Myndin yfirheyrir orðið. Godard og kvikmynd sem heimspekilegt rannsóknartæki

Ólíkt því sem er almennt samþykkt í umfjöllun um listir að líta á módernisma og framúrstefnu sem samstofna fyrirbæri, ef ekki samheiti, hafa hugtökin og fyrirbærin orðið viðskila innan kvikmyndafræða. Í þessari ritgerð eru tekin til greiningar nokkur af fyrstu kvikmyndaverkum Jean-Lucs Godard sem afdráttarlausustu tilfelli módernisma án framúrstefnu. Því er haldið fram að rauður þráður gegnum þessi verk sé rannsókn á átökum orðs og myndar. Til grundvallar hugtaksins mynd liggur skilningur Henris Bergson á öllu efni sem mynd, en Vilém Flusser leggur til innsýnina um sögu átakanna á milli línulegrar rökvísi orðsins og „galdra“-rökvísi myndarinnar. Greiningu Gilles Deleuze á tilkomu hugsunar í kvikmyndina er beitt til að varpa frekara ljósi á aðferðir Godards við að hugsa í mynd. Höfundarverk Godards og ásetningurinn að baki er settur í samhengi við skilning Fredrics Jameson á hugtakinu nútími. Því er loks haldið fram að hugtök Alains Badiou um Sannleika, Atburð og hugveru grundvallist á skyldum skilningi, en afsöguvæði í reynd nútímann og leggi þannig til módernisma sem afstöðu sem hægt er að taka upp og grundvalla líf á. Frá sjónarhóli siðfræði liggur slíkur módernismi í grennd við umdæmi dygða og mætti nefna dygð hugsunar sem uppreisnar. Með ítarlegri útlistun á völdum þáttum í verkum Godards er þannig teflt fram dæmi um mögulegan afrakstur slíkrar afstöðu. Loks er því þá haldið fram að kvikmyndin sé ekki listgrein, en móderníska kvikmyndin sem Godard er eitt skýrasta tilfellið um sé miðill og vettvangur hugsunar: kvikmyndavélin sé hans höndum tæki til rannsóknar á hvað það feli í sér að vera líkömnuð hugvera í efnislegum heimi. Slík rannsókn veitir tregðu og hægir á heimspekilegri fullyrðingagleði. Þessu verkefni, sem leitt er í ljós með því að horfa ekki til einstakrar myndar heldur skoða samfellt starf Godards sem hugsanaferli, er og verður, ef tekið er mark á skilningi Badious á Sannleika, ólokið. Afstaðan að baki hinu móderníska verkefni er enn tæk.

Author dc:creator

• Haukur Már Helgason 1978-

Contributors dc:contributor

• Háskóli Íslands

• Heimspeki
• Godard, Jean-Luc, 1930-
• Kvikmyndaleikstjórar
• Módernismi
• Kvikmyndafræði

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/8362

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/8362