{"id":{"repo_id":"bifrost","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/52130"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/bifrost/oai:skemman.is:1946/52130","repository":{"repo_id":"bifrost","name":"Bifröst University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Samanburður á innleiðingu reglugerðar varðandi geðvirk lyf, ADHD, samkvæmt læknisráði, fyrir atvinnufrelsi flugáhafna í ljósi 75. gr. stjórnarskrár og samanburður með nálganir annara vestrænna ríkja.","abstract":"Ágrip Eftir flugslysið Germanwings árið 2015 tók Evrópusambandið til aðgerða með því að herða reglur um flugöryggi og geðheilbrigði flugáhafna. Þessi ritgerð fjallar um innleiðingu reglugerðar (ESB) 2018/1042 í íslenskan rétt og hvernig íslensk stjórnvöld, einkum Samgöngustofa, hafa túlkað ákvæði um geðvirk efni, sérstaklega í tengslum við flugáhafnir sem taka lyf vegna athyglisbrests og ofvirkni (ADHD). Kjarni rannsóknarinnar er að kanna hvort algjört bann við notkun þessara lyfja brjóti í bága við atvinnufrelsi flugáhafna, eins og því er varið í 75. gr. stjórnarskrár Íslands. Aðferðafræði og röksemdafærsla beitt er lögfræðilegri (kennibundinni) aðferð sem felst í að greina ákvæði stjórnarskrár, stjórnsýslulaga og innlendra/alþjóðlegra reglna. Mikil áhersla er lögð á að greina meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins (3. gr. stjórnsýslulaga) og lögmætisregluna, sem krefst þess að takmarkanir á grundvallarréttindum séu hlutlægar og sanngjarnar. Dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands (Hrd. 572/2016 og Hrd. 620/2017) er notuð til að leggja mat á vægi almannahagsmuna (flugöryggi) og réttlætingu íþyngjandi takmarkana. Samanburður lagasetningar og fræðilegur grunnur Rannsóknin sýnir fram á djúpstæðan ágreining milli íslenskrar framkvæmdar og nálgunar annarra ríkja (Danmerkur, Noregs, Svíþjóðar, Bretlands, Bandaríkjanna (FAA) og Ástralíu). Þar sem Ísland virðist beita algjöru útilokunarbanni (núllþoli) á geðvirk efni, veita öll samanburðarríkin sveigjanlegt einstaklingsbundið mat, FAA-reglur og taugasálfræðilegar rannsóknir sýna að hægt er að meta hæfni einstaklinga með ADHD, jafnvel á lyfjum, með gagnsæjum og vísindalega rökstuddum hætti. Niðurstaða ritgerðarinnar er sú að framkvæmd Samgöngustofu við að synja umsækjendum um heilbrigðisvottorð, eingöngu á grundvelli lyfjanotkunar, samræmist ekki meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar né því sem alþjóðleg heilsufarsvísindi og önnur ríki telja nauðsynlegt til að tryggja flugöryggi. Algjör útilokun brýtur í bága við atvinnufrelsi með því að ganga lengra í skerðingu réttinda en almannahagsmunir krefjast. Lagt er til að íslensk stjórnvöld endurskoði framkvæmd sína og innleiði ferli fyrir einstaklingsbundið læknisfræðilegt mat, líkt og gert er í EASA-löndum og Bandaríkjunum, til að tryggja að flugöryggi og grundvallarréttindi einstaklinga séu bæði virt.","abstract_html":"Ágrip Eftir flugslysið Germanwings árið 2015 tók Evrópusambandið til aðgerða með því að herða reglur um flugöryggi og geðheilbrigði flugáhafna. Þessi ritgerð fjallar um innleiðingu reglugerðar (ESB) 2018/1042 í íslenskan rétt og hvernig íslensk stjórnvöld, einkum Samgöngustofa, hafa túlkað ákvæði um geðvirk efni, sérstaklega í tengslum við flugáhafnir sem taka lyf vegna athyglisbrests og ofvirkni (ADHD). Kjarni rannsóknarinnar er að kanna hvort algjört bann við notkun þessara lyfja brjóti í bága við atvinnufrelsi flugáhafna, eins og því er varið í 75. gr. stjórnarskrár Íslands. Aðferðafræði og röksemdafærsla beitt er lögfræðilegri (kennibundinni) aðferð sem felst í að greina ákvæði stjórnarskrár, stjórnsýslulaga og innlendra/alþjóðlegra reglna. Mikil áhersla er lögð á að greina meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins (3. gr. stjórnsýslulaga) og lögmætisregluna, sem krefst þess að takmarkanir á grundvallarréttindum séu hlutlægar og sanngjarnar. Dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands (Hrd. 572/2016 og Hrd. 620/2017) er notuð til að leggja mat á vægi