{"id":{"repo_id":"bifrost","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/53830"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/bifrost/oai:skemman.is:1946/53830","repository":{"repo_id":"bifrost","name":"Bifröst University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Raunveruleg atvinnustarfsemi og CFC-reglur í íslenskum tekjuskattslögum: Samspil EES-réttar, fjórfrelsis og OECD-viðmiða um efnahagslegt inntak","abstract":"Ritgerð þessi fjallar um hugtakið raunveruleg atvinnustarfsemi í 4. mgr. 57. gr. a. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og þá aðalspurningu hvort íslenska afmörkun hugtaksins í lögum og reglugerð nr. 1102/2013 virki sem fullnægjandi vörn gegn misnotkun í skilningi EES-réttar. Í ritgerðinni er í fyrsta lagi gerð grein fyrir hugtökunum efnahagslgt inntak og raunveruleg atvinnustarfsemi og þróun þeirra í alþjóðlegum skattarétti, þ.m.t. í samningsfyrirmynd OECD. Bent er á að efnahagslegt inntak er víðtækara hugtak en raunveruleg atvinnustarfsemi í skilningi dómaframkvæmdar Evrópudómstólsins, þar sem fyrr nefnda hugtakið tekur einnig til líkamlegrar nærveru, starfsfólks og ákvarðanatöku á þeim stað þar sem félag er skráð. Í öðru lagi er uppbygging og þróun 57. gr. a tsl. og reglugerðar 1102/2023 greind, þar á meðal þær breytingar sem urðu í kjölfar kvörtunar til Eftirlitsstofnunar EFTA árið 2010. Framkvæmd Yfirskattanefndar á ákvæðinu er skoðuð sérstaklega, einkum í ljósi þess hvernig sönnunarbyrðin hvílir á skattaðilanum og hvernig hlutlæg viðmið eru metin í hverju máli. Fjallað er svo um niðurstöðu í dómi Landsréttar í máli nr. 286/2021 sem undirstrikar að undanþágan vegna raunverulegrar atvinnustarfsemi er túlkuð þröngt. Í þriðja lagi er greint frá þeim kröfum sem Evrópudómstólinn setti fram í máli C-196/04 Cadbury Schweppes og EFTA-dómstóllinn í sameinuðum málum E-3/13 og E-20/13 Olsen. Þessir tveir dómar setja þær grunnkröfur sem gilda um CFC-reglur í EES-rétti, þá að þær megi einungis taka til málamyndagerninga, skattaðili verður að fá tækifæri til þess að leggja fram sönnun um raunverulega atvinnustarfsemi og að beiting reglnanna verði að uppfylla meðalhófsregluna. Í fjórða lagi er íslenska reglan borin saman við BEPS-aðgerð nr. 3 og ATAD-tilskipunina 2016/1164/ESB. Niðurstaðan er sú að íslenska reglan uppfyllir í meginatriðum beggja alþjóðlega viðmiða þótt de minimis undanþágur, sem mælt er með í ATAD, séu ekki til staðar innan íslensku reglunnar. Að lokum kemst höfundur að þeirri niðurstöðu að íslenska reglan virki að hluta til sem nægjanleg vörn gegn misnotkun þar sem hún krefst hlutlægra viðmiða í samræmi við Cadbury-prófið og Olsen-málið. Hins vegar eru þrír annmarkar sem skipta miklu máli: í fyrsta lagi vantar de minimis undanþágu, í öðru lagi er formleg upptalning skilyrðanna í 1. mgr. 6. gr. rsel. hætt við að vera túlkuð sem tæmandi listi frekar en heildarmat sé gert á hverju tilfelli fyrir sig og í þriðja lagi hefur meðhöndlun milliliðafélaga sem kvörtun frá árinu 2020 til ESA leitt í ljós að enn er óljós togstreita gagnvart EES-rétti. Settar eru fram tillögur að lagfæringu: innleiðing á de minimis þröskuldum, skýrari útfærsla á heildarmati hverju fyrir sig og settar séu skýrar viðmiðunarreglur (e. safe harbours) til að stuðla að fyrirsjáanlegri framkvæmd.","abstract_html":"Ritgerð þessi fjallar um hugtakið raunveruleg atvinnustarfsemi í 4. mgr. 57. gr. a. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og þá aðalspurningu hvort íslenska afmörkun hugtaksins í lögum og reglugerð nr. 1102/2013 virki sem fullnægjandi vörn gegn misnotkun í skilningi EES-réttar. Í ritgerðinni er í fyrsta lagi gerð grein fyrir hugtökunum efnahagslgt inntak og raunveruleg atvinnustarfsemi og þróun þeirra í alþjóðlegum skattarétti, þ.m.t. í samningsfyrirmynd OECD. Bent er á að efnahagslegt inntak er víðtækara hugtak en raunveruleg atvinnustarfsemi í skilningi dómaframkvæmdar Evrópudómstólsins, þar sem fyrr nefnda hugtakið tekur einnig til líkamlegrar nærveru, starfsfólks og ákvarðanatöku á þeim stað þar sem félag er skráð. Í öðru lagi er uppbygging og