Κοινωνική Παιδαγωγική και Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας: Η Ενίσχυση Ενσυναισθητικών Δεξιοτήτων στους Εκπαιδευτικούς σε Θέματα Προσφύγων.

Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία εστιάζει στην κοινωνικοπαιδαγωγική προσέγγιση του προσφυγικού ζητήματος και των επιπτώσεών του στο κοινωνικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο. Η παγκόσμια κινητικότητα των πληθυσμών και η αυξανόμενη πολιτισμική ποικιλομορφία αναδεικνύουν την ανάγκη για τη διαμόρφωση συμπεριληπτικών εκπαιδευτικών πλαισίων που βασίζονται στην αποδοχή και τον σεβασμό της ετερότητας. ωστόσο, στο εκπαιδευτικό περιβάλλον συχνά παρατηρείται η περιορισμένη ενσυναισθητική κατανόηση των προσφυγικών εμπειριών, γεγονός που δυσχεραίνει την ουσιαστική ένταξη των μαθητών προσφύγων και ενισχύει φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού. Η ερευνητική προβληματική εδράζεται στην ανάγκη γεφύρωσης του χάσματος ανάμεσα στη θεωρητική γνώση και τη βιωματική κατανόηση των προσφυγικών εμπειριών, ιδιαίτερα σε εκπαιδευτικά πλαίσια όπου η άμεση επαφή με τέτοιες εμπειρίες δεν είναι πάντοτε εφικτή. Η Κοινωνική Παιδαγωγική, ως διεπιστημονικό πεδίο που συνδέει τη θεωρία με την πράξη, προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο κατανόησης και αντιμετώπισης των κοινωνικών προκλήσεων που σχετίζονται με την προσφυγική εμπειρία. Μέσα από αξίες όπως ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η κοινωνική δικαιοσύνη και η αλληλεγγύη, προσεγγίζει την ένταξη όχι ως διαδικασία αφομοίωσης, αλλά ως δυναμική και αμφίδρομη διαδικασία αλληλεπίδρασης μεταξύ ατόμου και κοινωνίας. Στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης βρίσκεται η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης στους εκπαιδευτικούς ως φορείς κοινωνικής αλλαγής για να υποστηρίξουν τη δημιουργία συμπεριληπτικών μαθησιακών περιβαλλόντων. Η ενσυναίσθηση στην παρούσα εργασία προσεγγίζεται ως ικανότητα κατανόησης της οπτικής και των βιωμάτων του «Άλλου», η οποία συμβάλλει στη διαμόρφωση στάσεων αποδοχής, αλληλεγγύης και κοινωνικής ευθύνης. Με βάση τα ανωτέρω, στο πλαίσιο της Κοινωνικής Παιδαγωγικής και σε σύνδεση με τις Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), υιοθετείται η μεθοδολογία «έρευνα με βάση το σχεδιασμό» (Design Based Research –DBR) για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και τη διαμορφωτική αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος με τη μορφή φυσικού δωματίου απόδρασης που αξιοποιεί την Επαυξημένη Πραγματικότητα (ΕπΠ) ως τεχνολογία εμβύθισης, για να ενισχύσει τη γνωστική και συναισθηματικής κατανόηση για το προσφυγικό. Το δωμάτιο απόδρασης, έχει τίτλο «Το ταξίδι του πρόσφυγα», και βασίζεται στις αρχές της Κοινωνικής Παιδαγωγικής και σε κοινωνικοπαιδαγωγικά μοντέλα που δίνουν έμφαση στις σχέσεις, την ενδυνάμωση, την ολιστική μάθηση και τις θετικές εμπειρίες. Επιπλέον, αξιοποιείται το Κυκλικό μοντέλο ανάπτυξης της ενσυναίσθησης των López –Faican και Jaen (2021), το οποίο στηρίζεται στη θεωρητική προσέγγιση της