Χαρακτηρισμός της κυτταρικής γήρανσης του ανοσοποιητικού συστήματος στο μελάνωμα

Τις τελευταίες δεκαετίες, η ανοσοθεραπεία έχει επιφέρει σημαντική πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου. Η αποτελεσματική ανοσολογική απόκριση έναντι των καρκινικών κυττάρων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση τόσο για τον έλεγχο της νόσου όσο και για την επιτυχία των ανοσοθεραπευτικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, το μικροπεριβάλλον του όγκου (Tumor Microenvironment, TME) ασκεί έντονες ανοσοκατασταλτικές επιδράσεις σε πολλαπλούς υποπληθυσμούς ανοσοκυττάρων, περιορίζοντας έτσι την αντικαρκινική ανοσία και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Παρότι καταστάσεις ανοσολογικής δυσλειτουργίας, όπως η εξάντληση (T-cell exhaustion) και η ανεργία (anergy) των Τ λεμφοκυττάρων, έχουν μελετηθεί εκτενώς, η συμβολή της ανοσογήρανσης (immunosenescence) στην ανοσολογική δυσλειτουργία που συνοδεύει τον καρκίνο δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς. Η παρούσα διπλωματική εργασία είχε ως στόχο τη διερεύνηση του ρόλου της ανοσογήρανσης ως καθοριστικού παράγοντα της διαταραγμένης ανοσολογικής απόκρισης στο μελάνωμα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα έναντι της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου (immune checkpoint inhibitors, ICIs). Για την επίτευξη του στόχου αυτού, αναλύθηκαν μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος (Peripheral Blood Mononuclear Cells, PBMCs) και ιστοί μελανώματος από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ανοσοθεραπεία, αξιοποιώντας συμπληρωματικές πειραματικές προσεγγίσεις βασισμένες στον αλγόριθμο ανίχνευσης κυτταρικής γήρανσης (Senescence-Detecting Algorithm, SDA). Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκε ανοσοφαινοτυπικός χαρακτηρισμός με κυτταρομετρία ροής σε συνδυασμό με τον ανιχνευτή κυτταρικής γήρανσης GLF16, με σκοπό την ταυτοποίηση γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, των Β λεμφοκυττάρων και των κυττάρων φυσικών φονέων (NK cells). Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις ανοσοφθορισμού και ανοσοϊστοχημείας σε παραφινωμένους ιστούς (Formalin-Fixed Paraffin-Embedded, FFPE), με τη χρήση των GLF16, GL13 (SenTraGor™) και επιπλέον βιοδεικτών κυτταρικής γήρανσης, προκειμένου να ανιχνευθούν γηρασμένα ανοσοκύτταρα in situ εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Τέλος, προκειμένου να διερευνηθεί εάν το φαινόμενο της ανοσογήρανσης εκτείνεται πέραν του μελανώματος, εφαρμόστηκε η ίδια πειραματική προσέγγιση και σε ένα επιπλέον μοντέλο καρκίνου με αντίστοιχα ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον, τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (Non-Small Cell Lung Cancer, NSCLC). Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν την παρουσία διακριτών γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων τόσο στο περιφερικό αίμα όσο και στους ιστούς του μελανώματος. Ιδιαίτερη σημασία είχε η συγκριτική ανάλυση μεταξύ ασθενών που ανταποκρίθηκαν και εκείνων που δεν ανταποκρίθηκαν στην ανοσοθεραπεία, η οποία κατέδειξε ότι οι μη ανταποκρινόμενοι ασθενείς εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα ανοσογήρανσης, κυρίως στους πληθυσμούς των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, αλλά κυρίως στα Β λεμφοκύτταρα. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν ότι η ανοσογήρανση συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ανοσοκατασταλτικού μικροπεριβάλλοντος, το οποίο σχετίζεται με εξασθενημένη αντικαρκινική ανοσολογική απόκριση και μειωμένη αποτελεσματικότητα της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου. Επιπλέον, η in situ ανίχνευση γηρασμένων ανοσοκυττάρων τόσο στο μελάνωμα όσο και στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα αναδεικνύει τη βιολογική σημασία της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με την κυτταρική γήρανση εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Συνολικά, η παρούσα μελέτη καταδεικνύει ότι η ανοσογήρανση αποτελεί βασικό συστατικό της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που συνοδεύει τον καρκίνο και ενδέχεται να επηρεάζει καθοριστικά την ανταπόκριση των ασθενών με μελάνωμα και μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, τα ευρήματα υποστηρίζουν τη δυνητική αξιοποίηση βιοδεικτών που σχετίζονται με την κυτταρική γήρανση ως προγνωστικών εργαλείων για την ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία, ενώ παράλληλα παρέχουν ισχυρή επιστημονική βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη θεραπευτικών στρατηγικών που θα στοχεύουν εκλεκτικά τους γηρασμένους ανοσοκυτταρικούς πληθυσμούς στον καρκίνο.

Authors dc:creator

• Κυριακοπούλου Κλειώ
• Kyriakopoulou Cleo

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

English

Identifier

uoadl:5424383

OAI record oai:identifier

https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5424383