þróun 57. gr. a tsl. og reglugerðar 1102/2023 greind, þar á meðal þær breytingar sem urðu í kjölfar kvörtunar til Eftirlitsstofnunar EFTA árið 2010. Framkvæmd Yfirskattanefndar á ákvæðinu er skoðuð sérstaklega, einkum í ljósi þess hvernig sönnunarbyrðin hvílir á skattaðilanum og hvernig hlutlæg viðmið eru metin í hverju máli. Fjallað er svo um niðurstöðu í dómi Landsréttar í máli nr. 286/2021 sem undirstrikar að undanþágan vegna raunverulegrar atvinnustarfsemi er túlkuð þröngt. Í þriðja lagi er greint frá þeim kröfum sem Evrópudómstólinn setti fram í máli C-196/04 Cadbury Schweppes og EFTA-dómstóllinn í sameinuðum málum E-3/13 og E-20/13 Olsen. Þessir tveir dómar setja þær grunnkröfur sem gilda um CFC-reglur í EES-rétti, þá að þær megi einungis taka til málamyndagerninga, skattaðili verður að fá tækifæri til þess að leggja fram sönnun um raunverulega atvinnustarfsemi og að beiting reglnanna verði að uppfylla meðalhófsregluna. Í fjórða lagi er íslenska reglan borin saman við BEPS-aðgerð nr. 3 og ATAD-tilskipunina 2016/1164/ESB. Niðurstaðan er sú að íslenska reglan uppfyllir í meginatriðum beggja alþjóðlega viðmiða þótt de minimis undanþágur, sem mælt er með í ATAD, séu ekki til staðar innan íslensku reglunnar. Að lokum kemst höfundur að þeirri niðurstöðu að íslenska reglan virki að hluta til sem nægjanleg vörn gegn misnotkun þar sem hún krefst hlutlægra viðmiða í samræmi við Cadbury-prófið og Olsen-málið. Hins vegar eru þrír annmarkar sem skipta miklu máli: í fyrsta lagi vantar de minimis undanþágu, í öðru lagi er formleg upptalning skilyrðanna í 1. mgr. 6. gr. rsel. hætt við að vera túlkuð sem tæmandi listi frekar en heildarmat sé gert á hverju tilfelli fyrir sig og í þriðja lagi hefur meðhöndlun milliliðafélaga sem kvörtun frá árinu 2020 til ESA leitt í ljós að enn er óljós togstreita gagnvart EES-rétti. Settar eru fram tillögur að lagfæringu: innleiðing á de minimis þröskuldum, skýrari útfærsla á heildarmati hverju fyrir sig og settar séu skýrar viðmiðunarreglur (e. safe harbours) til að stuðla að fyrirsjáanlegri framkvæmd.","abstract_has_math":false,"creators":["Elías Orri Njarðarson 1997-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn á Bifröst"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-06-13T16:16:01Z","date_published":"2026-06-13T16:16:01Z","updated_at":"2026-07-27T18:53:25Z","subjects":["Skattalög","Atvinnurekstur","Tekjuskattur","EES-samningurinn"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/53830","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn á Bifröst"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Elías Orri Njarðarson 1997-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-06-13T16:15:57Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-06-13T16:15:57Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-06-13T16:16:01Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Skattalög","Atvinnurekstur","Tekjuskattur","EES-samningurinn"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/53830"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Ritgerð þessi fjallar um hugtakið raunveruleg atvinnustarfsemi í 4. mgr. 57. gr. a. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og þá aðalspurningu hvort íslenska afmörkun hugtaksins í lögum og reglugerð nr. 1102/2013 virki sem fullnægjandi vörn gegn misnotkun í skilningi EES-réttar. Í ritgerðinni er í fyrsta lagi gerð grein fyrir hugtökunum efnahagslgt inntak og raunveruleg atvinnustarfsemi og þróun þeirra í alþjóðlegum skattarétti, þ.m.t. í samningsfyrirmynd OECD. Bent er á að efnahagslegt inntak er víðtækara hugtak en raunveruleg atvinnustarfsemi í skilningi dómaframkvæmdar Evrópudómstólsins, þar sem fyrr nefnda hugtakið tekur einnig til líkamlegrar nærveru, starfsfólks og ákvarðanatöku á þeim stað þar sem félag er skráð. Í öðru lagi er uppbygging og þróun 57. gr. a tsl. og reglugerðar 1102/2023 greind, þar á meðal þær breytingar sem urðu í kjölfar kvörtunar til Eftirlitsstofnunar EFTA árið 2010. Framkvæmd Yfirskattanefndar á ákvæðinu er skoðuð sérstaklega, einkum í ljósi þess hvernig sönnunarbyrðin