Ndeme ya folukuloo "folklore" khau u vhuedzedza mikhwa kha vhana ho sedzwa Mvelele ya Tshivenda
Shango ḽa Afrika Tshipembe ano maḓuvha ḽo livhana na u tsela fhasi tshoṱhe kha sia ḽa mikhwa. Vhathu vhanzhi, vha mirole yoṱhe (vhaswa, vhahulwane na vhaaluwa) a vha tshe na mikhwa nga wiḽa kale. Ṱhoḓisiso iyi yo livha kha u sedzulusa ndeme ya ‘foḽukoḽoo’ kha u vhuyedzedza mikhwa kha vhana vha Vhavenḓa. Zwa tshayamikhwa zwi vhonala kha u hulela ha khakhathi, vhugevhenga, vhufarekano, u tshipa, u tshinyadza zwikoloni na tshanḓanguvhoni. Zwoṱhe zwiito izwo zwo bulwaho afho nṱha zwine zwa ḓa nga hone u shaya mikhwa, ndi zwine hu dzulelwa u vhigwa nga hazwo ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe kha nyanḓadzamafhungo. Vhushayamikhwa vhu humisela murahu nḓisedzo ya tshumelo i yaho vhathuni i tshi bva kha mihasho ya muvhuso yo fhambanaho. Mvusuludzo ya mikhwa i vhonala i tshone tshine tsha nga vha phindulo yavhuḓi kha dandetande heḽi ḽo hulaho nga u rali kha lushaka ṋamusi. Ṱhoḓisiso iyi yo shumisa ngona mbili dza ṱhoḓisiso u kuvhanganya data. Ngona idzo ndi ya khwaḽithethivi na ya khwanthithethivi. Ho shumiswa muṱumbulo wa ndivho u ṱumbula vhafhinduli vhane vha vha vhadededzi vha Tshivenḓa zwikoloni zwa sekondari, na u nanguludza mahosi u bva vhuponi ha Hatshivhasa. Ṱhoḓisiso iyi yo ḓisendeka nga thyiori i no pfi ‘Cultural Relativism’. Mutumbuli wa thyiori iyi ndi Franz Boas henengei murahu nga ‘20th century’. Thyiori iyi yo vhonala yo tea vhunga i tshi lwela u anḓanya mikhwa na vhuḓifari ha lushaka na mvelele yalwo. I hanedzana na fhungo ḽa u nyadza kana u dzhiela fhasi mvelele ya vhaṅwe zwi tshi ḓa kha uri zwo lugaho na zwi songo lugaho ndi zwifhio.
Folukuloo, Folklore, Mikhwa, Mvelele, Pfudzungule, Vhugevhenga
Networked Digital Library of Theses and Dissertations