Back to results

The University of Waikato

Ka mate ko te mate, ka ora taku toa: Ko ngā matawhāura o te rau tau tekau mā iwa

Abstract

dc:description.abstract

Tēnei te urutomo atu ki te rau tau o te tekau mā iwa ki te nanaiore i ngā tai o te Matawhāura i ngaeki ai te whenua i horo ai tuanuku, i horo ai te tangata, i tū ai te rangatiratanga. Ko te kimihanga i te āhua ki te tikanga ki te pakanga, ki te mate te ihoiho, ko te rapunga i te āhua ki ōna neke, ki ōna nuku, ki ōna panoni, ki ōna hounga te whainga. Kei te kapi katoa ki tā te pukapuka, i tā te tuhinga. Wāhia ana kia whā ōna ahoaho, koia, ko te pūtakenga mai o te riri, o te Matawhāura. Muringa iho, ko ngā Matawhāura a te Māori ki te Māori. Ka whāia mai ko ngā riri ki te Pākehā, ā, ko ngā pakanga a te mana poropiti, mutu iho ki te kōtuitui. Ko te whakaohooho, ko te whakamataara i a Ngāi Māori, i a Ngāi tauiwi otīa, i a Ngāi iwi taketake ki te nōhanga mai o te hītori ki te ahurea o te whenua, ki te ahurea o te tangata, ki ōna tuakiritanga. Ko te whakaariari i te āhua o te tikanga a te pakanga, a te mate me ōna neke i te oma a te wā i roto i te whakaeke a te iwi tini ngerongero ki te unu i te mono o te whenua o te iwi pū taketake. Ko te whakaihiihi i te iwi ka rawakoretia, ka reo koretia, ka whenua koretia, ka tikanga koretia. Ko te whakaatuatu i tā te Māori, i tā te Pākehā ki tā te kupu Māori, ki tā anō te kupu Pākehā. Ko tōna mutunga iho, ko te whakakitenga ake, ko te whakatinanatanga i te mau tonu a te tikanga ki ngā rohe o te pakanga o te mate, ko te neke māna ko te panoni i ngā wāhi i kitea ai he huarahi ki te ora, he toa, he mau tonu ki tētahi pitonga whenua e huraia mai he tōnuitanga mā ngā uri whakatipu. Ko te hari i te kaupapa mā roto tonu i te reo ake a te kōrero, i te reo ake o te whenua. Ko te takahanga i te ara o te whakarauora i te reo, i te tikanga, i te tuakiri, i te mana Māori motuhake. Ko tōna otinga atu, ko te whakairi ake i ngā mahi a ngā tūpuna e ū ai te tangata whenuatanga e kitea ai ko tā rātou, e pātaia ai, he aha ia tā tātou?

Degree

thesis:*
Grantor dc:publisher.institution
The University of Waikato
Year dc:date.issued
2017

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Murphy, Ēnoka
Advisor dc:contributor.advisor
  • Matamua, Rangi

Subjects

dc:subject × 4

Rights

dc:rights
Statement dc:rights
  • All items in Research Commons are provided for private study and research purposes and are protected by copyright with all rights reserved unless otherwise indicated.

Chain of custody

source
Harvested from
University Waikato
Base URL
researchcommons.waikato.ac.nz/server/oai/request
Last updated
2026-07-24
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Murphy, Ēnoka. Ka mate ko te mate, ka ora taku toa: Ko ngā matawhāura o te rau tau tekau mā iwa. The University of Waikato, 2017.