hvílir á skattaðilanum og hvernig hlutlæg viðmið eru metin í hverju máli. Fjallað er svo um niðurstöðu í dómi Landsréttar í máli nr. 286/2021 sem undirstrikar að undanþágan vegna raunverulegrar atvinnustarfsemi er túlkuð þröngt. Í þriðja lagi er greint frá þeim kröfum sem Evrópudómstólinn setti fram í máli C-196/04 Cadbury Schweppes og EFTA-dómstóllinn í sameinuðum málum E-3/13 og E-20/13 Olsen. Þessir tveir dómar setja þær grunnkröfur sem gilda um CFC-reglur í EES-rétti, þá að þær megi einungis taka til málamyndagerninga, skattaðili verður að fá tækifæri til þess að leggja fram sönnun um raunverulega atvinnustarfsemi og að beiting reglnanna verði að uppfylla meðalhófsregluna. Í fjórða lagi er íslenska reglan borin saman við BEPS-aðgerð nr. 3 og ATAD-tilskipunina 2016/1164/ESB. Niðurstaðan er sú að íslenska reglan uppfyllir í meginatriðum beggja alþjóðlega viðmiða þótt de minimis undanþágur, sem mælt er með í ATAD, séu ekki til staðar innan íslensku reglunnar. Að lokum kemst höfundur að þeirri niðurstöðu að íslenska reglan virki að hluta til sem nægjanleg vörn gegn misnotkun þar sem hún krefst hlutlægra viðmiða í samræmi við Cadbury-prófið og Olsen-málið. Hins vegar eru þrír annmarkar sem skipta miklu máli: í fyrsta lagi vantar de minimis undanþágu, í öðru lagi er formleg upptalning skilyrðanna í 1. mgr. 6. gr. rsel. hætt við að vera túlkuð sem tæmandi listi frekar en heildarmat sé gert á hverju tilfelli fyrir sig og í þriðja lagi hefur meðhöndlun milliliðafélaga sem kvörtun frá árinu 2020 til ESA leitt í ljós að enn er óljós togstreita gagnvart EES-rétti. Settar eru fram tillögur að lagfæringu: innleiðing á de minimis þröskuldum, skýrari útfærsla á heildarmati hverju fyrir sig og settar séu skýrar viðmiðunarreglur (e. safe harbours) til að stuðla að fyrirsjáanlegri framkvæmd.","This thesis examines the concept of genuine economic activity (raunveruleg atvinnustarfsemi) as it appears in Article 57 (a)(4) in the Icelandic Income Tax Act no. 90/2003 (ITA). and further defined in Regulation no 1102/2013 on the taxation of ownership interests in entitites in low-tax jurisdictions. The central research question is wheter the Icelandic legislative delimitation of this concept functions as an adequate abuse filter and withstands the requirements of EEA law. The thesis proceeds in four analytical steps. First, the concepts of economic substance and genuine economic activity are examined in the context of the OECD Model Tax Convention and its Commentaries. It is argued that economic substance is a broader concept than the court-developed notion of genuine economic activity under EEA law, encompassing physical precsence, qualified staff, and local decision making in the jurisdiction of establishment. Second, the structure and evolution of Article 57(a) ITA and Regulation no. 1102/2013 are analysed, including the amendments introduced following the EFTA Surveillance Authority (ESA) complaint of 2010. The administrative practive of the Tax Appeals Committie (YSKN) is examined, with particular attention to how the burden of proof rests on the taxpayer and how objective critera is applied in individual cases. The Court of Appeal judgement in case no. 296/2021 confirms that the genuine economic activity exemption is interpeted strictly. Third, the requirements established by the Court of Justice of the European Union in Case C-196/04 Cadbury Schweppes and by the EFTA Court in joined Cases E-3/13 and E-20/13 Olsen are analysed in depth. These two decisions establish the foundational requirements applicable to CFC-rules under EEA law: such rules may only target wholly artificial arrangements, taxpayers must be afforded the opportunity to demonstrate genuine economic activity based on objective factors verifiable by third parties, and the application of the rules must comply with the principle of proportionality. Fourth, the Icelandic regime is compared with the recommendations of BEPS Action 3 (2015) and the EU Anti-Tax Avoidance Directive (ATAD) 2016/1164/EU. The comparison reveals that while the Icelandic rules