{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5361782"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5361782","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Παρακολούθηση της μεταπυρικής αναγέννησης σε καμένα δασικά οικοσυστήματα του ́Εβρου (Εθνικό Πάρκο ∆αδιάς - Λευκίμης - Σουφλίου και ευρύτερη περιοχή) μετά τη φωτιά του 2023","abstract":"Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο που διαμορφώνει τη δομή και τη λειτουργία των Μεσογειακού τύπου οικοσυστημάτων. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, υπό την πίεση της κλιματικής αλλαγής, παρατηρείται μια ανησυχητική μεταβολή στο καθεστώς των πυρκαγιών, με την εμφάνιση περιστατικών ακραίας έντασης και έκτασης («μεγα-πυρκαγιές»). ́Ενα τέτοιο ακραίο περιστατικό αποτέλεσε και η πυρκαγιά του Αυγούστου 2023 στην περιοχή του ́Εβρου, η οποία χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη στην Ευρωπαϊκή ́Ενωση, πλήττοντας καίρια τα δασικά οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου ∆αδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου. Η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 19 Αυγούστου, τέθηκε σε πλήρη έλεγχο στις 3 Σεπτεμβρίου με λήξη επιτήρησης στις 2 Οκτωβρίου 2023 (ΦΕΚ 993/∆/11-12-2023). Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας ήταν η αξιολόγηση της μεταπυρικής αναγέννησης των ειδών πεύκης (Pinus brutia και Pinus nigra), ενάμιση χρόνο μετά το συμβάν, καθώς και η διερεύνηση των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων που την επηρεάζουν. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 28 δειγματοληπτικές επιφάνειες, όπου καταγράφηκε η πυκνότητα και τα χαρακτηριστικά των αρτιβλάστων, σε συνάρτηση με τη δριμύτητα της καύσης, τη μεταπυρική διαχείριση (υλοτομία), την τοπογραφία και τη δομή της φυτοκοινότητας. Η στατιστική επεξεργασία περιελάμβανε ελέγχους Kruskal-Wallis, συσχετίσεις Spearman και εφαρμογή Γενικευμένων Γραμμικών Μοντέλων (GLMs). Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι η συνολική αναγέννηση είναι μέτρια και έντονα χωρικά διαφοροποιημένη. Καθοριστικός παράγοντας αναδείχθηκε η δριμύτητα της καύσης, καθώς στις περιοχές υψηλής δριμύτητας η πυκνότητα αρτιβλάστων ήταν δραματικά μειωμένη, πιθανώς λόγω καταστροφής της τράπεζας σπερμάτων. Η τοπογραφία διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο, με τις επιφάνειες με απότομες κλίσεις και δυτικές εκθέσεις να λειτουργούν περιοριστικά, ενώ οι βόρειες και ανατολικές θέσεις λειτούργησαν θετικά ως προς τον βαθμό αναγέννησης. Σημαντική βρέθηκε η αλληλεπίδραση με τη φυτοκοινότητα, όπου παρατηρήθηκε θετική επιρροή από την ύπαρξη του θάμνου Erica manipuliflora και ανταγωνισμός από τα ποώδη είδη. Η απόσταση από τα ζωντανά δένδρα αποδείχθηκε κρίσιμη κυρίως για τα πολύ νεαρά αρτίβλαστα, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία εγκατάστασης της Μαύρης πεύκης στο εσωτερικό των καμένων εκτάσεων. Συμπερασματικά, η παρούσα εργασία υποδεικνύει ότι οι σύγχρονες «μεγα-πυρκαγιές», ενισχυόμενες από την κλιματική αλλαγή, απειλούν την ανθεκτικότητα ακόμη και των προσαρμοσμένων στη φωτιά μεσογειακών οικοσυστημάτων, καθιστώντας αναγκαίο τον στοχευμένο σχεδιασμό μέτρων πρόληψης.","abstract_html":"Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο που διαμορφώνει τη δομή και τη λειτουργία των Μεσογειακού τύπου οικοσυστημάτων. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, υπό την πίεση της κλιματικής αλλαγής, παρατηρείται μια ανησυχητική μεταβολή στο καθεστώς των πυρκαγιών, με την εμφάνιση περιστατικών ακραίας έντασης και έκτασης («μεγα-πυρκαγιές»). ́Ενα τέτοιο ακραίο περιστατικό αποτέλεσε και η πυρκαγιά του Αυγούστου 2023 στην περιοχή του ́Εβρου, η οποία χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη στην Ευρωπαϊκή ́Ενωση, πλήττοντας καίρια τα δασικά οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου ∆αδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου. Η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 19 Αυγούστου, τέθηκε σε πλήρη έλεγχο στις 3 Σεπτεμβρίου με λήξη επιτήρησης στις 2 Οκτωβρίου 2023 (ΦΕΚ 993/∆/11-12-2023). Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας ήταν η αξιολόγηση της μεταπυρικής αναγέννησης των ειδών πεύκης (Pinus brutia και Pinus nigra), ενάμιση χρόνο μετά το συμβάν, καθώς και η διερεύνηση των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων που την επηρεάζουν. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 28 δειγματοληπτικές επιφάνειες, όπου καταγράφηκε η πυκνότητα και τα χαρακτηριστικά των αρτιβλάστων, σε συνάρτηση με τη δριμύτητα της καύσης, τη μεταπυρική διαχείριση (υλοτομία), την τοπογραφία και τη δομή της φυτοκοινότητας. Η στατιστική επεξεργασία περιελάμβανε ελέγχους Kruskal-Wallis, συσχετίσεις Spearman και εφαρμογή Γενικευμένων Γραμμικών Μοντέλων (GLMs). Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι η συνολική αναγέννηση είναι μέτρια και έντονα χωρικά διαφοροποιημένη. Καθοριστικός παράγοντας αναδείχθηκε η δριμύτητα της καύσης, καθώς στις περιοχές υψηλής δριμύτητας η πυκνότητα αρτιβλάστων ήταν δραματικά μειωμένη, πιθανώς λόγω καταστροφής της τράπεζας σπερμάτων. Η τοπογραφία διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο, με τις επιφάνειες με απότομες κλίσεις και δυτικές εκθέσεις να λειτουργούν περιοριστικά, ενώ οι βόρειες και ανατολικές θέσεις λειτούργησαν θετικά ως προς τον βαθμό αναγέννησης. Σημαντική βρέθηκε η αλληλεπίδραση με τη φυτοκοινότητα, όπου παρατηρήθηκε θετική επιρροή από την ύπαρξη του θάμνου Erica manipuliflora και ανταγωνισμός από τα ποώδη είδη. Η απόσταση από τα ζωντανά δένδρα αποδείχθηκε κρίσιμη κυρίως για τα πολύ νεαρά αρτίβλαστα, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία εγκατάστασης της Μαύρης πεύκης στο εσωτερικό των καμένων εκτάσεων. Συμπερασματικά, η παρούσα εργασία υποδεικνύει ότι οι σύγχρονες «μεγα-πυρκαγιές», ενισχυόμενες από την κλιματική αλλαγή, απειλούν την ανθεκτικότητα ακόμη και των προσαρμοσμένων στη φωτιά μεσογειακών οικοσυστημάτων, καθιστώντας αναγκαίο τον στοχευμένο σχεδιασμό μέτρων πρόληψης.","abstract_has_math":false,"creators":["ΜΠΑΛΙΑ ΕΛΕΝΗ","BALIA ELENI"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:01:56Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5361782"],"render_values":[{"text":"uoadl:5361782","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5361782","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΜΠΑΛΙΑ ΕΛΕΝΗ","BALIA ELENI"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5361782","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5361782"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο που διαμορφώνει τη δομή και τη λειτουργία των Μεσογειακού τύπου οικοσυστημάτων. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, υπό την πίεση της κλιματικής αλλαγής, παρατηρείται μια ανησυχητική μεταβολή στο καθεστώς των πυρκαγιών, με την εμφάνιση περιστατικών ακραίας έντασης και έκτασης («μεγα-πυρκαγιές»). ́Ενα τέτοιο ακραίο περιστατικό αποτέλεσε και η πυρκαγιά του Αυγούστου 2023 στην περιοχή του ́Εβρου, η οποία χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη στην Ευρωπαϊκή ́Ενωση, πλήττοντας καίρια τα δασικά οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου ∆αδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου. Η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 19 Αυγούστου, τέθηκε σε πλήρη έλεγχο στις 3 Σεπτεμβρίου με λήξη επιτήρησης στις 2 Οκτωβρίου 2023 (ΦΕΚ 993/∆/11-12-2023). Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας ήταν η αξιολόγηση της μεταπυρικής αναγέννησης των ειδών πεύκης (Pinus brutia και Pinus nigra), ενάμιση χρόνο μετά το συμβάν, καθώς και η διερεύνηση των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων που την επηρεάζουν. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 28 δειγματοληπτικές επιφάνειες, όπου καταγράφηκε η πυκνότητα και τα χαρακτηριστικά των αρτιβλάστων, σε συνάρτηση με τη δριμύτητα της καύσης, τη μεταπυρική διαχείριση (υλοτομία), την τοπογραφία και τη δομή της φυτοκοινότητας. Η στατιστική επεξεργασία περιελάμβανε ελέγχους Kruskal-Wallis, συσχετίσεις Spearman και εφαρμογή Γενικευμένων Γραμμικών Μοντέλων (GLMs). Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι η συνολική αναγέννηση είναι μέτρια και έντονα χωρικά διαφοροποιημένη. Καθοριστικός παράγοντας αναδείχθηκε η δριμύτητα της καύσης, καθώς στις περιοχές υψηλής δριμύτητας η πυκνότητα αρτιβλάστων ήταν δραματικά μειωμένη, πιθανώς λόγω καταστροφής της τράπεζας σπερμάτων. Η τοπογραφία διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο, με τις επιφάνειες με απότομες κλίσεις και δυτικές εκθέσεις να λειτουργούν περιοριστικά, ενώ οι βόρειες και ανατολικές θέσεις λειτούργησαν θετικά ως προς τον βαθμό αναγέννησης. Σημαντική βρέθηκε η αλληλεπίδραση με τη φυτοκοινότητα, όπου παρατηρήθηκε θετική επιρροή από την ύπαρξη του θάμνου Erica manipuliflora και ανταγωνισμός από τα ποώδη είδη. Η απόσταση από τα ζωντανά δένδρα αποδείχθηκε κρίσιμη κυρίως για τα πολύ νεαρά αρτίβλαστα, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία εγκατάστασης της Μαύρης πεύκης στο εσωτερικό των καμένων εκτάσεων. Συμπερασματικά, η παρούσα εργασία υποδεικνύει ότι οι σύγχρονες «μεγα-πυρκαγιές», ενισχυόμενες από την κλιματική αλλαγή, απειλούν την ανθεκτικότητα ακόμη και των προσαρμοσμένων στη φωτιά μεσογειακών οικοσυστημάτων, καθιστώντας αναγκαίο τον στοχευμένο σχεδιασμό μέτρων πρόληψης.","Forest fires constitute a natural phenomenon that shapes the structure and function of Mediterranean-type ecosystems. However, in recent decades, driven by climate change, an alarming shift in fire regimes has been observed, characterized by the emergence of events of extreme intensity and extent (“megafires”). One such extreme event was the wildfire of August 2023 in the Evros region, recorded as the largest in the European Union, which severely affected the forest ecosystems of the Dadia-Lefkimi-Soufli National Park. The fire started on August 19, was brought under full control on September 3, and surveillance ended on October 2, 2023 (Government Gazette 993/D/11-12-2023). The aim of this master thesis was to assess the post-fire regeneration of pine species (Pinus brutia and Pinus nigra), one and a half years after the event, and to investigate the biotic and abiotic factors influencing it. The study was conducted in 28 sampling plots, recording seedling density and characteristics in relation to fire severity, post-fire management (salvage logging), topography, and plant community structure. Statistical analysis included Kruskal-Wallis tests, Spearman correlations, and Generalized Linear Models (GLMs). Results indicated that overall regeneration is moderate and spatially heterogeneous. Fire severity emerged as a determining factor, with seedling density being dramatically reduced in high-severity areas, likely due to seed bank destruction. Topography played a critical role; steep slopes and western aspects acted as limiting factors, whereas northern and eastern aspects positively influenced the degree of regeneration. Interaction with the plant community was also significant, revealing a positive influence from the shrub Erica manipuliflora and competition from herbaceous species. Distance from living trees proved critical mainly for very young seedlings, highlighting the difficulty of Pinus nigra establishment within burned areas. In conclusion, this study suggests that “megafires,” driven by climate change, threaten the resilience of even fire-adapted Mediterranean ecosystems, necessitating the targeted planning of prevention measures."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Παρακολούθηση της μεταπυρικής αναγέννησης σε καμένα δασικά οικοσυστήματα του ́Εβρου (Εθνικό Πάρκο ∆αδιάς - Λευκίμης - Σουφλίου και ευρύτερη περιοχή) μετά τη φωτιά του 2023"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΜΠΑΛΙΑ ΕΛΕΝΗ","BALIA ELENI"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο που διαμορφώνει τη δομή και τη λειτουργία των Μεσογειακού τύπου οικοσυστημάτων. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, υπό την πίεση της κλιματικής αλλαγής, παρατηρείται μια ανησυχητική μεταβολή στο καθεστώς των πυρκαγιών, με την εμφάνιση περιστατικών ακραίας έντασης και έκτασης («μεγα-πυρκαγιές»). ́Ενα τέτοιο ακραίο περιστατικό αποτέλεσε και η πυρκαγιά του Αυγούστου 2023 στην περιοχή του ́Εβρου, η οποία χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη στην Ευρωπαϊκή ́Ενωση, πλήττοντας καίρια τα δασικά οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου ∆αδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου. Η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 19 Αυγούστου, τέθηκε σε πλήρη έλεγχο στις 3 Σεπτεμβρίου με λήξη επιτήρησης στις 2 Οκτωβρίου 2023 (ΦΕΚ 993/∆/11-12-2023). Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας ήταν η αξιολόγηση της μεταπυρικής αναγέννησης των ειδών πεύκης (Pinus brutia και Pinus nigra), ενάμιση χρόνο μετά το συμβάν, καθώς και η διερεύνηση των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων που την επηρεάζουν. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 28 δειγματοληπτικές επιφάνειες, όπου καταγράφηκε η πυκνότητα και τα χαρακτηριστικά των αρτιβλάστων, σε συνάρτηση με τη δριμύτητα της καύσης, τη μεταπυρική διαχείριση (υλοτομία), την τοπογραφία και τη δομή της φυτοκοινότητας. Η στατιστική επεξεργασία περιελάμβανε ελέγχους Kruskal-Wallis, συσχετίσεις Spearman και εφαρμογή Γενικευμένων Γραμμικών Μοντέλων (GLMs). Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι η συνολική αναγέννηση είναι μέτρια και έντονα χωρικά διαφοροποιημένη. Καθοριστικός παράγοντας αναδείχθηκε η δριμύτητα της καύσης, καθώς στις περιοχές υψηλής δριμύτητας η πυκνότητα αρτιβλάστων ήταν δραματικά μειωμένη, πιθανώς λόγω καταστροφής της τράπεζας σπερμάτων. Η τοπογραφία διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο, με τις επιφάνειες με απότομες κλίσεις και δυτικές εκθέσεις να λειτουργούν περιοριστικά, ενώ οι βόρειες και ανατολικές θέσεις λειτούργησαν θετικά ως προς τον βαθμό αναγέννησης. Σημαντική βρέθηκε η αλληλεπίδραση με τη φυτοκοινότητα, όπου παρατηρήθηκε θετική επιρροή από την ύπαρξη του θάμνου Erica manipuliflora και ανταγωνισμός από τα ποώδη είδη. Η απόσταση από τα ζωντανά δένδρα αποδείχθηκε κρίσιμη κυρίως για τα πολύ νεαρά αρτίβλαστα, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία εγκατάστασης της Μαύρης πεύκης στο εσωτερικό των καμένων εκτάσεων. Συμπερασματικά, η παρούσα εργασία υποδεικνύει ότι οι σύγχρονες «μεγα-πυρκαγιές», ενισχυόμενες από την κλιματική αλλαγή, απειλούν την ανθεκτικότητα ακόμη και των προσαρμοσμένων στη φωτιά μεσογειακών οικοσυστημάτων, καθιστώντας αναγκαίο τον στοχευμένο σχεδιασμό μέτρων πρόληψης.","Forest fires constitute a natural phenomenon that shapes the structure and function of Mediterranean-type ecosystems. However, in recent decades, driven by climate change, an alarming shift in fire regimes has been observed, characterized by the emergence of events of extreme intensity and extent (“megafires”). One such extreme event was the wildfire of August 2023 in the Evros region, recorded as the largest in the European Union, which severely affected the forest ecosystems of the Dadia-Lefkimi-Soufli National Park. The fire started on August 19, was brought under full control on September 3, and surveillance ended on October 2, 2023 (Government Gazette 993/D/11-12-2023). The aim of this master thesis was to assess the post-fire regeneration of pine species (Pinus brutia and Pinus nigra), one and a half years after the event, and to investigate the biotic and abiotic factors influencing it. The study was conducted in 28 sampling plots, recording seedling density and characteristics in relation to fire severity, post-fire management (salvage logging), topography, and plant community structure. Statistical analysis included Kruskal-Wallis tests, Spearman correlations, and Generalized Linear Models (GLMs). Results indicated that overall regeneration is moderate and spatially heterogeneous. Fire severity emerged as a determining factor, with seedling density being dramatically reduced in high-severity areas, likely due to seed bank destruction. Topography played a critical role; steep slopes and western aspects acted as limiting factors, whereas northern and eastern aspects positively influenced the degree of regeneration. Interaction with the plant community was also significant, revealing a positive influence from the shrub Erica manipuliflora and competition from herbaceous species. Distance from living trees proved critical mainly for very young seedlings, highlighting the difficulty of Pinus nigra establishment within burned areas. In conclusion, this study suggests that “megafires,” driven by climate change, threaten the resilience of even fire-adapted Mediterranean ecosystems, necessitating the targeted planning of prevention measures."],"dc:identifier":["uoadl:5361782","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5361782"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Παρακολούθηση της μεταπυρικής αναγέννησης σε καμένα δασικά οικοσυστήματα του ́Εβρου (Εθνικό Πάρκο ∆αδιάς - Λευκίμης - Σουφλίου και ευρύτερη περιοχή) μετά τη φωτιά του 2023"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:01:56Z"}