{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5424383"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5424383","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Χαρακτηρισμός της κυτταρικής γήρανσης του ανοσοποιητικού συστήματος στο μελάνωμα","abstract":"Τις τελευταίες δεκαετίες, η ανοσοθεραπεία έχει επιφέρει σημαντική πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου. Η αποτελεσματική ανοσολογική απόκριση έναντι των καρκινικών κυττάρων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση τόσο για τον έλεγχο της νόσου όσο και για την επιτυχία των ανοσοθεραπευτικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, το μικροπεριβάλλον του όγκου (Tumor Microenvironment, TME) ασκεί έντονες ανοσοκατασταλτικές επιδράσεις σε πολλαπλούς υποπληθυσμούς ανοσοκυττάρων, περιορίζοντας έτσι την αντικαρκινική ανοσία και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Παρότι καταστάσεις ανοσολογικής δυσλειτουργίας, όπως η εξάντληση (T-cell exhaustion) και η ανεργία (anergy) των Τ λεμφοκυττάρων, έχουν μελετηθεί εκτενώς, η συμβολή της ανοσογήρανσης (immunosenescence) στην ανοσολογική δυσλειτουργία που συνοδεύει τον καρκίνο δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς. Η παρούσα διπλωματική εργασία είχε ως στόχο τη διερεύνηση του ρόλου της ανοσογήρανσης ως καθοριστικού παράγοντα της διαταραγμένης ανοσολογικής απόκρισης στο μελάνωμα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα έναντι της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου (immune checkpoint inhibitors, ICIs). Για την επίτευξη του στόχου αυτού, αναλύθηκαν μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος (Peripheral Blood Mononuclear Cells, PBMCs) και ιστοί μελανώματος από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ανοσοθεραπεία, αξιοποιώντας συμπληρωματικές πειραματικές προσεγγίσεις βασισμένες στον αλγόριθμο ανίχνευσης κυτταρικής γήρανσης (Senescence-Detecting Algorithm, SDA). Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκε ανοσοφαινοτυπικός χαρακτηρισμός με κυτταρομετρία ροής σε συνδυασμό με τον ανιχνευτή κυτταρικής γήρανσης GLF16, με σκοπό την ταυτοποίηση γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, των Β λεμφοκυττάρων και των κυττάρων φυσικών φονέων (NK cells). Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις ανοσοφθορισμού και ανοσοϊστοχημείας σε παραφινωμένους ιστούς (Formalin-Fixed Paraffin-Embedded, FFPE), με τη χρήση των GLF16, GL13 (SenTraGor™) και επιπλέον βιοδεικτών κυτταρικής γήρανσης, προκειμένου να ανιχνευθούν γηρασμένα ανοσοκύτταρα in situ εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Τέλος, προκειμένου να διερευνηθεί εάν το φαινόμενο της ανοσογήρανσης εκτείνεται πέραν του μελανώματος, εφαρμόστηκε η ίδια πειραματική προσέγγιση και σε ένα επιπλέον μοντέλο καρκίνου με αντίστοιχα ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον, τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (Non-Small Cell Lung Cancer, NSCLC). Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν την παρουσία διακριτών γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων τόσο στο περιφερικό αίμα όσο και στους ιστούς του μελανώματος. Ιδιαίτερη σημασία είχε η συγκριτική ανάλυση μεταξύ ασθενών που ανταποκρίθηκαν και εκείνων που δεν ανταποκρίθηκαν στην ανοσοθεραπεία, η οποία κατέδειξε ότι οι μη ανταποκρινόμενοι ασθενείς εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα ανοσογήρανσης, κυρίως στους πληθυσμούς των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, αλλά κυρίως στα Β λεμφοκύτταρα. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν ότι η ανοσογήρανση συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ανοσοκατασταλτικού μικροπεριβάλλοντος, το οποίο σχετίζεται με εξασθενημένη αντικαρκινική ανοσολογική απόκριση και μειωμένη αποτελεσματικότητα της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου. Επιπλέον, η in situ ανίχνευση γηρασμένων ανοσοκυττάρων τόσο στο μελάνωμα όσο και στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα αναδεικνύει τη βιολογική σημασία της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με την κυτταρική γήρανση εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Συνολικά, η παρούσα μελέτη καταδεικνύει ότι η ανοσογήρανση αποτελεί βασικό συστατικό της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που συνοδεύει τον καρκίνο και ενδέχεται να