{"id":{"repo_id":"waikato-masters","oai_identifier":"oai:researchcommons.waikato.ac.nz:10289/11654"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/waikato-masters/oai:researchcommons.waikato.ac.nz:10289/11654","repository":{"repo_id":"waikato-masters","name":"University Waikato","base_url":"https://researchcommons.waikato.ac.nz/server/oai/request"},"display":{"title":"E kore e ngaro, he takere waka nui: Te mātauranga whakatere waka me ōna take nunui","abstract":"E kapi ana te hautoru o te ao i te Moana nui a Kiwa. I ngā tau manomano ka huri, ka puea ake i Āhia ki te tonga mā rāwhiti, he iwi māia, he iwi mātau ki te hanga me te whakatere i ō rātou waka. Ka tupu ngātahi hoki i a rātou tētehi mātauranga whakatere i tarawhitia e rātou ngā tōpito katoa o te Moana nui a Kiwa. Koinei ngā tāngata tuatahi, nāna i kau ngā ara terenga waka onamata. Nō ngā tau maha i muri iho, ka whanake tēnei mātauranga me tō rātou hangarau waka, ā, ka tīmata ngā terenga whakawhiti roa e tau haeretia ana ngā moutere o Poronīhia, tatū mai ki Aotearoa. Engari ia, i roto i te wā, i tino waikauere ngā mahi whakatere waka, ā, i ētehi moutere o Poronīhia, i wairuhi kau, he mahara noa i mau i te kōrero tuku iho. Ko tātou tērā, te iwi Māori. Otirā, i roto i ngā tau e whā tekau ka pahemo atu rā, kua whakawhāiti mai tētehi ohu ki te whakahaumanu i ngā mahi whakatere waka me tōna mātauranga. He waka hourua kua hangaia i Poronīhia, i te ātārangi tawhito hei amo i ngā whakamanawatanga o ngā iwi me ngā kaupapa whakarauora i ēnei mahi tūpuna. Ka tika te oha ki te hunga hāpai kura i takere nui ai, i haumi tūporo ai ki te whakahaumanu i te mātauranga whakatere waka. Nō reira, o ngā mahi rangatira kua tutuki i te rāngai waka i Aotearoa i ngā tau tata nei, ko tā tēnei rangahau, he kohura i ētehi o ngā take nunui me ngā kaupapa whakahirahira e puta mai ana i mua i te aroaro o te mātauranga whakatere waka me ōna kaumoana i ēnei rangi, ki tā te Māori titiro. Waihoki, ko te pānga o aua take nunui ki te ahurea Māori. Koinei te matū o tēnei tuhinga kairangi. He pūtoi whakaaro, he whakaemieminga kōrero ki te whakatakoto i ngā huatau o ngā puhi kai moana Māori e tākawe ana i tēnei wānanga. Mātua rā, e kore e tukua kia riro anō ngā mahi whakatere waka i te nenewhatanga o te rā, tau ki te rua. Kua whakatupuria e te wā he kura kaumoana Māori, māna ngā take matua o tēnei tuhinga roa e whakatutuki ki tua i te pae kai ao. “E kore e ngaro, he takere waka nui”","abstract_html":"E kapi ana te hautoru o te ao i te Moana nui a Kiwa. I ngā tau manomano ka huri, ka puea ake i Āhia ki te tonga mā rāwhiti, he iwi māia, he iwi mātau ki te hanga me te whakatere i ō rātou waka. Ka tupu ngātahi hoki i a rātou tētehi mātauranga whakatere i tarawhitia e rātou ngā tōpito katoa o te Moana nui a Kiwa. Koinei ngā tāngata tuatahi, nāna i kau ngā ara terenga waka onamata. Nō ngā tau maha i muri iho, ka whanake tēnei mātauranga me tō rātou hangarau waka, ā, ka tīmata ngā terenga whakawhiti roa e tau haeretia ana ngā moutere o Poronīhia, tatū mai ki Aotearoa. Engari ia, i roto i te wā, i tino waikauere ngā mahi whakatere waka, ā, i ētehi moutere o Poronīhia, i wairuhi kau, he mahara noa i mau i te kōrero tuku iho. Ko tātou tērā, te iwi Māori. Otirā, i roto i ngā tau e whā tekau ka pahemo atu rā, kua whakawhāiti mai tētehi ohu ki te whakahaumanu i ngā mahi whakatere waka me tōna mātauranga. He waka hourua kua hangaia i Poronīhia, i te ātārangi tawhito hei amo i ngā whakamanawatanga o ngā iwi me ngā kaupapa whakarauora i ēnei mahi tūpuna. Ka tika te oha ki te hunga hāpai kura i takere nui ai, i haumi tūporo ai ki te whakahaumanu i te mātauranga whakatere waka. Nō reira, o ngā mahi rangatira kua tutuki i te rāngai waka i Aotearoa i ngā tau tata nei, ko tā tēnei rangahau, he kohura i ētehi o ngā take nunui me ngā kaupapa whakahirahira e puta mai ana i mua i te aroaro o te mātauranga whakatere waka me