almannahagsmuna (flugöryggi) og réttlætingu íþyngjandi takmarkana. Samanburður lagasetningar og fræðilegur grunnur Rannsóknin sýnir fram á djúpstæðan ágreining milli íslenskrar framkvæmdar og nálgunar annarra ríkja (Danmerkur, Noregs, Svíþjóðar, Bretlands, Bandaríkjanna (FAA) og Ástralíu). Þar sem Ísland virðist beita algjöru útilokunarbanni (núllþoli) á geðvirk efni, veita öll samanburðarríkin sveigjanlegt einstaklingsbundið mat, FAA-reglur og taugasálfræðilegar rannsóknir sýna að hægt er að meta hæfni einstaklinga með ADHD, jafnvel á lyfjum, með gagnsæjum og vísindalega rökstuddum hætti. Niðurstaða ritgerðarinnar er sú að framkvæmd Samgöngustofu við að synja umsækjendum um heilbrigðisvottorð, eingöngu á grundvelli lyfjanotkunar, samræmist ekki meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar né því sem alþjóðleg heilsufarsvísindi og önnur ríki telja nauðsynlegt til að tryggja flugöryggi. Algjör útilokun brýtur í bága við atvinnufrelsi með því að ganga lengra í skerðingu réttinda en almannahagsmunir krefjast. Lagt er til að íslensk stjórnvöld endurskoði framkvæmd sína og innleiði ferli fyrir einstaklingsbundið læknisfræðilegt mat, líkt og gert er í EASA-löndum og Bandaríkjunum, til að tryggja að flugöryggi og grundvallarréttindi einstaklinga séu bæði virt.","abstract_has_math":false,"creators":["Júlíus Björn Þórólfsson 1969-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn á Bifröst"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-02-14T16:12:19Z","date_published":"2026-02-14T16:12:19Z","updated_at":"2026-07-27T18:52:22Z","subjects":["Lögfræði","Lyfjanotkun","Geðheilsa","Flugliðar","Flugmenn","ADHD"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/52130","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn á Bifröst"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Júlíus Björn Þórólfsson 1969-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-02-14T16:12:15Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-02-14T16:12:15Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-02-14T16:12:19Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Lyfjanotkun","Geðheilsa","Flugliðar","Flugmenn","ADHD"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/52130"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Ágrip Eftir flugslysið Germanwings árið 2015 tók Evrópusambandið til aðgerða með því að herða reglur um flugöryggi og geðheilbrigði flugáhafna. Þessi ritgerð fjallar um innleiðingu reglugerðar (ESB) 2018/1042 í íslenskan rétt og hvernig íslensk stjórnvöld, einkum Samgöngustofa, hafa túlkað ákvæði um geðvirk efni, sérstaklega í tengslum við flugáhafnir sem taka lyf vegna athyglisbrests og ofvirkni (ADHD). Kjarni rannsóknarinnar er að kanna hvort algjört bann við notkun þessara lyfja brjóti í bága við atvinnufrelsi flugáhafna, eins og því er varið í 75. gr. stjórnarskrár Íslands. Aðferðafræði og röksemdafærsla beitt er lögfræðilegri (kennibundinni) aðferð sem felst í að greina ákvæði stjórnarskrár, stjórnsýslulaga og innlendra/alþjóðlegra reglna. Mikil áhersla er lögð á að greina meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins (3. gr. stjórnsýslulaga) og lögmætisregluna, sem krefst þess að takmarkanir á grundvallarréttindum séu hlutlægar og sanngjarnar. Dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands (Hrd. 572/2016 og Hrd. 620/2017) er notuð til að leggja mat á vægi almannahagsmuna (flugöryggi) og réttlætingu íþyngjandi takmarkana. Samanburður lagasetningar og fræðilegur grunnur Rannsóknin sýnir fram á djúpstæðan ágreining milli íslenskrar framkvæmdar og nálgunar annarra ríkja (Danmerkur, Noregs, Svíþjóðar, Bretlands, Bandaríkjanna (FAA) og Ástralíu). Þar sem Ísland virðist beita algjöru útilokunarbanni (núllþoli) á geðvirk efni, veita öll samanburðarríkin sveigjanlegt einstaklingsbundið mat, FAA-reglur og taugasálfræðilegar rannsóknir sýna að hægt er að meta hæfni einstaklinga með ADHD, jafnvel á lyfjum, með gagnsæjum og vísindalega rökstuddum hætti. Niðurstaða ritgerðarinnar er sú að