align with the core substance requirements of both frameworks, they lack de minimis threshold analogous to those in ATAD, which may impose disproportionate administrative burdens on small and medium-sized foreign subsidiaries engaged in legitimate busniess activities. The overall conclusion is that the Icelandic regime functions, in substance, as an adequeta abuse filter in that it requires objective criteria consitent with the Cadbury Schweppes test and the Olsen judgment. However, three principal shortcomings are identified: the absence of de minimis thresholds, the risk that the enumerated conditions in Article 6(1) of the Regulation are read as an exhaustive checklist rather than factors informing a holistic assesments, and unresolved tensions concerning the treatment of intermediary companies, as highlighted by a complaint to ESA in 2020. The thesis concludes with recommendations for reform, including the introduction of de minimis thresholds, a clearer articulation of the holistic assesment principle, and the adoption of safe harbour rules to enhance legal certainity."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Raunveruleg atvinnustarfsemi og CFC-reglur í íslenskum tekjuskattslögum: Samspil EES-réttar, fjórfrelsis og OECD-viðmiða um efnahagslegt inntak"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn á Bifröst"],"dc:creator":["Elías Orri Njarðarson 1997-"],"dc:date.accessioned":["2026-06-13T16:15:57Z"],"dc:date.available":["2026-06-13T16:15:57Z"],"dc:date.issued":["2026-06-13T16:16:01Z"],"dc:description.abstract":["Ritgerð þessi fjallar um hugtakið raunveruleg atvinnustarfsemi í 4. mgr. 57. gr. a. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og þá aðalspurningu hvort íslenska afmörkun hugtaksins í lögum og reglugerð nr. 1102/2013 virki sem fullnægjandi vörn gegn misnotkun í skilningi EES-réttar. Í ritgerðinni er í fyrsta lagi gerð grein fyrir hugtökunum efnahagslgt inntak og raunveruleg atvinnustarfsemi og þróun þeirra í alþjóðlegum skattarétti, þ.m.t. í samningsfyrirmynd OECD. Bent er á að efnahagslegt inntak er víðtækara hugtak en raunveruleg atvinnustarfsemi í skilningi dómaframkvæmdar Evrópudómstólsins, þar sem fyrr nefnda hugtakið tekur einnig til líkamlegrar nærveru, starfsfólks og ákvarðanatöku á þeim stað þar sem félag er skráð. Í öðru lagi er uppbygging og þróun 57. gr. a tsl. og reglugerðar 1102/2023 greind, þar á meðal þær breytingar sem urðu í kjölfar kvörtunar til Eftirlitsstofnunar EFTA árið 2010. Framkvæmd Yfirskattanefndar á ákvæðinu er skoðuð sérstaklega, einkum í ljósi þess hvernig sönnunarbyrðin hvílir á skattaðilanum og hvernig hlutlæg viðmið eru metin í hverju máli. Fjallað er svo um niðurstöðu í dómi Landsréttar í máli nr. 286/2021 sem undirstrikar að undanþágan vegna raunverulegrar atvinnustarfsemi er túlkuð þröngt. Í þriðja lagi er greint frá þeim kröfum sem Evrópudómstólinn setti fram í máli C-196/04 Cadbury Schweppes og EFTA-dómstóllinn í sameinuðum málum E-3/13 og E-20/13 Olsen. Þessir tveir dómar setja þær grunnkröfur sem gilda um CFC-reglur í EES-rétti, þá að þær megi einungis taka til málamyndagerninga, skattaðili verður að fá tækifæri til þess að leggja fram sönnun um raunverulega atvinnustarfsemi og að beiting reglnanna verði að uppfylla meðalhófsregluna. Í fjórða lagi er íslenska reglan borin saman við BEPS-aðgerð nr. 3 og ATAD-tilskipunina 2016/1164/ESB. Niðurstaðan er sú að íslenska reglan uppfyllir í meginatriðum beggja alþjóðlega viðmiða þótt de minimis undanþágur, sem mælt er með í ATAD, séu ekki til staðar innan íslensku reglunnar. Að lokum kemst höfundur að þeirri niðurstöðu að íslenska reglan virki að hluta til sem nægjanleg vörn gegn misnotkun þar sem hún krefst hlutlægra viðmiða í samræmi við Cadbury-prófið og Olsen-málið. Hins vegar eru þrír annmarkar sem skipta miklu máli: í fyrsta lagi vantar de minimis undanþágu, í öðru lagi er formleg upptalning skilyrðanna í 1. mgr. 6. gr. rsel. hætt við að vera túlkuð sem tæmandi listi frekar en heildarmat sé gert á hverju tilfelli fyrir sig og í þriðja lagi hefur meðhöndlun milliliðafélaga