Μετατραυματικό στρες σε Έλληνες στρατιωτικούς που επιστρέφουν από ειρηνευτική αποστολή

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες (ΔΜΤΣ - Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) είναι μια ψυχοπαθολογική κατάσταση που συνδέεται απαραίτητα με ένα πυροδοτικό γεγονός, είτε αυτό αφορά μάχη, φυσικές καταστροφές, σωματική ή σεξουαλική επίθεση και παρατηρείται σε άτομα τα οποία έχουν επιβιώσει από βίαια περιστατικά ή ακόμη και έχουν εκτεθεί δευτερογενώς. Ακόμη και σε ειρηνευτικές αποστολές, οι στρατιωτικοί συχνά εκτίθενται στους ίδιους με το συμβατικό πόλεμο τραυματικούς παράγοντες, όπως το να είναι θεατές σε θανάτους και βαρβαρότητες, ή και να αντιμετωπίζουν εχθρότητα και απειλές από τους πληθυσμούς που επιδιώκουν να προστατεύσουν. Προστατευτικός παράγοντας στην εμφάνιση PTSD είναι η ανθεκτικότητα, που θα μπορούσε να χρησιμεύσει στην επιλογή ανθεκτικών ατόμων που είναι σε θέση να αντισταθούν στο στρες, πριν τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με το μετατραυματικό στρες σε Έλληνες στρατιωτικούς μετά την επιστροφή τους από ειρηνευτική αποστολή. Ακριβέστερα, μελετάται η συχνότητα εμφάνισης του μετατραυματικού στρες, οι παράγοντες που μπορεί να σχετίζονται με την εμφάνιση του, η συχνότητα κατάχρησης αλκοόλ, καθώς και η αξιολόγηση της ποιότητας ζωής των Ελλήνων στρατιωτικών έπειτα της επιστροφής τους από ειρηνευτική αποστολή. Πραγματοποιήθηκε ποσοτική, παρατηρητική, συσχετιστική και συγχρονική μελέτη μέσω ανώνυμων ερωτηματολογίων είτε σε έντυπη, είτε σε ηλεκτρονική μορφή, που απεστάλησαν προσωπικώς, μέσω της Γεωγραφικής Υπηρεσίας του Στρατού Ξηράς ή στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις Ελλήνων εν ενεργεία στρατιωτικών, κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2025 - Απριλίου 2026. Συνολικά ανταποκρίθηκαν 200 εν ενεργεία στρατιωτικοί του Στρατού Ξηράς, εκ των οποίων οι 100 που ανταποκρίθηκαν είχαν επιστρέψει εντός τριμήνου από την ειρηνευτική αποστολή. Η πλειονότητα του δείγματος ήταν άνδρες (65%), ενώ ο μέσος όρος ηλικίας του δείγματος ήταν τα 39,54 έτη (ΤΑ: 7,22) και ο μέσος όρος διάρκειας υπηρεσίας ήταν τα 18,98 έτη (ΤΑ: 6,93). Όσον αφορά την οικογενειακή κατάσταση τους, στην πλειονότητα ήταν έγγαμοι (64,5%) με μέσο όρο τα 1,21 παιδιά (διάμεσος: 1). Επιπλέον, όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο, η πλειοψηφία των συμμετεχόντων ήταν απόφοιτοι ΑΕΙ (32,5%), ενώ όσον αφορά το στρατιωτικό βαθμό, η πλειοψηφία κατείχε το βαθμό του Επιλοχία. Όσον αφορά την ομάδα των ατόμων που συμμετείχαν σε ειρηνευτική αποστολή, η πλειοψηφία βρέθηκε σε αποστολή διάρκειας 3 έως 6 μηνών (65%) και όσον αφορά την τοποθεσία της αποστολής το μέγιστο ποσοστό (86%) υπηρέτησε στο Κοσσυφοπέδιο. Εξετάζοντας το μετατραυματικό στρες στο συνολικό δείγμα το 95,5% δεν παρουσιάζει παθολογικό σκορ. Στην ομάδα των συμμετεχόντων σε ειρηνευτική αποστολή, το παθολογικό σκορ αφορά το 6%, ενώ στην ομάδα δίχως συμμετοχή, αυτό ανέρχεται στο 3%. Αντίστοιχα, όσον αφορά τη χρήση αλκοόλ, στο