ως εκ τούτο η αντιμετώπιση του και η ύφεση των συμπτωμάτων αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Η αρχική θεραπευτική προσέγγιση αφορά μία σειρά συντηρητικών μέτρων στα οποία περιλαμβάνονται κατάκλιση, ενυδάτωση, κατανάλωση καφεΐνης, παυσίπονα όπως παρακεταμόλη και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και υδροκορτιζόνη. Το gold standard της αντιμετώπισης αυτού του τύπου κεφαλαλγίας είναι το επισκληρίδιο εμβάλωμα αίματος. Η τεχνική αφορά τη διενέργεια επισκληριδίου και την έγχυση στον επισκληρίδιο χώρο μικρής ποσότητας αυτόλογου αίματος για να σταματήσει η διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Χαρακτηριστικό της επιτυχίας αυτής της τεχνικής είναι η άμεση ανακούφιση από τον πόνο των ασθενών κατά τη διάρκεια έγχυσης του αίματος. Τα τελευταία χρόνια αρκετές μελέτες κατευθύνονται σε λιγότερο επεμβατικές τεχνικές. Πιο συγκεκριμένα η διήθηση του σφηνοϋπερώιου γαγγλίου και η διήθηση του μείζονος ινιακού νεύρου (μονομερώς ή/και άμφω) δείχνουν να έχουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Παρ ’όλα αυτά απαιτούνται περαιτέρω μελέτες έως ότου συμπεριληφθούν στη φαρέτρα αντιμετώπισης της PDPH και της κεφαλαλγίας μετά από αυτόματη ρήξη σκληράς μήνιγγας. Εν τέλει, ιδιαίτερη μνεία οφείλουμε να κάνουμε στις περιπτώσεις εκείνες με ασθενείς που παρουσιάζουν τον συγκεκριμένο τύπο κεφαλαλγίας και έχουν ενεργό λοίμωξη covid-19. Δύο από τους βασικότερους προβληματισμούς όσον αφορά την ασφάλεια για τη διενέργεια epidural blood patch αποτελούν αφενός μεν η πιθανότητα μεταφοράς ιικού φορτίου με το αυτόλογο αίμα ικανού να προκαλέσει λοίμωξη στο ΚΝΣ, αφετέρου δε εάν η λήψη αντιπηκτικών λόγω της υπερπηκτικότητας που απαντάται σε τέτοιους ασθενείς είναι ικανή να οδηγήσει σε επιπλοκές όπως επισκληρίδιο αιμάτωμα.

Authors dc:creator

• Ξανθάκη Ιωάννα
• Xanthaki Ioanna

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5358878

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5358878