Samanburður á innleiðingu reglugerðar varðandi geðvirk lyf, ADHD, samkvæmt læknisráði, fyrir atvinnufrelsi flugáhafna í ljósi 75. gr. stjórnarskrár og samanburður með nálganir annara vestrænna ríkja.

Ágrip Eftir flugslysið Germanwings árið 2015 tók Evrópusambandið til aðgerða með því að herða reglur um flugöryggi og geðheilbrigði flugáhafna. Þessi ritgerð fjallar um innleiðingu reglugerðar (ESB) 2018/1042 í íslenskan rétt og hvernig íslensk stjórnvöld, einkum Samgöngustofa, hafa túlkað ákvæði um geðvirk efni, sérstaklega í tengslum við flugáhafnir sem taka lyf vegna athyglisbrests og ofvirkni (ADHD). Kjarni rannsóknarinnar er að kanna hvort algjört bann við notkun þessara lyfja brjóti í bága við atvinnufrelsi flugáhafna, eins og því er varið í 75. gr. stjórnarskrár Íslands. Aðferðafræði og röksemdafærsla beitt er lögfræðilegri (kennibundinni) aðferð sem felst í að greina ákvæði stjórnarskrár, stjórnsýslulaga og innlendra/alþjóðlegra reglna. Mikil áhersla er lögð á að greina meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins (3. gr. stjórnsýslulaga) og lögmætisregluna, sem krefst þess að takmarkanir á grundvallarréttindum séu hlutlægar og sanngjarnar. Dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands (Hrd. 572/2016 og Hrd. 620/2017) er notuð til að leggja mat á vægi almannahagsmuna (flugöryggi) og réttlætingu íþyngjandi takmarkana. Samanburður lagasetningar og fræðilegur grunnur Rannsóknin sýnir fram á djúpstæðan ágreining milli íslenskrar framkvæmdar og nálgunar annarra ríkja (Danmerkur, Noregs, Svíþjóðar, Bretlands, Bandaríkjanna (FAA) og Ástralíu). Þar sem Ísland virðist beita algjöru útilokunarbanni (núllþoli) á geðvirk efni, veita öll samanburðarríkin sveigjanlegt einstaklingsbundið mat, FAA-reglur og taugasálfræðilegar rannsóknir sýna að hægt er að meta hæfni einstaklinga með ADHD, jafnvel á lyfjum, með gagnsæjum og vísindalega rökstuddum hætti. Niðurstaða ritgerðarinnar er sú að framkvæmd Samgöngustofu við að synja umsækjendum um heilbrigðisvottorð, eingöngu á grundvelli lyfjanotkunar, samræmist ekki meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar né því sem alþjóðleg heilsufarsvísindi og önnur ríki telja nauðsynlegt til að tryggja flugöryggi. Algjör útilokun brýtur í bága við atvinnufrelsi með því að ganga lengra í skerðingu réttinda en almannahagsmunir krefjast. Lagt er til að íslensk stjórnvöld endurskoði framkvæmd sína og innleiði ferli fyrir einstaklingsbundið læknisfræðilegt mat, líkt og gert er í EASA-löndum og Bandaríkjunum, til að tryggja að flugöryggi og grundvallarréttindi einstaklinga séu bæði virt.

Author dc:creator

• Júlíus Björn Þórólfsson 1969-

Contributors dc:contributor

• Háskólinn á Bifröst

• Lögfræði
• Lyfjanotkun
• Geðheilsa
• Flugliðar
• Flugmenn
• ADHD

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

https://hdl.handle.net/1946/52130

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/52130