Raunveruleg atvinnustarfsemi og CFC-reglur í íslenskum tekjuskattslögum: Samspil EES-réttar, fjórfrelsis og OECD-viðmiða um efnahagslegt inntak

Ritgerð þessi fjallar um hugtakið raunveruleg atvinnustarfsemi í 4. mgr. 57. gr. a. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og þá aðalspurningu hvort íslenska afmörkun hugtaksins í lögum og reglugerð nr. 1102/2013 virki sem fullnægjandi vörn gegn misnotkun í skilningi EES-réttar. Í ritgerðinni er í fyrsta lagi gerð grein fyrir hugtökunum efnahagslgt inntak og raunveruleg atvinnustarfsemi og þróun þeirra í alþjóðlegum skattarétti, þ.m.t. í samningsfyrirmynd OECD. Bent er á að efnahagslegt inntak er víðtækara hugtak en raunveruleg atvinnustarfsemi í skilningi dómaframkvæmdar Evrópudómstólsins, þar sem fyrr nefnda hugtakið tekur einnig til líkamlegrar nærveru, starfsfólks og ákvarðanatöku á þeim stað þar sem félag er skráð. Í öðru lagi er uppbygging og þróun 57. gr. a tsl. og reglugerðar 1102/2023 greind, þar á meðal þær breytingar sem urðu í kjölfar kvörtunar til Eftirlitsstofnunar EFTA árið 2010. Framkvæmd Yfirskattanefndar á ákvæðinu er skoðuð sérstaklega, einkum í ljósi þess hvernig sönnunarbyrðin hvílir á skattaðilanum og hvernig hlutlæg viðmið eru metin í hverju máli. Fjallað er svo um niðurstöðu í dómi Landsréttar í máli nr. 286/2021 sem undirstrikar að undanþágan vegna raunverulegrar atvinnustarfsemi er túlkuð þröngt. Í þriðja lagi er greint frá þeim kröfum sem Evrópudómstólinn setti fram í máli C-196/04 Cadbury Schweppes og EFTA-dómstóllinn í sameinuðum málum E-3/13 og E-20/13 Olsen. Þessir tveir dómar setja þær grunnkröfur sem gilda um CFC-reglur í EES-rétti, þá að þær megi einungis taka til málamyndagerninga, skattaðili verður að fá tækifæri til þess að leggja fram sönnun um raunverulega atvinnustarfsemi og að beiting reglnanna verði að uppfylla meðalhófsregluna. Í fjórða lagi er íslenska reglan borin saman við BEPS-aðgerð nr. 3 og ATAD-tilskipunina 2016/1164/ESB. Niðurstaðan er sú að íslenska reglan uppfyllir í meginatriðum beggja alþjóðlega viðmiða þótt de minimis undanþágur, sem mælt er með í ATAD, séu ekki til staðar innan íslensku reglunnar. Að lokum kemst höfundur að þeirri niðurstöðu að íslenska reglan virki að hluta til sem nægjanleg vörn gegn misnotkun þar sem hún krefst hlutlægra viðmiða í samræmi við Cadbury-prófið og Olsen-málið. Hins vegar eru þrír annmarkar sem skipta miklu máli: í fyrsta lagi vantar de minimis undanþágu, í öðru lagi er formleg upptalning skilyrðanna í 1. mgr. 6. gr. rsel. hætt við að vera túlkuð sem tæmandi listi frekar en heildarmat sé gert á hverju tilfelli fyrir sig og í þriðja lagi hefur meðhöndlun milliliðafélaga sem kvörtun frá árinu 2020 til ESA leitt í ljós að enn er óljós togstreita gagnvart EES-rétti. Settar eru fram tillögur að lagfæringu: innleiðing á de minimis þröskuldum, skýrari útfærsla á heildarmati hverju fyrir sig og settar séu skýrar viðmiðunarreglur (e. safe harbours) til að stuðla að fyrirsjáanlegri framkvæmd.

Author dc:creator

• Elías Orri Njarðarson 1997-

Contributors dc:contributor

• Háskólinn á Bifröst

• Skattalög
• Atvinnurekstur
• Tekjuskattur
• EES-samningurinn

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

https://hdl.handle.net/1946/53830

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/53830