επηρεάζει καθοριστικά την ανταπόκριση των ασθενών με μελάνωμα και μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, τα ευρήματα υποστηρίζουν τη δυνητική αξιοποίηση βιοδεικτών που σχετίζονται με την κυτταρική γήρανση ως προγνωστικών εργαλείων για την ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία, ενώ παράλληλα παρέχουν ισχυρή επιστημονική βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη θεραπευτικών στρατηγικών που θα στοχεύουν εκλεκτικά τους γηρασμένους ανοσοκυτταρικούς πληθυσμούς στον καρκίνο.","abstract_html":"Τις τελευταίες δεκαετίες, η ανοσοθεραπεία έχει επιφέρει σημαντική πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου. Η αποτελεσματική ανοσολογική απόκριση έναντι των καρκινικών κυττάρων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση τόσο για τον έλεγχο της νόσου όσο και για την επιτυχία των ανοσοθεραπευτικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, το μικροπεριβάλλον του όγκου (Tumor Microenvironment, TME) ασκεί έντονες ανοσοκατασταλτικές επιδράσεις σε πολλαπλούς υποπληθυσμούς ανοσοκυττάρων, περιορίζοντας έτσι την αντικαρκινική ανοσία και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Παρότι καταστάσεις ανοσολογικής δυσλειτουργίας, όπως η εξάντληση (T-cell exhaustion) και η ανεργία (anergy) των Τ λεμφοκυττάρων, έχουν μελετηθεί εκτενώς, η συμβολή της ανοσογήρανσης (immunosenescence) στην ανοσολογική δυσλειτουργία που συνοδεύει τον καρκίνο δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς. Η παρούσα διπλωματική εργασία είχε ως στόχο τη διερεύνηση του ρόλου της ανοσογήρανσης ως καθοριστικού παράγοντα της διαταραγμένης ανοσολογικής απόκρισης στο μελάνωμα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα έναντι της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου (immune checkpoint inhibitors, ICIs). Για την επίτευξη του στόχου αυτού, αναλύθηκαν μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος (Peripheral Blood Mononuclear Cells, PBMCs) και ιστοί μελανώματος από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ανοσοθεραπεία, αξιοποιώντας συμπληρωματικές πειραματικές προσεγγίσεις βασισμένες στον αλγόριθμο ανίχνευσης κυτταρικής γήρανσης (Senescence-Detecting Algorithm, SDA). Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκε ανοσοφαινοτυπικός χαρακτηρισμός με κυτταρομετρία ροής σε συνδυασμό με τον ανιχνευτή κυτταρικής γήρανσης GLF16, με σκοπό την ταυτοποίηση γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, των Β λεμφοκυττάρων και των κυττάρων φυσικών φονέων (NK cells). Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις ανοσοφθορισμού και ανοσοϊστοχημείας σε παραφινωμένους ιστούς (Formalin-Fixed Paraffin-Embedded, FFPE), με τη χρήση των GLF16, GL13 (SenTraGor™) και επιπλέον βιοδεικτών κυτταρικής γήρανσης, προκειμένου να ανιχνευθούν γηρασμένα ανοσοκύτταρα in situ εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Τέλος, προκειμένου να διερευνηθεί εάν το φαινόμενο της ανοσογήρανσης εκτείνεται πέραν του μελανώματος, εφαρμόστηκε η ίδια πειραματική προσέγγιση και σε ένα επιπλέον μοντέλο καρκίνου με αντίστοιχα ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον, τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (Non-Small Cell Lung Cancer, NSCLC). Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν την παρουσία διακριτών γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων τόσο στο περιφερικό αίμα όσο και στους ιστούς του μελανώματος. Ιδιαίτερη σημασία είχε η συγκριτική ανάλυση μεταξύ ασθενών που ανταποκρίθηκαν και εκείνων που δεν ανταποκρίθηκαν στην ανοσοθεραπεία, η οποία κατέδειξε ότι οι μη ανταποκρινόμενοι ασθενείς εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα ανοσογήρανσης, κυρίως στους πληθυσμούς των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, αλλά κυρίως στα Β λεμφοκύτταρα. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν ότι η ανοσογήρανση συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ανοσοκατασταλτικού μικροπεριβάλλοντος, το οποίο σχετίζεται με εξασθενημένη αντικαρκινική ανοσολογική απόκριση και μειωμένη αποτελεσματικότητα της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου. Επιπλέον, η in situ ανίχνευση γηρασμένων ανοσοκυττάρων τόσο στο μελάνωμα όσο και στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα αναδεικνύει τη βιολογική σημασία της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με την κυτταρική γήρανση εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Συνολικά, η παρούσα μελέτη καταδεικνύει ότι η ανοσογήρανση αποτελεί βασικό συστατικό της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που συνοδεύει τον καρκίνο και ενδέχεται να επηρεάζει καθοριστικά την ανταπόκριση των ασθενών με μελάνωμα και μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, τα ευρήματα υποστηρίζουν τη δυνητική αξιοποίηση βιοδεικτών που σχετίζονται με την κυτταρική γήρανση ως προγνωστικών εργαλείων για την ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία, ενώ παράλληλα παρέχουν ισχυρή επιστημονική βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη θεραπευτικών στρατηγικών που θα στοχεύουν εκλεκτικά τους γηρασμένους ανοσοκυτταρικούς πληθυσμούς στον καρκίνο.","abstract_has_math":false,"creators":["Κυριακοπούλου Κλειώ","Kyriakopoulou Cleo"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-08-21T16:41:56Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5424383"],"render_values":[{"text":"uoadl:5424383","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5424383","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5424383","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κυριακοπούλου Κλειώ","Kyriakopoulou Cleo"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5424383","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5424383"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τις τελευταίες δεκαετίες, η ανοσοθεραπεία έχει επιφέρει σημαντική πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου. Η αποτελεσματική ανοσολογική απόκριση έναντι των καρκινικών κυττάρων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση τόσο για τον έλεγχο της νόσου όσο και για την επιτυχία των ανοσοθεραπευτικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, το μικροπεριβάλλον του όγκου (Tumor Microenvironment, TME) ασκεί έντονες ανοσοκατασταλτικές επιδράσεις σε πολλαπλούς υποπληθυσμούς ανοσοκυττάρων, περιορίζοντας έτσι την αντικαρκινική ανοσία και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Παρότι καταστάσεις ανοσολογικής δυσλειτουργίας, όπως η εξάντληση (T-cell exhaustion) και η ανεργία (anergy) των Τ λεμφοκυττάρων, έχουν μελετηθεί εκτενώς, η συμβολή της ανοσογήρανσης (immunosenescence) στην ανοσολογική δυσλειτουργία που συνοδεύει τον καρκίνο δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς. Η παρούσα διπλωματική εργασία είχε ως στόχο τη διερεύνηση του ρόλου της ανοσογήρανσης ως καθοριστικού παράγοντα της διαταραγμένης ανοσολογικής απόκρισης στο μελάνωμα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα έναντι της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου (immune checkpoint inhibitors, ICIs). Για την επίτευξη του στόχου αυτού, αναλύθηκαν μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος (Peripheral Blood Mononuclear Cells, PBMCs) και ιστοί μελανώματος από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ανοσοθεραπεία, αξιοποιώντας συμπληρωματικές πειραματικές προσεγγίσεις βασισμένες στον αλγόριθμο ανίχνευσης κυτταρικής γήρανσης (Senescence-Detecting Algorithm, SDA). Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκε ανοσοφαινοτυπικός χαρακτηρισμός με κυτταρομετρία ροής σε συνδυασμό με τον ανιχνευτή κυτταρικής γήρανσης GLF16, με σκοπό την ταυτοποίηση γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, των Β λεμφοκυττάρων και των κυττάρων φυσικών φονέων (NK cells). Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις ανοσοφθορισμού και ανοσοϊστοχημείας σε παραφινωμένους ιστούς (Formalin-Fixed Paraffin-Embedded, FFPE), με τη χρήση των GLF16, GL13 (SenTraGor™) και επιπλέον βιοδεικτών κυτταρικής γήρανσης, προκειμένου να ανιχνευθούν γηρασμένα ανοσοκύτταρα in situ εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Τέλος, προκειμένου να διερευνηθεί εάν το φαινόμενο της ανοσογήρανσης εκτείνεται πέραν του μελανώματος, εφαρμόστηκε η ίδια πειραματική προσέγγιση και σε ένα επιπλέον μοντέλο καρκίνου με αντίστοιχα ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον, τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (Non-Small Cell Lung Cancer, NSCLC). Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν την παρουσία διακριτών γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων τόσο στο περιφερικό αίμα όσο και στους ιστούς του μελανώματος. Ιδιαίτερη σημασία είχε η συγκριτική ανάλυση μεταξύ ασθενών που ανταποκρίθηκαν και εκείνων που δεν ανταποκρίθηκαν στην ανοσοθεραπεία, η οποία κατέδειξε ότι οι μη ανταποκρινόμενοι ασθενείς εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα ανοσογήρανσης, κυρίως στους πληθυσμούς των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, αλλά κυρίως στα Β λεμφοκύτταρα. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν ότι η ανοσογήρανση συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ανοσοκατασταλτικού μικροπεριβάλλοντος, το οποίο σχετίζεται με εξασθενημένη αντικαρκινική ανοσολογική απόκριση και μειωμένη αποτελεσματικότητα της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου. Επιπλέον, η in situ ανίχνευση γηρασμένων ανοσοκυττάρων τόσο στο μελάνωμα όσο και στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα αναδεικνύει τη βιολογική σημασία της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με την κυτταρική γήρανση εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Συνολικά, η παρούσα μελέτη καταδεικνύει ότι η ανοσογήρανση αποτελεί βασικό συστατικό της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που συνοδεύει τον καρκίνο και ενδέχεται να επηρεάζει καθοριστικά την ανταπόκριση των ασθενών με μελάνωμα και μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, τα ευρήματα υποστηρίζουν τη δυνητική αξιοποίηση βιοδεικτών που σχετίζονται με την κυτταρική γήρανση ως προγνωστικών εργαλείων για την ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία, ενώ παράλληλα παρέχουν ισχυρή επιστημονική βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη θεραπευτικών στρατηγικών που θα στοχεύουν εκλεκτικά τους γηρασμένους ανοσοκυτταρικούς πληθυσμούς στον καρκίνο.","The last decades immunotherapy has significantly improved cancer treatment. Effective immune responses against tumor cells are fundamental for cancer control and for determining the success of immunotherapeutic interventions. However, the tumor microenvironment (TME) exerts profound immunosuppressive effects on multiple immune cell subpopulations, thereby limiting antitumor immunity and therapeutic efficacy. While dysfunctional immune states such as T cell exhaustion and anergy have been extensively studied, the contribution of immunosenescence to immune dysfunction in cancer remains insufficiently understood. The present thesis aimed to investigate the role of immunosenescence as a critical determinant of impaired immune responses in melanoma, with particular emphasis on resistance to immune checkpoint inhibitor (ICI) therapy. To address this, peripheral blood mononuclear cells (PBMCs) and melanoma tumor tissues from patients receiving immunotherapy were analyzed using complementary experimental approaches based on the senescence-detection algorithm (SDA). Flow cytometric immunophenotyping combined with the senescence-detecting probe GLF16 was employed to characterize senescent immune cell subpopulations, including CD4+ and CD8+ T cells, B cells, and NK cells. In parallel, immunofluorescence and immunohistochemical analyses using GLF16, GL13 (SenTraGor™), and a variety of senescence-associated biomarkers were performed on formalin-fixed paraffin-embedded (FFPE) melanoma biopsies to identify senescent immune cells in situ within the TME. Lastly, to determine whether the phenomenon of immunosenescence extends beyond melanoma, we applied the same experimental approach to an additional cancer model with a similarly immunosuppressive immune landscape, namely non-small cell lung cancer (NSCLC). The experimental procedure revealed the presence of distinct senescent immune cell populations both in circulation and within melanoma tumors. Importantly, comparative analysis of the results led to the observation that non-responders to immunotherapy exhibit increased levels of immunosenescence compared with responders, particularly among CD4+, CD8+, and primarily B-cell populations. These findings support the notion that immunosenescence contributes to the establishment of an immunosuppressive microenvironment associated with impaired antitumor immunity and reduced responsiveness to ICIs. Furthermore, the in situ detection of senescent immune cells within melanoma and NSCLC lesions highlights the potential biological relevance of senescence-associated immune dysfunction directly within the TME. Overall, this study demonstrates that immunosenescence constitutes a key component of cancer-associated immune dysfunction and may critically influence therapeutic outcomes in melanoma and lung cancer patients receiving immunotherapy. The findings further support the potential utility of senescence-associated biomarkers as predictive tools and provide a rationale for the future development of therapeutic strategies targeting senescent immune cell populations in cancer."