framkvæmd Samgöngustofu við að synja umsækjendum um heilbrigðisvottorð, eingöngu á grundvelli lyfjanotkunar, samræmist ekki meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar né því sem alþjóðleg heilsufarsvísindi og önnur ríki telja nauðsynlegt til að tryggja flugöryggi. Algjör útilokun brýtur í bága við atvinnufrelsi með því að ganga lengra í skerðingu réttinda en almannahagsmunir krefjast. Lagt er til að íslensk stjórnvöld endurskoði framkvæmd sína og innleiði ferli fyrir einstaklingsbundið læknisfræðilegt mat, líkt og gert er í EASA-löndum og Bandaríkjunum, til að tryggja að flugöryggi og grundvallarréttindi einstaklinga séu bæði virt."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Samanburður á innleiðingu reglugerðar varðandi geðvirk lyf, ADHD, samkvæmt læknisráði, fyrir atvinnufrelsi flugáhafna í ljósi 75. gr. stjórnarskrár og samanburður með nálganir annara vestrænna ríkja."]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn á Bifröst"],"dc:creator":["Júlíus Björn Þórólfsson 1969-"],"dc:date.accessioned":["2026-02-14T16:12:15Z"],"dc:date.available":["2026-02-14T16:12:15Z"],"dc:date.issued":["2026-02-14T16:12:19Z"],"dc:description.abstract":["Ágrip Eftir flugslysið Germanwings árið 2015 tók Evrópusambandið til aðgerða með því að herða reglur um flugöryggi og geðheilbrigði flugáhafna. Þessi ritgerð fjallar um innleiðingu reglugerðar (ESB) 2018/1042 í íslenskan rétt og hvernig íslensk stjórnvöld, einkum Samgöngustofa, hafa túlkað ákvæði um geðvirk efni, sérstaklega í tengslum við flugáhafnir sem taka lyf vegna athyglisbrests og ofvirkni (ADHD). Kjarni rannsóknarinnar er að kanna hvort algjört bann við notkun þessara lyfja brjóti í bága við atvinnufrelsi flugáhafna, eins og því er varið í 75. gr. stjórnarskrár Íslands. Aðferðafræði og röksemdafærsla beitt er lögfræðilegri (kennibundinni) aðferð sem felst í að greina ákvæði stjórnarskrár, stjórnsýslulaga og innlendra/alþjóðlegra reglna. Mikil áhersla er lögð á að greina meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins (3. gr. stjórnsýslulaga) og lögmætisregluna, sem krefst þess að takmarkanir á grundvallarréttindum séu hlutlægar og sanngjarnar. Dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands (Hrd. 572/2016 og Hrd. 620/2017) er notuð til að leggja mat á vægi almannahagsmuna (flugöryggi) og réttlætingu íþyngjandi takmarkana. Samanburður lagasetningar og fræðilegur grunnur Rannsóknin sýnir fram á djúpstæðan ágreining milli íslenskrar framkvæmdar og nálgunar annarra ríkja (Danmerkur, Noregs, Svíþjóðar, Bretlands, Bandaríkjanna (FAA) og Ástralíu). Þar sem Ísland virðist beita algjöru útilokunarbanni (núllþoli) á geðvirk efni, veita öll samanburðarríkin sveigjanlegt einstaklingsbundið mat, FAA-reglur og taugasálfræðilegar rannsóknir sýna að hægt er að meta hæfni einstaklinga með ADHD, jafnvel á lyfjum, með gagnsæjum og vísindalega rökstuddum hætti. Niðurstaða ritgerðarinnar er sú að framkvæmd Samgöngustofu við að synja umsækjendum um heilbrigðisvottorð, eingöngu á grundvelli lyfjanotkunar, samræmist ekki meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar né því sem alþjóðleg heilsufarsvísindi og önnur ríki telja nauðsynlegt til að tryggja flugöryggi. Algjör útilokun brýtur í bága við atvinnufrelsi með því að ganga lengra í skerðingu réttinda en almannahagsmunir krefjast. Lagt er til að íslensk stjórnvöld endurskoði framkvæmd sína og innleiði ferli fyrir einstaklingsbundið læknisfræðilegt mat, líkt og gert er í EASA-löndum og Bandaríkjunum, til að tryggja að flugöryggi og grundvallarréttindi einstaklinga séu bæði virt."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/52130"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Lyfjanotkun","Geðheilsa","Flugliðar","Flugmenn","ADHD"],"dc:title":["Samanburður á innleiðingu reglugerðar varðandi geðvirk lyf, ADHD, samkvæmt læknisráði, fyrir atvinnufrelsi flugáhafna í ljósi 75. gr. stjórnarskrár og samanburður með nálganir annara vestrænna ríkja."],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:52:22Z"}