Παρακολούθηση της μεταπυρικής αναγέννησης σε καμένα δασικά οικοσυστήματα του ́Εβρου (Εθνικό Πάρκο ∆αδιάς - Λευκίμης - Σουφλίου και ευρύτερη περιοχή) μετά τη φωτιά του 2023

Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο που διαμορφώνει τη δομή και τη λειτουργία των Μεσογειακού τύπου οικοσυστημάτων. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, υπό την πίεση της κλιματικής αλλαγής, παρατηρείται μια ανησυχητική μεταβολή στο καθεστώς των πυρκαγιών, με την εμφάνιση περιστατικών ακραίας έντασης και έκτασης («μεγα-πυρκαγιές»). ́Ενα τέτοιο ακραίο περιστατικό αποτέλεσε και η πυρκαγιά του Αυγούστου 2023 στην περιοχή του ́Εβρου, η οποία χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη στην Ευρωπαϊκή ́Ενωση, πλήττοντας καίρια τα δασικά οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου ∆αδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου. Η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 19 Αυγούστου, τέθηκε σε πλήρη έλεγχο στις 3 Σεπτεμβρίου με λήξη επιτήρησης στις 2 Οκτωβρίου 2023 (ΦΕΚ 993/∆/11-12-2023). Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας ήταν η αξιολόγηση της μεταπυρικής αναγέννησης των ειδών πεύκης (Pinus brutia και Pinus nigra), ενάμιση χρόνο μετά το συμβάν, καθώς και η διερεύνηση των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων που την επηρεάζουν. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 28 δειγματοληπτικές επιφάνειες, όπου καταγράφηκε η πυκνότητα και τα χαρακτηριστικά των αρτιβλάστων, σε συνάρτηση με τη δριμύτητα της καύσης, τη μεταπυρική διαχείριση (υλοτομία), την τοπογραφία και τη δομή της φυτοκοινότητας. Η στατιστική επεξεργασία περιελάμβανε ελέγχους Kruskal-Wallis, συσχετίσεις Spearman και εφαρμογή Γενικευμένων Γραμμικών Μοντέλων (GLMs). Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι η συνολική αναγέννηση είναι μέτρια και έντονα χωρικά διαφοροποιημένη. Καθοριστικός παράγοντας αναδείχθηκε η δριμύτητα της καύσης, καθώς στις περιοχές υψηλής δριμύτητας η πυκνότητα αρτιβλάστων ήταν δραματικά μειωμένη, πιθανώς λόγω καταστροφής της τράπεζας σπερμάτων. Η τοπογραφία διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο, με τις επιφάνειες με απότομες κλίσεις και δυτικές εκθέσεις να λειτουργούν περιοριστικά, ενώ οι βόρειες και ανατολικές θέσεις λειτούργησαν θετικά ως προς τον βαθμό αναγέννησης. Σημαντική βρέθηκε η αλληλεπίδραση με τη φυτοκοινότητα, όπου παρατηρήθηκε θετική επιρροή από την ύπαρξη του θάμνου Erica manipuliflora και ανταγωνισμός από τα ποώδη είδη. Η απόσταση από τα ζωντανά δένδρα αποδείχθηκε κρίσιμη κυρίως για τα πολύ νεαρά αρτίβλαστα, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία εγκατάστασης της Μαύρης πεύκης στο εσωτερικό των καμένων εκτάσεων. Συμπερασματικά, η παρούσα εργασία υποδεικνύει ότι οι σύγχρονες «μεγα-πυρκαγιές», ενισχυόμενες από την κλιματική αλλαγή, απειλούν την ανθεκτικότητα ακόμη και των προσαρμοσμένων στη φωτιά μεσογειακών οικοσυστημάτων, καθιστώντας αναγκαίο τον στοχευμένο σχεδιασμό μέτρων πρόληψης.

Authors dc:creator

• ΜΠΑΛΙΑ ΕΛΕΝΗ
• BALIA ELENI

• Θετικές Επιστήμες
• Science

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5361782

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5361782