Tsenguluso ya thero ya vhugwalabi ho sedzwa zwirendo zwa Tshivenda zwo andadzwaho u bva 1994

Vhurendi ndi one maṅwalwa ane a shumiswa nga vhathu vhanzhi u bvukulula kana u bvisela khagala zwa vhudzivhani ha mbilu dzavho kana zwi re mihumbuloni yavho sa tshenzhemo na maitele a kwamaho kutshilele fhano shangoni zwi tshi ya nga zwine zwa khou bvelela nga tshenetsho tshifhinga. Vhurendi ha u gwalaba ho vha tshishumiswa tsha u sumbedza u hanedza kana u sa tendelana na zwine zwa khou bvelela nga nḓila ya u tou gwalaba kha muvhuso wa tshiṱalula we wa vha u tshi tsikeledza Vharema kha ḽino ḽa Afrika Tshipembe. Zhendedzi ḽihulwane ḽa vhurendi ha u gwalaba misi iḽa ḽo ḓi vha zwigoḓo, tsatsaladzo, muhoyo na u nyefula sa izwi ku kwone kuambele kwo ḓisendekaho kha vhugwalabi. Thaidzo ine ṱhoḓisiso iyi ya lila u i tandulula ndi ya uri ano maḓuvha vhathu vhanzhi musi hu na zwine vha sa khou fushea ngazwo u bva kha vhurangaphanḓa, vhatholi, vhavhusi kana muvhuso, vha mbo ḓi dzhia tsheo ya u ḓidzhenisa kha migwalabo sa yone nḓila ine ya nga vha ḓisela thandululo ya u sa fushea havho. Kha migwalabo yeneyo hu vha na u tshinyekanya kana u lozwea ha ndaka ya muvhuso, ya vhathu, u huvhala ha vhathu na u lozwea ha matshilo. Ndivho ya ṱhoḓisiso iyi ndi u sengulusa nḓila ye thero ya vhugwalabi ya dzumbululwa ngayo kha zwirendo zwa u gwalaba ha sedza zwirendo zwa Tshivenḓa zwo anḓadzwaho u bva 1994. Ṱhoḓisiso iyi yo shumisa ngona ya khwaḽithethivi yo ḓitika nga thyiori ya ‘African Literature’ u itela u bvisela khagala thero ya vhugwalabi ho sedzwa zwirendo zwa Tshivenḓa zwo anḓadzwaho nga murahu ha 1994. Ndi kha ṱhoḓisiso yeneyi he ha shumiswa zwiko zwivhili musi hu tshi bvisela khagala kuvhanganyiwa data, zwine zwa vha tshiko tsha phraimari khathihi na tshiko tsha sekondari. U bva kha tshiko tsha phraimari ndi he ha kuvhanganywa data u bva kha zwigwada zwiraru zwa vhathu nga nḓila i tevhelaho: Vhaswa vha sumbe, vhafumakadzi vha sumbe na vhathu vhahulwane vha sa shumi vha sumbe. U bva kha tshiko tsha sekondari ndi he ha kuvhanganywa data u bva kha bugu nṋa dza vhurendi ha Tshivenḓa dze dza tou nanguludzwa dzo anḓadzwaho nga murahu ha muvhuso wa tshiṱalula fhano Afrika Tshipembe we wa guma nga 1994. Ndi kha ṱhoḓisiso iyi he ha wanala uri u shaea ha nḓisedzo ya tshumelo sa: u ṋekedza vhathu mishumo, u ṋekedza vhathu bada, u ṋekedza vhathu vhudzulo, u kandekanywa ha pfanelo dza vhathu, u sa khwaṱhisa tshanḓa nga mulayo kha vhulamukanyi khathihi na zwiṅwe zwinzhi, ndi zwone zwine zwa khou shela mulenzhe kha uri vhathu vha gwalabe. Kha u gwalaba honoho hu vha na masiandaitwa a katelaho u tshinyekanya kana u lozwea ha ndaka ya muvhuso, ya vhathu, u huvhala ha hathu na u lozwea ha matshilo. Data yo kuvhanganywa ho tevhelwa maitele a ngona ya khwaḽithethivi ha dovha hafhu ha shumiswa maiitele a u sengulusa a thematiki (Thematic Analysis). Ṱhoḓisiso iyi i themendela uri vhathu musi hu na zwine vha sa khou fushea ngazwo kha tshiimiswa tshifhio na tshifhio, vha swika hune vha pfa vha tshi tama u bvisela u sa fushea havho khagala nga nḓila ya mugwalabo, kha vha sedzevho sia ḽa u gwalaba ḽa musi vho tou ṅwala zwirendo zwa u gwalaba, vhunga nga kha zwirendo hu si na mutshinyalo u fanaho na u lozwa matshilo na ndaka.

Author dc:creator

• Mmbara, Swethani Virginia

Advisors dc:contributor.advisor

• Mathabi, M.
• Raphalalani, T. D.

• Vhurendi
• Zwirendo
• O gwalaba
• U fushea

Statement dc:rights

• University of Venda

Language dc:language.iso

other

Repository record dc:identifier.uri

http://univendspace.univen.ac.za/handle/123456789/2734

OAI identifier oai:identifier

oai:univendspace.univen.ac.za:123456789/2734