ōna kaumoana i ēnei rangi, ki tā te Māori titiro. Waihoki, ko te pānga o aua take nunui ki te ahurea Māori. Koinei te matū o tēnei tuhinga kairangi. He pūtoi whakaaro, he whakaemieminga kōrero ki te whakatakoto i ngā huatau o ngā puhi kai moana Māori e tākawe ana i tēnei wānanga. Mātua rā, e kore e tukua kia riro anō ngā mahi whakatere waka i te nenewhatanga o te rā, tau ki te rua. Kua whakatupuria e te wā he kura kaumoana Māori, māna ngā take matua o tēnei tuhinga roa e whakatutuki ki tua i te pae kai ao. “E kore e ngaro, he takere waka nui”","abstract_has_math":false,"creators":["Tuaupiki, Jackie Whetumarama"],"institution":"The University of Waikato","degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":["Whaanga, Hēmi","Keegan, Te Taka Adrian Gregory","Diaz, Vince","Matamua, Rangi"],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-07-24T05:57:27Z","subjects":[],"languages":[],"rights":["All items in Research Commons are provided for private study and research purposes and are protected by copyright with all rights reserved unless otherwise indicated."],"rights_urls":["https://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstreams/b6c6e5e0-eea4-4498-84d2-a5b6d265203d/download"],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":null,"outbound_label":null,"outbound_source":null},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor.advisor","label":"Advisor","values":["Whaanga, Hēmi","Keegan, Te Taka Adrian Gregory","Diaz, Vince","Matamua, Rangi"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Tuaupiki, Jackie Whetumarama"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2017"]},{"key":"dc:publisher.institution","label":"Dc Publisher Institution","values":["The University of Waikato"]},{"key":"dc:relation.isreferencedby","label":"Dc Relation Isreferencedby","values":["https://hdl.handle.net/10289/11654"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:rights","label":"Dc Rights","values":["https://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstreams/b6c6e5e0-eea4-4498-84d2-a5b6d265203d/download","All items in Research Commons are provided for private study and research purposes and are protected by copyright with all rights reserved unless otherwise indicated."]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstreams/d0662f8f-b456-4e59-847b-8569bebf8fe8/download"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["E kapi ana te hautoru o te ao i te Moana nui a Kiwa. I ngā tau manomano ka huri, ka puea ake i Āhia ki te tonga mā rāwhiti, he iwi māia, he iwi mātau ki te hanga me te whakatere i ō rātou waka. Ka tupu ngātahi hoki i a rātou tētehi mātauranga whakatere i tarawhitia e rātou ngā tōpito katoa o te Moana nui a Kiwa. Koinei ngā tāngata tuatahi, nāna i kau ngā ara terenga waka onamata. Nō ngā tau maha i muri iho, ka whanake tēnei mātauranga me tō rātou hangarau waka, ā, ka tīmata ngā terenga whakawhiti roa e tau haeretia ana ngā moutere o Poronīhia, tatū mai ki Aotearoa. Engari ia, i roto i te wā, i tino waikauere ngā mahi whakatere waka, ā, i ētehi moutere o Poronīhia, i wairuhi kau, he mahara noa i mau i te kōrero tuku iho. Ko tātou tērā, te iwi Māori. Otirā, i roto i ngā tau e whā tekau ka pahemo atu rā, kua whakawhāiti mai tētehi ohu ki te whakahaumanu i ngā mahi whakatere waka me tōna mātauranga. He waka hourua kua hangaia i Poronīhia, i te ātārangi tawhito hei amo i ngā whakamanawatanga o ngā iwi me ngā kaupapa whakarauora i ēnei mahi tūpuna. Ka tika te oha ki te hunga hāpai kura i takere nui ai, i haumi tūporo ai ki te whakahaumanu i te mātauranga whakatere waka. Nō reira, o ngā mahi rangatira kua tutuki i te rāngai waka i Aotearoa i ngā tau tata nei, ko tā tēnei rangahau, he kohura i ētehi o ngā take nunui me ngā kaupapa whakahirahira e puta mai ana i mua i te aroaro o te mātauranga whakatere waka me ōna kaumoana i ēnei rangi, ki tā te Māori titiro. Waihoki, ko