Αυτισμός και παιχνίδι: Απόψεις, εμπειρίες και πρακτικές παιδαγωγών προσχολικής ηλικίας αναφορικά με την ενταξιακή διάσταση του παιχνιδιού στα παιδιά με αυτισμό.

Το νηπιαγωγείο αποτελεί έναν από τους πρώτους φορείς κοινωνικοποίησης για τα παιδιά μετά την οικογένεια και διαμορφώνει τις βάσεις για την ένταξη, τη συνεργασία και τη συνύπαρξη παιδιών με και χωρίς αναπηρία. Το παιχνίδι και ειδικά το ελεύθερο παιχνίδι, ως βασική δραστηριότητα των παιδιών νηπιακής ηλικίας, αποτελεί πεδίο στο οποίο αναπτύσσονται οι κοινωνικές σχέσεις και αλληλεπιδράσεις μεταξύ όλων των εμπλεκομένων και επομένως είναι σημαντικό για την ένταξη και την ενταξιακή εκπαίδευση. Ο τρόπος με τον οποίο οι παιδαγωγοί αντιλαμβάνονται και προσεγγίζουν την έννοια της αναπηρίας, της ένταξης αλλά και του ίδιου του παιχνιδιού, συνδέεται άρρηκτα με τις παιδαγωγικές πρακτικές που υιοθετούν και κατ’ επέκταση, με τη συμμετοχή των παιδιών στο παιχνίδι, τις αλληλεπιδράσεις και τις σχέσεις που αναπτύσσονται κατά τη διάρκειά του, διαμορφώνοντας ένα σχολικό περιβάλλον που είτε ενθαρρύνει τη συμμετοχή όλων και ενισχύει την ένταξη ως καθημερινή πρακτική και παιδαγωγική στάση είτε την αποτρέπει (Florian & Black-Hawkins, 2011· Ainscow & Miles, 2008). Η παρούσα ερευνητική εργασία εστιάζει στις απόψεις, στις εμπειρίες και στις πρακτικές παιδαγωγών ενός νηπιαγωγείου σχετικά με την ενταξιακή σημασία του ελεύθερου παιχνιδιού, ιδιαίτερα για έναν μαθητή με αυτισμό ο οποίος φοιτά στη συγκεκριμένη τάξη. Για την διερεύνηση του θέματος αυτού, επιλέχθηκε η ποιοτική προσέγγιση με ερευνητικά εργαλεία την ημιδομημένη συνέντευξη με τις εμπλεκόμενες παιδαγωγούς καθώς και την παρατήρηση και καταγραφή του ελεύθερου παιχνιδιού από τις ίδιες. Στην έρευνα, συμμετείχαν οι τρεις παιδαγωγοί τμήματος νηπιαγωγείου με 22 μαθητές/τριες, εκ των οποίων ένας μαθητής, είχε διάγνωση αυτισμού. Τα ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώνονται στον τρόπο με τον οποίο οι παιδαγωγοί νοηματοδοτούν το ελεύθερο παιχνίδι παιδιών με αυτισμό, στις απόψεις τους σχετικά με την ένταξη και τη δυναμική του παιχνιδιού ως ενταξιακού πεδίου, καθώς και στις πρακτικές και τον ρόλο που αναλαμβάνουν για την ενίσχυση της συμμετοχής του παιδιού με αυτισμό στο παιχνίδι και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των παιδιών κατά την διάρκειά του. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, αναλύθηκαν με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου. Τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι η ένταξη στο παιχνίδι και μέσω του παιχνιδιού δεν αποτελεί μια αυτόματη ή ομοιογενή διαδικασία, αλλά συγκροτείται ως αποτέλεσμα πολυπαραγοντικών σχέσεων, στάσεων και παρεμβάσεων. Οι παιδαγωγοί εμφανίζονται θετικά διακείμενες προς την ένταξη και υιοθετούν πρακτικές ενίσχυσης της συμμετοχής και της συνεργασίας των παιδιών. Ωστόσο, εντοπίζονται εννοιολογικές ασάφειες γύρω από την έννοια της ένταξης, ενώ η κυρίαρχη οπτική τους για το παιχνίδι διατηρεί στοιχεία ατομικοκεντρικής ή αναπτυξιακής προσέγγισης, με περιορισμένες αναφορές στη συστημική διάσταση του αποκλεισμού. Παρά την καταγραφή στρατηγικών πρόληψης αποκλεισμών κατά το παιχνίδι των παιδιών, η απουσία θεσμοθετημένων ενδοσχολικών πολιτικών ένταξης και η κυρίαρχη αναπτυξιακή οπτική για το παιχνίδι φαίνεται να περιορίζουν τη δυνατότητα συγκρότησης μιας μετασχηματιστικής ενταξιακής κουλτούρας στο θέμα αυτό, με αποτέλεσμα την απουσία συνειδητών παιδαγωγικών πρακτικών για την ισότιμη συμμετοχή όλων των παιδιών σε δραστηριότητες ελεύθερου παιχνιδιού.

Authors dc:creator

• ΨΩΙΝΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ
• PSOINOU THEODORA

• Εκπαίδευση – Αθλητισμός
• Education - Sport science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5327438

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5327438