Sjálfsmatskerfi 15. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005

Ritgerð þessi er á sviði samkeppnisréttar og fjallar um breytingu sem gerð var á 15. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 með lögum nr. 103/2020. Allt til lok árs 2020 var það í höndum Samkeppniseftirlitsins að veita fyrirtækjum undanþágu til samstarfs sem fer gegn banni 10. og/eða 12. gr. samkeppnislaga. Með lögum nr. 103/2020 var matið á því hvort samstarf uppfylli skilyrði undanþágu á grundvelli 1. mgr. 15. gr. samkeppnislaga fært í hendur fyrirtækjum og/eða samtökum fyrirtækja sem hyggja á slíkt samstarf. Því hefur verið lýst svo að mat á skilyrðum fyrir undanþágu samkvæmt 1. mgr. 15. gr. samkeppnislaga skuli byggjast á sjálfsmati fyrirtækja og kallast það sjálfsmatskerfið. Samhliða þessum breytingum voru einstaklingsbundnar undanþágur Samkeppniseftirlitsins aflagðar. Með framangreindri breytingu var framkvæmdin á Íslandi samræmd framkvæmd Evrópusambandsins (ESB). Í ritgerðinni er tekið til skoðunar hvernig fyrirtæki eða samtök fyrirtækja á Íslandi sem hyggja á samstarf skulu beita sjálfsmatskerfinu. Markmið þessarar ritgerðar er að skoða álitaefnin sem upp geta komið við sjálfsmat fyrirtækja á skilyrðum 1. mgr. 15. gr. samkeppnislaga. Við matið er litið til erlendrar framkvæmdar og umfjöllunar erlendra fræðimanna um beitingu 3. mgr. 101. gr. Stofnsáttmála Evrópusambandsins en 15. gr. samkeppnislaga sækir fyrirmynd sína til ákvæðisins. Markaðsaðstæður á Íslandi eru teknar til skoðunar og lagt mat á það hvort smæð íslenskra markaða leiði til enn strangara mats á skilyrðum ákvæðisins þegar fyrirtæki og/eða samtök fyrirtækja hyggja á samstarf. Niðurstaða ritgerðarinnar er sú að beiting sjálfsmatskerfisins getur verið flókin í framkvæmd en rétt túlkun á skilyrðum 1. mgr. 15. gr. samkeppnislaga er hins vegar mjög mikilvæg fyrir fyrirtæki og neytendur. Ritgerðin leiddi einnig í ljós að túlkun á skilyrðum ákvæðisins er ekki alltaf skýr. Samkvæmt erlendri framkvæmd hefur sjálfsmatskerfið gengið vel en fyrirtæki og fræðimenn hafa þó kallað eftir skýrari leiðbeiningum og fordæmum frá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins. Í ljósi þess að engin reynsla er komin á framkvæmd sjálfsmatskerfisins hér á landi er sem stendur ekki unnt að draga ályktanir um framkvæmdina á Íslandi eftir að lögunum var breytt. Í lokakafla ritgerðarinnar hafa verið tekin saman atriði sem þurfa að koma til skoðunar við sjálfsmatið. Ákveðin aðferðafræði er sett fram sem gefur fyrirtækjum góða yfirsýn yfir þau skref sem fyrirtækin þurfa að fara í gegnum við sjálfsmatið.

Author dc:creator

• Emilía Madeleine Heenen 1996-

Contributors dc:contributor

• Háskólinn í Reykjavík

• Lögfræði
• Meistaraprófsritgerðir
• Samkeppnisréttur
• Sjálfsmat (gæðastjórnun)

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/38652

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/38652