Η Ψυχική Ανθεκτικότητα Εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Γενικής και Ειδικής Αγωγής

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη σχέση μεταξύ ψυχικής ανθεκτικότητας και επαγγελματικής εξουθένωσης στον πληθυσμό των εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με έμφαση στο πώς οι ατομικοί και οι εργασιακοί πόροι μπορούν να λειτουργούν προστατευτικά ή/και να αλληλεπιδρούν με τις απαιτήσεις του σχολικού πλαισίου. Η ανθεκτικότητα προσεγγίζεται ως δυναμική διαδικασία προσαρμογής που επηρεάζεται από προσωπικούς παράγοντες (π.χ. ικανότητες ρύθμισης συναισθήματος, αυτοαποτελεσματικότητα, νοηματοδότηση δυσκολιών) αλλά και από συστημικούς παράγοντες (π.χ. υποστήριξη από συναδέλφους/ηγεσία, οργάνωση εργασίας, κλίμα σχολείου). Παράλληλα, η εξουθένωση εξετάζεται ως πολυδιάστατο σύνδρομο, με βασικές εκφάνσεις τη συναισθηματική εξάντληση, την αποπροσωποποίηση και την αίσθηση μειωμένης προσωπικής επίτευξης, που συνδέεται με χρόνιο εργασιακό στρες και παρατεταμένη αναντιστοιχία απαιτήσεων–πόρων. Η μελέτη υλοποιήθηκε με ποσοτικό, συσχετιστικό σχεδιασμό σε δείγμα 90 εκπαιδευτικών (80% γυναίκες, 20% άνδρες), κυρίως από τη γενική δευτεροβάθμια εκπαίδευση (90%) και δευτερευόντως από την ειδική εκπαίδευση (10%). Οι συμμετέχοντες είχαν μέση ηλικία 43,1±13,4 έτη και μέση προϋπηρεσία 12,3±10,4 έτη. Για τη συλλογή δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν δημογραφικό ερωτηματολόγιο, η κλίμακα Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC) για την αποτίμηση της ψυχικής ανθεκτικότητας και το Maslach Burnout Inventory (MBI) για την αποτίμηση των διαστάσεων της επαγγελματικής εξουθένωσης. Τα ευρήματα έδειξαν ότι η συνολική βαθμολογία ψυχικής ανθεκτικότητας (CD-RISC) ήταν 68,3±13,4. Παρατηρήθηκαν διαφοροποιήσεις κατά φύλο: οι άνδρες εμφάνισαν υψηλότερη μέση ανθεκτικότητα (74,6±14,9) έναντι των γυναικών (66,7±12,7). Ως προς την εξουθένωση, οι γυναίκες εμφάνισαν υψηλότερη συναισθηματική εξάντληση (29,5±11,2) σε σχέση με τους άνδρες (25,9±9,6), ενώ οι άνδρες εμφάνισαν υψηλότερη αποπροσωποποίηση (17,6±8,5) σε σχέση με τις γυναίκες (16,1±6,1). Η συσχετιστική ανάλυση ανέδειξε στατιστικά σημαντικές αλλά χαμηλές έως μέτριες συσχετίσεις μεταξύ ανθεκτικότητας (CD-RISC) και διαστάσεων του MBI: CD-RISC με συναισθηματική εξάντληση (r=0,221, p=0,037), CD-RISC με αποπροσωποποίηση (r=0,334, p=0,001) και CD-RISC με προσωπική επίτευξη (r=0,246, p=0,020). Επιπλέον, κατά φύλο παρατηρήθηκε ότι η σχέση ανθεκτικότητας–αποπροσωποποίησης ήταν στατιστικά σημαντική στους άνδρες (r=0,517, p=0,028). Συνοψίζοντας, η ψυχική ανθεκτικότητα συνδέεται με δείκτες επαγγελματικής επιβάρυνσης, ωστόσο οι σχέσεις δεν είναι απλές ούτε ομοιόμορφες και απαιτούν προσεκτική ερμηνεία σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά του δείγματος και τον τρόπο μέτρησης των διαστάσεων της εξουθένωσης. Η πρακτική αξιοποίηση των ευρημάτων υποδεικνύει την ανάγκη για πολυεπίπεδες παρεμβάσεις: (α) ατομική ενδυνάμωση (δεξιότητες διαχείρισης άγχους, αυτορρύθμιση, αναστοχασμός, υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης) και (β) οργανωσιακές/σχολικές παρεμβάσεις (mentoring, υποστηρικτική ηγεσία, ενίσχυση συνεργατικών δομών, δικαιότερη κατανομή απαιτήσεων και πρόσβαση σε συμβουλευτική), με στόχο την πρόληψη της εξουθένωσης και την ενίσχυση μιας βιώσιμης επαγγελματικής ταυτότητας.

Authors dc:creator

• Καραμάνη Πολύμνια
• Karamani Polymnia

• Εκπαίδευση – Αθλητισμός
• Education - Sport science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek, English

Identifier

uoadl:5358840

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5358840