Από τη γιαγιά στη μητέρα και στην κόρη: διαγενεακές και συστημικές συνιστώσες της σχέσης μητέρας–κόρης και η σύνδεσή τους με τις διατροφικές διαταραχές

Εισαγωγή: Οι διατροφικές διαταραχές συνιστούν ένα σύνθετο και πολυεπίπεδο φαινόμενο, στενά συνδεδεμένο με τον δεσμό προσκόλλησης και τη γενικότερη λειτουργικότητα της οικογένειας. Εντούτοις, οι μελέτες που διερευνούν τη διαγενεακή μεταβίβαση και τις δυναμικές που αναπτύσσονται στο τρίγωνο μητέρας-γιαγιάς-κόρης παραμένουν αρκετά περιορισμένες, μολονότι η συγκεκριμένη εστίαση προσφέρει μια εξαιρετικά πολύτιμη συστημική οπτική. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη διερευνά την κατανόηση της μεταβίβασης διατροφικών δυσλειτουργικών μοτίβων μεταξύ των γενεών, εστιάζοντας στο τρίγωνο μητέρας-γιαγιάς-κόρης. Παράλληλα, εξετάστηκε η σχέση ανάμεσα στις διατροφικές διαταραχές και της γενικότερης οικογενειακής λειτουργικότητας, καθώς και του είδους του γονεϊκού δεσμού (έλεγχος και φροντίδα). Μεθοδολογία: Συγχρονική μελέτη πραγματοποιήθηκε από τις 22 Νοεμβρίου 2025 έως 20 Φεβρουαρίου 2026 σε δείγμα 278 (Μ.Ο.=26,41,SD=4,64), αποτελούμενο αποκλειστικά από γυναίκες. Για την ανίχνευση συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών χορηγήθηκε το εργαλείο Στάσεων προς τη Διατροφή (Eating Attitudes Test - EAT-26), το εργαλείο Γονικού Δεσμού (Parental Bonding Instrument - PBI) το οποίο προσαρμόστηκε δύο φορές. Αρχικά, αξιοποιήθηκε για την αποτύπωση της σχέσης της συμμετέχουσας με τη μητέρα της, και στη συνέχεια, δόθηκε εκ νέου κατάλληλα προσαρμοσμένο για την ανίχνευση του δεσμού με τη γιαγιά. Τέλος χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Αξιολόγησης Προσαρμοστικότητας και Συνοχής (Family Adaptability and Cohesion Evaluation Scales IV-FACES-IV) για την ανίχνευση της οικογενειακής λειτουργίας. Αποτελέσματα: Οι συμμετέχουσες συμπλήρωσαν τέσσερα ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς. Η στατιστική ανάλυση ανέδειξε ότι το 34,2% των συμμετεχουσών βρισκόταν σε υψηλό κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων διαταραχών πρόσληψης τροφής. Ο «Αυταρχικός Έλεγχος» (χαμηλή φροντίδα, υψηλή υπερπροστασία) συνδέθηκε ισχυρά με την παθολογία, καθώς το 59,4% όσων είχαν βιώσει τέτοιου είδους ανατροφή από τη μητέρα τους και το 51,3% από τη γιαγιά τους, παρουσίαζαν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών. Αναφορικά με το οικογενειακό σύστημα, όσο πιο «Μη Ισορροπημένο» και άκαμπτο ήταν, τόσο αυξάνονταν οι πιθανότητες ανάπτυξης συμπτωμάτων, με τις γυναίκες αυτές να καταγράφουν στατιστικά σημαντικά υψηλότερα σκορ κινδύνου εμφάνισης συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών σε σχέση με τα μέλη ισορροπημένων οικογενειών (p < ,001). Ωστόσο, το τελικό συνδυαστικό μοντέλο πολυπαραγοντικής γραμμικής παλινδρόμησης ανέδειξε ότι η υπερπροστασία της γιαγιάς (p = ,006) και η υπερπροστασία της μητέρας (p = ,016) αποτελούν τους ισχυρότερους προβλεπτικούς παράγοντες, επισκιάζοντας την προγνωστική αξία της τωρινής οικογενειακής επικοινωνίας και ικανοποίησης. Τέλος, καταγράφηκε ισχυρή θετική συσχέτιση στην ασκούμενη υπερπροστασία μεταξύ μητέρας και γιαγιάς (rs = ,568, p < ,001), υποδεικνύοντας τη μεταβίβαση του καταπιεστικού ελέγχου –και κατ' επέκταση του διατροφικού κινδύνου– από γενιά σε γενιά Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη εστιάζει στον ρόλο της διαγενεακής μεταβίβασης στις διατροφικές διαταραχές. Τα ευρήματα παρέχουν ενδείξεις ότι η συμπτωματολογία των διαταραχών πρόσληψης τροφής διαθέτει ισχυρές διαγενεακές καταβολές και τροφοδοτείται από δυσλειτουργικά οικογενειακά μοτίβα, όπως η ακαμψία και η αυταρχική υπερπροστασία, τα οποία κληρονομούνται από τη γιαγιά στη μητέρα. Καθίσταται, επομένως αναγκαίο για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να υιοθετούν πιο ολιστικές παρεμβάσεις, ενσωματώνοντας το ευρύτερο οικογενειακό σύστημα και την κληρονομιά των προηγούμενων γενεών στο θεραπευτικό πλάνο, με στόχο την ουσιαστική ανακούφιση του ατόμου.

Authors dc:creator

• Σελά Ζωή
• Sela Zoe

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5401044

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5401044