Hlutdrægni á vinnustöðum : birtingarmynd, áhrif og viðbrögð

Hlutverk fyrirtækja í samfélögum er að breytast. Hugmyndin um að fyrirtæki eigi fyrst og fremst að einbeita sér að hagnaði hluthafa er að víkja fyrir hugmyndum um samfélagslega ábyrgð. Miklar breytingar á vinnumarkaði, meðal annars auknar kröfur um jafnrétti öllum til handa, innflutningur vinnuafls og lagasetning hafa í för með sér nýjar áskoranir á stjórnendur sem verða að gæta réttlætis og sanngirni við ákvarðanir meðal annars um ráðningar og framgang starfsmanna. Í þessari rannsókn er fjallað um birtingarmynd hlutdrægni (e. bias), áhrif hennar á ákvörðunartökur í fyrirtækjum og leiðir til þess að sporna við henni. Við framkvæmd rannsóknar var notuð eigindleg aðferð þar sem tekin voru hálfopin viðtöl við 12 einstaklinga, sex konur og sex karla á mismunandi aldri, sem hafa komið að stjórnun, mannaforráðum, ráðningarferli og ráðningum bæði beint og óbeint. Niðurstöður rannsóknarinnar eru þríþættar. Í fyrsta lagi eru vísbendingar um að hlutdrægni viðgangist að einhverju leyti á íslenskum vinnustöðum og getur meðal annars haft áhrif á ráðningar og ákvarðanir um framgöngu starfsmanna. Þar má til dæmis nefna hlutdrægni vegna kyns, fötlunar, aldurs og fleira. Í öðru lagi gefa niðurstöður til kynna að hlutdrægni geti haft skaðlegar afleiðingar á fyrirtækjamenningu, fjölbreytileika og traust og dregið úr frammistöðu og frumkvæði starfsmanna. Í þriðja lagi benda niðurstöður rannsóknarinnar til þess að ekki sé hægt að sporna við hlutdrægni nema að efsta lag stjórnenda fyrirtækja fari á undan með fordæmi, leggi línur varðandi starfsmannastefnur og ferla og veiti skilvirka fræðslu til starfsmanna. Íslensk löggjöf hjálpar til við að sporna við hlutdrægni, ekki síst á opinbera vinnumarkaðnum en vísbendingar eru um að hún hafi ekki nægilega mikil áhrif á almenna markaðinn, að hluta til þar sem ekki verður neinum viðurlögum beitt þar. Fræðilegt og hagnýtt gildi þessarar rannsóknar snýr að því að draga saman þekkingu um áhrifaþætti hlutdrægni sem birtast á íslenskum vinnustöðum. Sú þekking getur nýst stjórnendum til þess að átta sig á fyrirbærinu hlutdrægni og getur leitt til þess að teknar verði betri og upplýstari ákvarðanir meðal annars varðandi ráðningar og framgang starfsmanna.

Author dc:creator

• Viglín Óskarsdóttir 1966-

Contributors dc:contributor

• Háskólinn á Bifröst

• Viðskiptafræði
• Stjórnunarhættir
• Stjórnun
• Kynjahlutfall
• Jafnréttismál

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/43448

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/43448