Abstract
dc:description.abstractNdzavisiso lowu wu kongomisa eka ku lavisisa ndlela leyi swivuriso swa Xitsonga swi hlamuselaka vavasati ha yona. Ririmi ri khumba swilo swo tala swo fana na switekatekisana, tinsimu, swivulavulelo, mitsheketo, mitshayilo na swivuriso. Ndzavisiso lowu wu xopaxopa swivuriso. Swivuriso hi swin’wana swa swikhavisa ririmi leswi welaka ehansi ka matsalwa eka xiyenge xa mfuwo wa rixaka. Swivuriso i mavulavulelo ya ndhavuko lama ya hundzisiwaka kusuka eka rixaka rin’wana ku ya eka rin’wana hi ku vulavula. Eka ndzavisiso lowu ku langutiwa nkucetelo lowu vavanuna va nga na wona eka swivuriso swa Xitsonga swo vulavula hi vavasati. Ndzavisiso lowu wu teka xivumbeko xa maendlelo ma nkoka hikuva wu kongomisa eka ku hlotana na tinhlamuselo to enta mayelana na hilaha vavasati va hlamuseriwaka hakona eka swivuriso swa Xitsonga ehandle ko khumba tinhlayonhlayo. Mahungu ma ndzavisiso lowu ma hlengeletiwile hi ku tirhisa maendlelo lama ya vuriwaka Nxopaxopo wa Matsalwa na nhlokohliso wa swivutiso. Hi ku tirhisa maendlelo ma Nxopaxopo wa matsalwa, swivuriso swi ta hlengeletiwa kusuka eka matsalwa yo hambana. Maendlelo lama ma vula ku hlengeleta matsalwa mo karhi hi xikongomelo xo tsavula swivuriso leswi fambelanaka na nhlokomhaka. Swivuriso leswi fambelanaka na nhlokomhaka swi tsavuriwile kusuka eka matsalwa ma Xitsonga lama landzelaka: HP Junod (1936), NL Nkatini (2004) F Rikhotso (1993), F Rikhotso (1996) MM Marhanele na V Bila (2016). Swivuriso leswi hlengeletiweke swi xopaxopiwa hi ku tirhisa maendlelo ya nxopelomikongomelo. Maendlelo ma Nxopelamikongomelo i maendlelo mo xopaxopa vundzeni bya swivuriso ku ya hi mongo wa swona. Maendlelo lama ma tirhisiwa eka ku xopaxopa, ku hlamusela na ku humesa vuxokoxoko bya mahungu lama hlengeletiweke. Swivuriso leswi hlengeletiweke swi aviwa ku ri karhi ku landzeleriwa mikongomelo ya swona yo hambana eka mapaluxelo ma swona eka vavasati. Ndzavisiso lowu wu simekiwile ehansi ka tithiyori timbirhi, ku nga feminisiti na ya Nxopaxopa wa Matsalwa hi Vuenti. Thiyori ya Nxopaxopo wa Matsalwa hi Vuenti yi kombisa leswaku matsalwa ma xopaxopiwa hi vuenti ku kumisisa swa nkoka eka wona. Thiyori feminisiti yi kongomana na ku lwisana na mikhuva hinkwayo leyi kandziyelaka timfanelo ta vavasati. Tithiyori leti ti pfuna vanhu ku twisisa leswaku leswi va tsalaka hi swona swi xopaxopiwa hi vuenti. Ndzavisiso lowu wu kumisisile leswaku swivuriso swo tala swo vulavula hi vavasati swi va hlamusela va ri vanhu vo kala mahanyelo. Hi ndzavisiso lowu ku bumabumeriwa leswaku swivuriso leswi vulavulaka vavasati ku biha swi nga ha tirhisiwi, kambe ku tirhisiwa leswi kombisaka ndzingano wa rimbewu Eka ndzavisiso lowu swivuriso leswi vulavulaka hi vavasati swi xopaxopiwa hi vuenti. Nkoka wa ndzavisiso lowu i ku humesela erivaleni ndlela leyi swivuriso swa Xitsonga swi hlamuselaka vavasati hakona.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Advisors dc:contributor.advisor
-
- Babane, M. T.
- Chauke, M. T.
Subjects
dc:subject × 7Rights
dc:rights- Statement dc:rights
-
- University of Venda
- Language dc:language.iso
- other
Identifiers
dc:identifier.*- Repository record dc:identifier.uri
- http://univendspace.univen.ac.za/handle/123456789/2739
- OAI identifier oai:identifier
- oai:univendspace.univen.ac.za:123456789/2739