sem kvörtun frá árinu 2020 til ESA leitt í ljós að enn er óljós togstreita gagnvart EES-rétti. Settar eru fram tillögur að lagfæringu: innleiðing á de minimis þröskuldum, skýrari útfærsla á heildarmati hverju fyrir sig og settar séu skýrar viðmiðunarreglur (e. safe harbours) til að stuðla að fyrirsjáanlegri framkvæmd.","This thesis examines the concept of genuine economic activity (raunveruleg atvinnustarfsemi) as it appears in Article 57 (a)(4) in the Icelandic Income Tax Act no. 90/2003 (ITA). and further defined in Regulation no 1102/2013 on the taxation of ownership interests in entitites in low-tax jurisdictions. The central research question is wheter the Icelandic legislative delimitation of this concept functions as an adequate abuse filter and withstands the requirements of EEA law. The thesis proceeds in four analytical steps. First, the concepts of economic substance and genuine economic activity are examined in the context of the OECD Model Tax Convention and its Commentaries. It is argued that economic substance is a broader concept than the court-developed notion of genuine economic activity under EEA law, encompassing physical precsence, qualified staff, and local decision making in the jurisdiction of establishment. Second, the structure and evolution of Article 57(a) ITA and Regulation no. 1102/2013 are analysed, including the amendments introduced following the EFTA Surveillance Authority (ESA) complaint of 2010. The administrative practive of the Tax Appeals Committie (YSKN) is examined, with particular attention to how the burden of proof rests on the taxpayer and how objective critera is applied in individual cases. The Court of Appeal judgement in case no. 296/2021 confirms that the genuine economic activity exemption is interpeted strictly. Third, the requirements established by the Court of Justice of the European Union in Case C-196/04 Cadbury Schweppes and by the EFTA Court in joined Cases E-3/13 and E-20/13 Olsen are analysed in depth. These two decisions establish the foundational requirements applicable to CFC-rules under EEA law: such rules may only target wholly artificial arrangements, taxpayers must be afforded the opportunity to demonstrate genuine economic activity based on objective factors verifiable by third parties, and the application of the rules must comply with the principle of proportionality. Fourth, the Icelandic regime is compared with the recommendations of BEPS Action 3 (2015) and the EU Anti-Tax Avoidance Directive (ATAD) 2016/1164/EU. The comparison reveals that while the Icelandic rules align with the core substance requirements of both frameworks, they lack de minimis threshold analogous to those in ATAD, which may impose disproportionate administrative burdens on small and medium-sized foreign subsidiaries engaged in legitimate busniess activities. The overall conclusion is that the Icelandic regime functions, in substance, as an adequeta abuse filter in that it requires objective criteria consitent with the Cadbury Schweppes test and the Olsen judgment. However, three principal shortcomings are identified: the absence of de minimis thresholds, the risk that the enumerated conditions in Article 6(1) of the Regulation are read as an exhaustive checklist rather than factors informing a holistic assesments, and unresolved tensions concerning the treatment of intermediary companies, as highlighted by a complaint to ESA in 2020. The thesis concludes with recommendations for reform, including the introduction of de minimis thresholds, a clearer articulation of the holistic assesment principle, and the adoption of safe harbour rules to enhance legal certainity."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/53830"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Skattalög","Atvinnurekstur","Tekjuskattur","EES-samningurinn"],"dc:title":["Raunveruleg atvinnustarfsemi og CFC-reglur í íslenskum tekjuskattslögum: Samspil EES-réttar, fjórfrelsis og OECD-viðmiða um efnahagslegt inntak"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:53:25Z"}