te pānga o aua take nunui ki te ahurea Māori. Koinei te matū o tēnei tuhinga kairangi. He pūtoi whakaaro, he whakaemieminga kōrero ki te whakatakoto i ngā huatau o ngā puhi kai moana Māori e tākawe ana i tēnei wānanga. Mātua rā, e kore e tukua kia riro anō ngā mahi whakatere waka i te nenewhatanga o te rā, tau ki te rua. Kua whakatupuria e te wā he kura kaumoana Māori, māna ngā take matua o tēnei tuhinga roa e whakatutuki ki tua i te pae kai ao. “E kore e ngaro, he takere waka nui”"]},{"key":"dc:format.checksum.md5","label":"Dc Format Checksum Md5","values":["a3b263582b36ff8c825b00c14365cec8","e14202ab27e47ddb00d33097327ba050","8eae16abbc5ea16b62a3c67c67e9780f"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["E kore e ngaro, he takere waka nui: Te mātauranga whakatere waka me ōna take nunui"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor.advisor":["Whaanga, Hēmi","Keegan, Te Taka Adrian Gregory","Diaz, Vince","Matamua, Rangi"],"dc:creator":["Tuaupiki, Jackie Whetumarama"],"dc:date.issued":["2017"],"dc:description.abstract":["E kapi ana te hautoru o te ao i te Moana nui a Kiwa. I ngā tau manomano ka huri, ka puea ake i Āhia ki te tonga mā rāwhiti, he iwi māia, he iwi mātau ki te hanga me te whakatere i ō rātou waka. Ka tupu ngātahi hoki i a rātou tētehi mātauranga whakatere i tarawhitia e rātou ngā tōpito katoa o te Moana nui a Kiwa. Koinei ngā tāngata tuatahi, nāna i kau ngā ara terenga waka onamata. Nō ngā tau maha i muri iho, ka whanake tēnei mātauranga me tō rātou hangarau waka, ā, ka tīmata ngā terenga whakawhiti roa e tau haeretia ana ngā moutere o Poronīhia, tatū mai ki Aotearoa. Engari ia, i roto i te wā, i tino waikauere ngā mahi whakatere waka, ā, i ētehi moutere o Poronīhia, i wairuhi kau, he mahara noa i mau i te kōrero tuku iho. Ko tātou tērā, te iwi Māori. Otirā, i roto i ngā tau e whā tekau ka pahemo atu rā, kua whakawhāiti mai tētehi ohu ki te whakahaumanu i ngā mahi whakatere waka me tōna mātauranga. He waka hourua kua hangaia i Poronīhia, i te ātārangi tawhito hei amo i ngā whakamanawatanga o ngā iwi me ngā kaupapa whakarauora i ēnei mahi tūpuna. Ka tika te oha ki te hunga hāpai kura i takere nui ai, i haumi tūporo ai ki te whakahaumanu i te mātauranga whakatere waka. Nō reira, o ngā mahi rangatira kua tutuki i te rāngai waka i Aotearoa i ngā tau tata nei, ko tā tēnei rangahau, he kohura i ētehi o ngā take nunui me ngā kaupapa whakahirahira e puta mai ana i mua i te aroaro o te mātauranga whakatere waka me ōna kaumoana i ēnei rangi, ki tā te Māori titiro. Waihoki, ko te pānga o aua take nunui ki te ahurea Māori. Koinei te matū o tēnei tuhinga kairangi. He pūtoi whakaaro, he whakaemieminga kōrero ki te whakatakoto i ngā huatau o ngā puhi kai moana Māori e tākawe ana i tēnei wānanga. Mātua rā, e kore e tukua kia riro anō ngā mahi whakatere waka i te nenewhatanga o te rā, tau ki te rua. Kua whakatupuria e te wā he kura kaumoana Māori, māna ngā take matua o tēnei tuhinga roa e whakatutuki ki tua i te pae kai ao. “E kore e ngaro, he takere waka nui”"],"dc:format.checksum.md5":["a3b263582b36ff8c825b00c14365cec8","e14202ab27e47ddb00d33097327ba050","8eae16abbc5ea16b62a3c67c67e9780f"],"dc:identifier.uri":["https://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstreams/d0662f8f-b456-4e59-847b-8569bebf8fe8/download"],"dc:publisher.institution":["The University of Waikato"],"dc:relation.isreferencedby":["https://hdl.handle.net/10289/11654"],"dc:rights":["https://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstreams/b6c6e5e0-eea4-4498-84d2-a5b6d265203d/download","All items in Research Commons are provided for private study and research purposes and are protected by copyright with all rights reserved unless otherwise indicated."],"dc:title":["E kore e ngaro, he takere waka nui: Te mātauranga whakatere waka me ōna take nunui"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T05:57:27Z"}