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Χαρακτηρισμός της κυτταρικής γήρανσης του ανοσοποιητικού συστήματος στο μελάνωμα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κυριακοπούλου Κλειώ","Kyriakopoulou Cleo"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Τις τελευταίες δεκαετίες, η ανοσοθεραπεία έχει επιφέρει σημαντική πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου. Η αποτελεσματική ανοσολογική απόκριση έναντι των καρκινικών κυττάρων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση τόσο για τον έλεγχο της νόσου όσο και για την επιτυχία των ανοσοθεραπευτικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, το μικροπεριβάλλον του όγκου (Tumor Microenvironment, TME) ασκεί έντονες ανοσοκατασταλτικές επιδράσεις σε πολλαπλούς υποπληθυσμούς ανοσοκυττάρων, περιορίζοντας έτσι την αντικαρκινική ανοσία και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Παρότι καταστάσεις ανοσολογικής δυσλειτουργίας, όπως η εξάντληση (T-cell exhaustion) και η ανεργία (anergy) των Τ λεμφοκυττάρων, έχουν μελετηθεί εκτενώς, η συμβολή της ανοσογήρανσης (immunosenescence) στην ανοσολογική δυσλειτουργία που συνοδεύει τον καρκίνο δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς. Η παρούσα διπλωματική εργασία είχε ως στόχο τη διερεύνηση του ρόλου της ανοσογήρανσης ως καθοριστικού παράγοντα της διαταραγμένης ανοσολογικής απόκρισης στο μελάνωμα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα έναντι της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου (immune checkpoint inhibitors, ICIs). Για την επίτευξη του στόχου αυτού, αναλύθηκαν μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος (Peripheral Blood Mononuclear Cells, PBMCs) και ιστοί μελανώματος από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ανοσοθεραπεία, αξιοποιώντας συμπληρωματικές πειραματικές προσεγγίσεις βασισμένες στον αλγόριθμο ανίχνευσης κυτταρικής γήρανσης (Senescence-Detecting Algorithm, SDA). Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκε ανοσοφαινοτυπικός χαρακτηρισμός με κυτταρομετρία ροής σε συνδυασμό με τον ανιχνευτή κυτταρικής γήρανσης GLF16, με σκοπό την ταυτοποίηση γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, των Β λεμφοκυττάρων και των κυττάρων φυσικών φονέων (NK cells). Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις ανοσοφθορισμού και ανοσοϊστοχημείας σε παραφινωμένους ιστούς (Formalin-Fixed Paraffin-Embedded, FFPE), με τη χρήση των GLF16, GL13 (SenTraGor™) και επιπλέον βιοδεικτών κυτταρικής γήρανσης, προκειμένου να ανιχνευθούν γηρασμένα ανοσοκύτταρα in situ εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Τέλος, προκειμένου να διερευνηθεί εάν το φαινόμενο της ανοσογήρανσης εκτείνεται πέραν του μελανώματος, εφαρμόστηκε η ίδια πειραματική προσέγγιση και σε ένα επιπλέον μοντέλο καρκίνου με αντίστοιχα ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον, τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (Non-Small Cell Lung Cancer, NSCLC). Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν την παρουσία διακριτών γηρασμένων υποπληθυσμών ανοσοκυττάρων τόσο στο περιφερικό αίμα όσο και στους ιστούς του μελανώματος. Ιδιαίτερη σημασία είχε η συγκριτική ανάλυση μεταξύ ασθενών που ανταποκρίθηκαν και εκείνων που δεν ανταποκρίθηκαν στην ανοσοθεραπεία, η οποία κατέδειξε ότι οι μη ανταποκρινόμενοι ασθενείς εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα ανοσογήρανσης, κυρίως στους πληθυσμούς των CD4⁺ και CD8⁺ Τ λεμφοκυττάρων, αλλά κυρίως στα Β λεμφοκύτταρα. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν ότι η ανοσογήρανση συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ανοσοκατασταλτικού μικροπεριβάλλοντος, το οποίο σχετίζεται με εξασθενημένη αντικαρκινική ανοσολογική απόκριση και μειωμένη αποτελεσματικότητα της θεραπείας με αναστολείς σημείων ανοσολογικού ελέγχου. Επιπλέον, η in situ ανίχνευση γηρασμένων ανοσοκυττάρων τόσο στο μελάνωμα όσο και στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα αναδεικνύει τη βιολογική σημασία της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με την κυτταρική γήρανση εντός του μικροπεριβάλλοντος του όγκου. Συνολικά, η παρούσα μελέτη καταδεικνύει ότι η ανοσογήρανση αποτελεί βασικό συστατικό της ανοσολογικής δυσλειτουργίας που συνοδεύει τον καρκίνο και ενδέχεται να επηρεάζει καθοριστικά την ανταπόκριση των ασθενών με μελάνωμα και μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, τα ευρήματα υποστηρίζουν τη δυνητική αξιοποίηση βιοδεικτών που σχετίζονται με την κυτταρική γήρανση ως προγνωστικών εργαλείων για την ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία, ενώ παράλληλα παρέχουν ισχυρή επιστημονική βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη θεραπευτικών στρατηγικών που θα στοχεύουν εκλεκτικά τους γηρασμένους ανοσοκυτταρικούς πληθυσμούς στον καρκίνο.","The last decades immunotherapy has significantly improved cancer treatment. Effective immune responses against tumor cells are fundamental for cancer control and for determining the success of immunotherapeutic interventions. However, the tumor microenvironment (TME) exerts profound immunosuppressive effects on multiple immune cell subpopulations, thereby limiting antitumor immunity and therapeutic efficacy. While dysfunctional immune states such as T cell exhaustion and anergy have been extensively studied, the contribution of immunosenescence to immune dysfunction in cancer remains insufficiently understood. The present thesis aimed to investigate the role of immunosenescence as a critical determinant of impaired immune responses in melanoma, with particular emphasis on resistance to immune checkpoint inhibitor (ICI) therapy. To address this, peripheral blood mononuclear cells (PBMCs) and melanoma tumor tissues from patients receiving immunotherapy were analyzed using complementary experimental approaches based on the senescence-detection algorithm (SDA). Flow cytometric immunophenotyping combined with the senescence-detecting probe GLF16 was employed to characterize senescent immune cell subpopulations, including CD4+ and CD8+ T cells, B cells, and NK cells. In parallel, immunofluorescence and immunohistochemical analyses using GLF16, GL13 (SenTraGor™), and a variety of senescence-associated biomarkers were performed on formalin-fixed paraffin-embedded (FFPE) melanoma biopsies to identify senescent immune cells in situ within the TME. Lastly, to determine whether the phenomenon of immunosenescence extends beyond melanoma, we applied the same experimental approach to an additional cancer model with a similarly immunosuppressive immune landscape, namely non-small cell lung cancer (NSCLC). The experimental procedure revealed the presence of distinct senescent immune cell populations both in circulation and within melanoma tumors. Importantly, comparative analysis of the results led to the observation that non-responders to immunotherapy exhibit increased levels of immunosenescence compared with responders, particularly among CD4+, CD8+, and primarily B-cell populations. These findings support the notion that immunosenescence contributes to the establishment of an immunosuppressive microenvironment associated with impaired antitumor immunity and reduced responsiveness to ICIs. Furthermore, the in situ detection of senescent immune cells within melanoma and NSCLC lesions highlights the potential biological relevance of senescence-associated immune dysfunction directly within the TME. Overall, this study demonstrates that immunosenescence constitutes a key component of cancer-associated immune dysfunction and may critically influence therapeutic outcomes in melanoma and lung cancer patients receiving immunotherapy. The findings further support the potential utility of senescence-associated biomarkers as predictive tools and provide a rationale for the future development of therapeutic strategies targeting senescent immune cell populations in cancer."],"dc:identifier":["uoadl:5424383","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5424383"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Χαρακτηρισμός της κυτταρικής γήρανσης του ανοσοποιητικού συστήματος στο μελάνωμα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-08-21T16:41:56Z"}