ενσυναίσθησης του Davis (2014) και τη διαδικαστική θεώρηση της ενσυναισθητικής μάθησης της Keskin (2014), το οποίο προσεγγίζει την ενσυναίσθηση ως δυναμική και ανατροφοδοτούμενη διαδικασία. Μέσα από την ενεργή συμμετοχή των εκπαιδευτικών σε ρόλους, αποφάσεις και ηθικά διλήμματα που προσομοιώνουν διαφορετικές φάσεις του προσφυγικού ταξιδιού, επιδιώκεται η μετάβαση από τη θεωρητική γνώση στη βιωματική κατανόηση και η ανάπτυξη τόσο της γνωστικής όσο και της συναισθηματικής διάστασης της ενσυναίσθησης. Το δωμάτιο απόδρασης διαμορφώθηκε στο Εργαστήριο Πληροφορικής του ΠΤΔΕ του ΕΚΠΑ. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε προγραμματισμένη ημέρα και ώρα και η εκπαιδευτική εμπειρία είχε διάρκεια μια (1) ώρα. Στο δωμάτιο απόδρασης συμμετείχαν 71 εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Οι συμμετέχοντες υλοποίησαν το εκπαιδευτικό σενάριο του δωματίου απόδρασης και αλληλοεπίδρασαν με το υλικό ΕπΠ σε ομάδες των 2 –3 ατόμων. Στο τέλος της εμπειρίας οι εκπαιδευτικοί συμμετείχαν στην αξιολόγηση του δωματίου απόδρασης, συμπληρώνοντας ποσοτικά και ποιοτικά ερωτηματολόγια (βλ. Κεφάλαιο 5, Ενότητα 5.7) διαμορφωμένα σε φόρμες της Google. Το δωμάτιο απόδρασης αξιολογήθηκε ως προς την ευχρηστία της ΕπΠ με το ερωτηματολόγιο «Ευχρηστίας Συστήματος» (System Usability Scale – SUS) (Brooke, 1995),την αποδοχή της ΕπΠ με ερωτηματολόγιο που στηρίχθηκε στο Μοντέλο Αποδοχής Κινητής Επαυξημένης Πραγματικότητας (Mobile Augmented Reality Acceptance Model –MARAM) (Koutromanos & Mikropoulos, 2021), την αποτελεσματικότητα του στην καλλιέργεια της ενσυναίσθησης με το ερωτηματολόγιο «Στάσεων, αντιλήψεων και συμπεριφορικών προθέσεων» το οποίο σχεδιάστηκε αποκλειστικά για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας, και την συνολική εμπειρία στο δωμάτιο απόδρασης με ένα ερωτηματολόγιο «Αναστοχασμού» το οποίο βασίστηκε στο μοντέλο 5R Framework (Bain et al., 2002). Τα ποσοτικά δεδομένα που συλλέχθηκαν αναλύθηκαν στατιστικά μέσο του SPSS (έκδοση 26). Για τα ποιοτικά δεδομένα αξιοποιήθηκε η θεματική ανάλυση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ΕπΠ στο δωμάτιο απόδρασης αξιολογήθηκε ως εύχρηστη, κατανοητή και θετικά αποδεκτή για την αξιοποίησή της από τους εκπαιδευτικούς. Επιπρόσθετα, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι εκπαιδευτικοί διαμόρφωσαν ιδιαίτερα θετικές στάσεις και αντιλήψεις ως προς το περιεχόμενο του δωματίου απόδρασης και την παιδαγωγική του αξία στην καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. Παράλληλα, η εμπειρία φαίνεται να ενίσχυσε την ετοιμότητά τους για μελλοντική δράση, τόσο μέσα από την πρόθεση ενσωμάτωσης δραστηριοτήτων καλλιέργειας ενσυναίσθησης στην τάξη όσο και μέσω της διάθεσης συνεργασίας και παρέμβασης σε περιστατικά αποκλεισμού.

Authors dc:creator

• Ζαχαριά Δήμητρα
• Zacharia Dimitra

• Εκπαίδευση – Αθλητισμός
• Education - Sport science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek, English

Identifier

uoadl:5368035

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5368035