σύνολο του δείγματος το 95,5% δεν παρουσιάζει κατάχρηση ή εξάρτηση. Στην ομάδα με συμμετοχή σε αποστολή, το 94% δεν παρουσιάζει διαταραχή χρήσης αλκοόλ, ενώ στους μη συμμετέχοντες σε αποστολή, αυτό αφορά το 97%. Όσον αφορά την ποιότητα ζωής, αναφέρονται υψηλά ποσοστά ως προς όλες τις διαστάσεις της στο σύνολο του δείγματος. Αξίζει να αναφερθεί ότι όσον αφορά τη διάσταση της γενικής υγείας, ο συνολικός μέσος όρος είναι 79,25 ± 19,27 (διάμεσος: 75, εύρος: 25 - 100), για τα άτομα που πήγαν σε αποστολή η μέση τιμή υπολογίζεται στο 74,25 ± 18,95 (διάμεσος: 75, εύρος: 25 - 100), ενώ για όσους δεν πήγαν είναι αισθητά υψηλότερη στο 84,25 ± 18,35 (διάμεσος: 100, εύρος: 25 - 100), το οποίο είναι στατιστικά σημαντικό. Συμπερασματικά, η συμμετοχή σε ειρηνευτική αποστολή, από μόνη της, δεν αποδεικνύεται να αυξάνει σημαντικά τη συχνότητα εμφάνισης PTSD στο συγκεκριμένο δείγμα. Επιπλέον δεν ανεδείχθη στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του φύλου και της διάγνωσης PTSD (p = 0,722). Παρομοίως, όσον αφορά τη συσχέτιση της ηλικίας με τη συνολική βαθμολογία PTSD, προκύπτει πως στις ειρηνευτικές αποστολές, το καθημερινό, αναμενόμενο άγχος και το στρες της αποστολής βιώνεται το ίδιο από όλους. Όταν όμως μιλάμε για ακραίο, τραυματικό στρες που οδηγεί σε κλινικό PTSD, αυτό το παθαίνουν σχεδόν αποκλειστικά οι πιο νέοι στρατιωτικοί, πιθανότατα λόγω μικρότερης εμπειρίας ή διαφορετικών ρόλων στο πεδίο. Όσον αφορά τη συσχέτιση της εκπαίδευσης με την εμφάνιση PTSD, δεν ανεδείχθησαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκπαιδευτικών βαθμίδων. Όσον αφορά τη συσχέτιση του στρατιωτικού βαθμού με την εμφάνιση PTSD, προκύπτει ότι ενώ ο στρατιωτικός βαθμός, δεν φάνηκε να σχετίζεται με την κλινική εκδήλωση του PTSD, τα έτη υπηρεσίας αποδείχθηκαν καθοριστικός παράγοντας ευαλωτότητας, ιδίως στις ειρηνευτικές αποστολές. Αυτό καταδεικνύει ότι η προστασία από το ψυχικό τραύμα δεν απορρέει από την εξουσία, αλλά εξαρτάται από την ανθεκτικότητα που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής υπηρεσίας. Όσον αφορά τη συχνότητα κατάχρησης αλκοόλ, δεν αποδεικνύεται ότι η συμμετοχή σε αποστολή αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα για τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ. Επιπροσθέτως, προέκυψε ισχυρή συσχέτιση της κατάχρησης αλκοόλ με την εμφάνιση PTSD. Τέλος, έπειτα ελέγχου του κατά πόσο είναι επηρεασμένη η ποιότητα ζωής των στρατιωτικών που συμμετείχαν σε ειρηνευτική αποστολή σε σχέση με συναδέλφους που δεν συμμετείχαν, προκύπτει ότι οι στρατιωτικοί με εμπειρία ειρηνευτικής αποστολής κατέγραψαν στατιστικά σημαντικά χαμηλότερο μέσο όρο σωματικής υγείας και σωματικής λειτουργικότητας (U = 4028.0, p = 0,012), καθώς επίσης και ψυχικής λειτουργικότητας (U = 4110.0, p = 0,029).

Authors dc:creator

• Ιωαννίδου Γεωργία
• Ioannidou Georgia

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5425511

OAI record oai:identifier

https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5425511