The University of Waikato
E kore e ngaro, he takere waka nui: Te mātauranga whakatere waka me ōna take nunui
Abstract
dc:description.abstractE kapi ana te hautoru o te ao i te Moana nui a Kiwa. I ngā tau manomano ka huri, ka puea ake i Āhia ki te tonga mā rāwhiti, he iwi māia, he iwi mātau ki te hanga me te whakatere i ō rātou waka. Ka tupu ngātahi hoki i a rātou tētehi mātauranga whakatere i tarawhitia e rātou ngā tōpito katoa o te Moana nui a Kiwa. Koinei ngā tāngata tuatahi, nāna i kau ngā ara terenga waka onamata. Nō ngā tau maha i muri iho, ka whanake tēnei mātauranga me tō rātou hangarau waka, ā, ka tīmata ngā terenga whakawhiti roa e tau haeretia ana ngā moutere o Poronīhia, tatū mai ki Aotearoa. Engari ia, i roto i te wā, i tino waikauere ngā mahi whakatere waka, ā, i ētehi moutere o Poronīhia, i wairuhi kau, he mahara noa i mau i te kōrero tuku iho. Ko tātou tērā, te iwi Māori. Otirā, i roto i ngā tau e whā tekau ka pahemo atu rā, kua whakawhāiti mai tētehi ohu ki te whakahaumanu i ngā mahi whakatere waka me tōna mātauranga. He waka hourua kua hangaia i Poronīhia, i te ātārangi tawhito hei amo i ngā whakamanawatanga o ngā iwi me ngā kaupapa whakarauora i ēnei mahi tūpuna. Ka tika te oha ki te hunga hāpai kura i takere nui ai, i haumi tūporo ai ki te whakahaumanu i te mātauranga whakatere waka. Nō reira, o ngā mahi rangatira kua tutuki i te rāngai waka i Aotearoa i ngā tau tata nei, ko tā tēnei rangahau, he kohura i ētehi o ngā take nunui me ngā kaupapa whakahirahira e puta mai ana i mua i te aroaro o te mātauranga whakatere waka me ōna kaumoana i ēnei rangi, ki tā te Māori titiro. Waihoki, ko te pānga o aua take nunui ki te ahurea Māori. Koinei te matū o tēnei tuhinga kairangi. He pūtoi whakaaro, he whakaemieminga kōrero ki te whakatakoto i ngā huatau o ngā puhi kai moana Māori e tākawe ana i tēnei wānanga. Mātua rā, e kore e tukua kia riro anō ngā mahi whakatere waka i te nenewhatanga o te rā, tau ki te rua. Kua whakatupuria e te wā he kura kaumoana Māori, māna ngā take matua o tēnei tuhinga roa e whakatutuki ki tua i te pae kai ao. “E kore e ngaro, he takere waka nui”
Degree
thesis:*- Grantor dc:publisher.institution
- The University of Waikato
- Year dc:date.issued
- 2017
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Tuaupiki, Jackie Whetumarama
- Advisors dc:contributor.advisor
-
- Whaanga, Hēmi
- Keegan, Te Taka Adrian Gregory
- Diaz, Vince
- Matamua, Rangi
Rights
dc:rights- Statement dc:rights
-
- All items in Research Commons are provided for private study and research purposes and are protected by copyright with all rights reserved unless otherwise indicated.