Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις και η εφαρμογή τους στην Ελλάδα

Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (ΠΔΣ) αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και σημείο σύγκλισης του διοικητικού και του ευρωπαϊκού δικαίου, αλλά και της δημόσιας πολιτικής. Η επιλογή του θέματος εδράζεται στον αυξανόμενο ρόλο των πράσινων πολιτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην ανάγκη ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στον δημόσιο τομέα. Η έρευνα πρόκειται να επικεντρωθεί στην ανάλυση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τις ΠΔΣ, στην αποτύπωση του βαθμού εφαρμογής τους στην ελληνική δημόσια διοίκηση και στον εντοπισμό βασικών προκλήσεων που ανακύπτουν κατά την υλοποίησή τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποτίμηση της αποτελεσματικότητας του Εθνικού Σχεδίου Δράσης και των σχετικών πολιτικών εργαλείων. Μέσω της επισκόπησης καλών πρακτικών και της συγκριτικής αναφοράς σε ευρωπαϊκά δεδομένα, αξιολογείται η θέση της Ελλάδας και αναδεικνύονται οι βασικές τάσεις στον τομέα των πράσινων δημοσίων συμβάσεων. Στο πρώτο κεφάλαιο, το οποίο λειτουργεί ως εισαγωγικό, αναπτύσσεται το γενικό θεωρητικό και θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσονται οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις. Αναδεικνύεται ο ρόλος των δημοσίων συμβάσεων ως εργαλείου άσκησης δημόσιας πολιτικής, η μετάβαση της δημόσιας διοίκησης σε μοντέλο βιώσιμης διακυβέρνησης, καθώς και η σύνδεση των ΠΔΣ με τις σύγχρονες ενωσιακές και εθνικές κλιματικές στοχεύσεις. Παράλληλα, διατυπώνεται η κεντρική ερευνητική προβληματική της εργασίας, που αφορά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της ενσωμάτωσης των ΠΔΣ στην ελληνική έννομη τάξη, καθώς και οι βασικοί άξονες της μεθοδολογίας της έρευνας. Στο δεύτερο κεφάλαιο επιχειρείται η θεωρητική και νομική θεμελίωση των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων. Αρχικά αναλύεται ο ορισμός των ΠΔΣ και η ένταξή τους στο ευρύτερο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων στρατηγικού χαρακτήρα. Ακολουθεί η ανάπτυξη του συνταγματικού τους ερείσματος, με έμφαση στο άρθρο 24 του Συντάγματος και στην αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, ενώ στη συνέχεια εξετάζονται αναλυτικά οι θεμελιώδεις αρχές του ενωσιακού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων —της ισότητας, της μη διάκρισης, της διαφάνειας και της αναλογικότητας— ως κανονιστικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσονται και οι πράσινες ρυθμίσεις. Το τρίτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τις Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις. Παρουσιάζεται η εξέλιξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις ΠΔΣ και η ένταξή τους στους βασικούς στόχους της Ένωσης για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την κυκλική οικονομία και την κλιματική ουδετερότητα. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, στο πακέτο μέτρων «Fit for 55», καθώς και στον Ευρωπαϊκό Κλιματικό Νόμο, ο οποίος μεταβάλλει τη νομική φύση των ΠΔΣ από εργαλείο προαιρετικής πολιτικής σε πεδίο κανονιστικής συμμόρφωσης. Παράλληλα, αναλύεται ο ρόλος των Εθνικών Σχεδίων Δράσης των κρατών μελών ως βασικού μηχανισμού υλοποίησης της ευρωπαϊκής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο. Στο τέταρτο κεφάλαιο εξετάζεται αναλυτικά το εθνικό νομικό πλαίσιο των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων, με κεντρικό άξονα τον ν. 4412/2016, μέσω του οποίου ενσωματώθηκαν οι Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ στην ελληνική έννομη τάξη. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις ειδικές διατάξεις που επιτρέπουν την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών κριτηρίων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας ανάθεσης, ήτοι στις τεχνικές προδιαγραφές, στα κριτήρια επιλογής, στα κριτήρια ανάθεσης, στα οικολογικά σήματα, στους όρους εκτέλεσης της σύμβασης και στα πρότυπα περιβαλλοντικής διαχείρισης. Επιπλέον, αναλύεται το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις ΠΔΣ ως βασικό εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού της ελληνικής πολιτείας στον τομέα αυτό. Στο πέμπτο κεφάλαιο διερευνώνται οι βασικότερες προκλήσεις και τα εμπόδια που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων στην Ελλάδα. Ειδικότερα, αναλύεται το φαινόμενο του greenwashing και οι δυσχέρειες επαλήθευσης της πραγματικής περιβαλλοντικής συμμόρφωσης των οικονομικών φορέων, το ρυθμιστικό δίλημμα μεταξύ προαιρετικότητας και υποχρεωτικότητας των ΠΔΣ στο ενωσιακό και εθνικό δίκαιο, καθώς και ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης ως νέου καταλύτη για τον πράσινο διοικητικό μετασχηματισμό, με ταυτόχρονες προκλήσεις κανονιστικής ασφάλειας. Τέλος, στο έκτο κεφάλαιο διατυπώνονται τα συμπεράσματα της έρευνας, μέσα από τη συνολική αποτίμηση της ενσωμάτωσης των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων στην ελληνική έννομη τάξη. Αξιολογείται ο βαθμός θεσμικής ωριμότητας του ελληνικού συστήματος δημοσίων συμβάσεων ως προς την πράσινη μετάβαση, αναδεικνύονται οι υφιστάμενες αδυναμίες και καταγράφονται οι προοπτικές περαιτέρω ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των ΠΔΣ ως πυλώνα της σύγχρονης πράσινης δημόσιας διοίκησης.

Authors dc:creator

• Κοράκη Φωτεινή
• Koraki Foteini

• Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες
• Social, Political and Economic sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5327049

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5327049