Μικροπλαστικά στην τροφική αλυσίδα: αναδυόμενος διατροφικός κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία / Microplastics in the food chain: an emerging dietary risk to human health

Τα μικροπλαστικά είναι σωματίδια πλαστικού με διάμετρο μικρότερη των 5 mm, προερχόμενα είτε από σκόπιμα παραγόμενα προϊόντα είτε από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών, τα οποία έχουν πλέον αναδειχθεί σε αναδυόμενο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι τα μικροπλαστικά έχουν διασπαρεί σε όλα τα κύρια περιβαλλοντικά διαμερίσματα και εισέρχονται συστηματικά στην τροφική αλυσίδα. Μετρήσεις σε θαλάσσια οικοσυστήματα καταγράφουν σωματίδια σε πλαγκτόν, μαλάκια και ψάρια, με συγκεντρώσεις που συχνά επαρκούν ώστε η κατανάλωση θαλασσινών να αποτελεί σημαντική πηγή διατροφικής έκθεσης. Παράλληλα, ανιχνεύονται μικροπλαστικά σε επιτραπέζιο αλάτι, πόσιμο και εμφιαλωμένο νερό, φρούτα, λαχανικά και προϊόντα σιτηρών, ενώ η παρουσία τους σε ζωοτροφές υποδηλώνει έμμεση μεταφορά και στα ζωικά προϊόντα. Εκτιμήσεις πρόσληψης υποδεικνύουν ότι ο μέσος ενήλικας προσλαμβάνει ετησίως δεκάδες χιλιάδες σωματίδια, με υψηλότερες τιμές σε άτομα που καταναλώνουν συστηματικά θαλασσινά ή μεγάλο όγκο εμφιαλωμένου νερού. Η έκθεση δεν περιορίζεται στη διατροφή: μικροπλαστικά και ίνες καταγράφονται σε εσωτερικό και εξωτερικό αέρα, με υπολογιζόμενη ημερήσια εισπνοή χιλιάδων σωματιδίων, ιδίως σε κλειστούς χώρους. Η βιοπαρακολούθηση στον άνθρωπο έχει πλέον τεκμηριώσει την παρουσία μικροπλαστικών σε κόπρανα, αίμα, πνευμονικό ιστό, πλακούντα, μητρικό γάλα, σπέρμα και, σε πρόσφατες μελέτες, ακόμη και σε εγκεφαλικό ιστό και αθηρωματικές πλάκες. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι τα σωματίδια είναι βιοδιαθέσιμα, μπορούν να διαπεράσουν βιολογικούς φραγμούς και να συσσωρεύονται σε ζωτικούς ιστούς. Πειραματικά δεδομένα in vitro και in vivo δείχνουν ότι μικρο- και νανοπλαστικά επάγουν οξειδωτικό στρες, φλεγμονή, βλάβη φραγμών, διαταραχή του μικροβιώματος και πιθανή ενδοκρινική δυσλειτουργία. Πρώιμες επιδημιολογικές μελέτες υποδεικνύουν συσχετίσεις με γαστρεντερικές, καρδιαγγειακές και αναπαραγωγικές εκβάσεις, αλλά η βεβαιότητα των αποδείξεων παραμένει χαμηλή λόγω μεθοδολογικών περιορισμών και ανεπαρκούς τυποποίησης της έκθεσης. Συνολικά, τα δεδομένα υποστηρίζουν ότι η ανθρώπινη έκθεση είναι καθολική, με βιολογικά εύλογους μηχανισμούς βλάβης, αλλά με σημαντικά κενά ως προς τα ακριβή επίπεδα κινδύνου, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες και για τα νανοπλαστικά.

Authors dc:creator

• Ζούλι Αλμέρτα
• Zouli Almerta

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5329956

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5329956