Barriers and success factors in the transition to value-based healthcare: a systematic literature review

Εισαγωγή. Η υγειονομική φροντίδα βασισμένη στην αξία (Value-Based Healthcare – VBHC) αποτελεί ολοένα και σημαντικότερο πρότυπο παροχής υπηρεσιών υγείας, το οποίο εστιάζει στη μεγιστοποίηση των εκβάσεων υγείας των ασθενών σε συνάρτηση με το κόστος παροχής της φροντίδας. Η εφαρμογή της προϋποθέτει ουσιαστικές αλλαγές όχι μόνο στους μηχανισμούς αποζημίωσης, αλλά και στην οργανωσιακή κουλτούρα, στις διαδικασίες παροχής φροντίδας, στα πληροφοριακά συστήματα και στις πρακτικές μέτρησης των εκβάσεων. Παρότι η υγειονομική φροντίδα βασισμένη στην αξία έχει προσελκύσει αυξανόμενο διεθνές ενδιαφέρον, η μετάβαση και η εφαρμογή της εξακολουθούν να αποτελούν σύνθετες διαδικασίες, οι οποίες επηρεάζονται από πολλαπλούς οργανωσιακούς και συγκυριακούς παράγοντες. Σκοπός. Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης ήταν η αναγνώριση, η σύνθεση και η κριτική αξιολόγηση της διαθέσιμης επιστημονικής τεκμηρίωσης σχετικά με τα εμπόδια και τους παράγοντες επιτυχίας που επηρεάζουν τη μετάβαση και την εφαρμογή των μοντέλων Υγειονομικής Φροντίδας Βασισμένης στην Αξία σε διαφορετικά συστήματα και δομές υγείας. Παράλληλα, επιδιώχθηκε η δημιουργία μιας τεκμηριωμένης βάσης γνώσης που θα μπορούσε να υποστηρίξει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τα διοικητικά στελέχη των οργανισμών υγείας και τους επαγγελματίες υγείας στον σχεδιασμό αποτελεσματικών στρατηγικών εφαρμογής. Μέθοδοι. Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας με αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Scopus, Web of Science και στην πλατφόρμα EBSCOhost. Η ανασκόπηση σχεδιάστηκε σύμφωνα με τη μεθοδολογία PRISMA και ακολούθησε προκαθορισμένα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού. Το πρωτόκολλο της μελέτης καταχωρήθηκε στη βάση PROSPERO (CRD420261350504/30 Μαρτίου 2026). Η αναζήτηση περιέλαβε επιστημονικά άρθρα αξιολογημένα από ομότιμους κριτές, δημοσιευμένα σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά κατά την περίοδο από τον Δεκέμβριο του 2010 έως τον Δεκέμβριο του 2025. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής και αξιολόγησης, τριάντα έξι (36) μελέτες συμπεριλήφθηκαν στην τελική ανασκόπηση. Αποτελέσματα. Η ανασκοπούμενη βιβλιογραφία έδειξε ότι η VBHC έχει εφαρμοστεί μέσω διαφορετικών μοντέλων, όπως οι Ολοκληρωμένες Μονάδες Παροχής Φροντίδας (Integrated Practice Units), οι Οργανισμοί Υπεύθυνης Φροντίδας (Accountable Care Organizations), τα μοντέλα ομαδοποιημένων πληρωμών (bundled payments), η Αγορά Υπηρεσιών Υγείας Βασισμένη στην Αξία (Value-Based Purchasing), η κατά κεφαλήν αποζημίωση (capitation) και τα μοντέλα πληρωμής βάσει πληθυσμού. Τα περιβάλλοντα εφαρμογής περιλάμβαναν τη νοσοκομειακή φροντίδα, την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, τα ολοκληρωμένα δίκτυα φροντίδας, τη διαχείριση χρόνιων νοσημάτων, τις υπηρεσίες υγείας στην κοινότητα και τις πρωτοβουλίες δημόσιας υγείας σε επίπεδο πληθυσμού. Τα συχνότερα αναφερόμενα εμπόδια ήταν οι ανεπαρκείς υποδομές δεδομένων, η περιορισμένη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων, η αντίσταση στην οργανωσιακή αλλαγή, ο κατακερματισμός της παροχής φροντίδας, τα μη ευθυγραμμισμένα οικονομικά κίνητρα, οι ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού, η ανεπαρκής εκπαίδευση, οι δυσκολίες στη μέτρηση των εκβάσεων και του κόστους, καθώς και η αστάθεια του θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου. Ως βασικοί παράγοντες επιτυχίας αναδείχθηκαν η ισχυρή ηγεσία και η οργανωσιακή δέσμευση, η ενεργός συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών, η διεπιστημονική συνεργασία, τα ολοκληρωμένα πληροφοριακά συστήματα, η αξιόπιστη μέτρηση των εκβάσεων, τα δίκαια οικονομικά κίνητρα, η εκπαίδευση του προσωπικού, η ασθενοκεντρική προσέγγιση, η αξιοποίηση των δεικτών που αναφέρονται από τους ίδιους τους ασθενείς (Patient-Reported Outcome Measures – PROMs), η πιλοτική εφαρμογή και οι μηχανισμοί συνεχούς ανατροφοδότησης. Συμπεράσματα. Η μετάβαση προς την Υγειονομική Φροντίδα Βασισμένη στην Αξία αποτελεί μια πολυπαραγοντική και εξαρτώμενη από το εκάστοτε πλαίσιο διαδικασία, η οποία απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις σε οργανωσιακό, επαγγελματικό, οικονομικό, τεχνολογικό και θεσμικό επίπεδο. Η επιτυχής εφαρμογή της δεν εξαρτάται από μία μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά από τη συνδυασμένη ύπαρξη ισχυρής ηγεσίας, αξιόπιστων συστημάτων δεδομένων, ευθυγραμμισμένων κινήτρων, συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, ενεργού συμμετοχής των ασθενών και κουλτούρας συνεχούς βελτίωσης. Ως εκ τούτου, η Υγειονομική Φροντίδα Βασισμένη στην Αξία δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μεταρρύθμιση των μηχανισμών αποζημίωσης, αλλά ως ένας ευρύτερος μετασχηματισμός των συστημάτων υγείας προς την κατεύθυνση της υψηλότερης ποιότητας, της λογοδοσίας, της βιωσιμότητας και της δημιουργίας αξίας για τον ασθενή. Λέξεις-κλειδιά: Υγειονομική φροντίδα βασισμένη στην αξία, αποδοτικότητα, οργανισμοί υπεύθυνης φροντίδας, εμπόδια και διευκολυντικοί παράγοντες, αμοιβή βάσει απόδοσης, εκβάσεις, εφαρμογή.

Authors dc:creator

• Πολυχρονοπούλου Άννα Μαρία
• Polychronopoulou Anna Maria

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

English

Identifier

uoadl:5425819

OAI record oai:identifier

https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5425819