{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/53296"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/53296","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Glerefnasamsetning gosefna úr Ljósufjallakerfi á Snæfellsnesi: Gígar Berserkjahrauns og jarðvegssnið í Gæshólamýri","abstract":"Gjóskulagafræði byggir á því að nýta eiginleika gjóskulaga til að afla upplýsinga um hegðun eldstöðva og tengja saman jarðmyndanir. Til þess er mikilvægt að greina uppruna gjóskulaga og skilgreina efnafræðilegt „fingrafar“ þeirra. Í þessari ritgerð var gjóska úr gígum í Berserkjahrauni (Kothraunskúla, Smáhraunskúla, Gráakúla og Rauðakúla) og gjóskulög úr Gæshólamýri safnað og sýnin efnagreind í örgreini. Markmið rannsóknarinnar var að skilgreina glerefnasamsetningu sýnanna, bera hana saman við fyrri rannsóknir og kanna hvort tengsl væru milli gjóskulaganna og gíganna í Berserkjahrauni. Efnagreiningar sýna að gjóskulögin hafa sambærilega basaltíska til millialkalíska efnasamsetningu, þótt ákveðinn breytileiki sé til staðar í styrk aðalefna milli gíganna. Sérstaklega má greina mun á hlutföllum Al₂O₃ og FeO, sem gerir mögulegt að flokka gígana í mismunandi efnafræðilega hópa. Niðurstöður sýna talsverð líkindi milli glerefnasamsetningar gjósku úr gígunum og efnasamsetningar Berserkjahrauns. Samanburður við fyrri rannsóknir á basaltmyndunum í Vatnafelli, sem talið er tilheyra Ljósufjallakerfinu, bendir einnig til efnafræðilegra líkinda, sérstaklega við frumstæðari sýni úr Gráukúlu og Rauðukúlu. Út frá gögnunum úr gígum Berserkjahrauns virðist efnasamsetning þeirra falla vel að þeirri basaltísku og alkalísku eldvirkni sem áður hefur verið lýst á Snæfellsnesi, þó gígarnir sýni jafnframt töluverðan innbyrðis breytileika. Niðurstöður rannsóknarinnar benda jafnframt til þess að gjóskulögin í Gæshólamýri eigi mögulega uppruna í gígunum í Berserkjahrauni, þó frekari rannsóknir á öðrum gosmyndunum á svæðinu séu nauðsynlegar til að staðfesta slíkan uppruna.","abstract_html":"Gjóskulagafræði byggir á því að nýta eiginleika gjóskulaga til að afla upplýsinga um hegðun eldstöðva og tengja saman jarðmyndanir. Til þess er mikilvægt að greina uppruna gjóskulaga og skilgreina efnafræðilegt „fingrafar“ þeirra. Í þessari ritgerð var gjóska úr gígum í Berserkjahrauni (Kothraunskúla, Smáhraunskúla, Gráakúla og Rauðakúla) og gjóskulög úr Gæshólamýri safnað og sýnin efnagreind í örgreini. Markmið rannsóknarinnar var að skilgreina glerefnasamsetningu sýnanna, bera hana saman við fyrri rannsóknir og kanna hvort tengsl væru milli gjóskulaganna og gíganna í Berserkjahrauni. Efnagreiningar sýna að gjóskulögin hafa sambærilega basaltíska til millialkalíska efnasamsetningu, þótt ákveðinn breytileiki sé til staðar í styrk aðalefna milli gíganna. Sérstaklega má greina mun á hlutföllum Al₂O₃ og FeO, sem gerir mögulegt að flokka gígana í mismunandi efnafræðilega hópa. Niðurstöður sýna talsverð líkindi milli glerefnasamsetningar gjósku úr gígunum og efnasamsetningar Berserkjahrauns. Samanburður við fyrri rannsóknir á basaltmyndunum í Vatnafelli, sem talið er tilheyra Ljósufjallakerfinu, bendir einnig til efnafræðilegra líkinda, sérstaklega við frumstæðari sýni úr Gráukúlu og Rauðukúlu. Út frá gögnunum úr gígum Berserkjahrauns virðist efnasamsetning þeirra falla vel að þeirri basaltísku og alkalísku eldvirkni sem áður hefur verið lýst á Snæfellsnesi, þó gígarnir sýni jafnframt töluverðan innbyrðis breytileika. Niðurstöður rannsóknarinnar benda jafnframt til þess að gjóskulögin í Gæshólamýri eigi mögulega uppruna í gígunum í Berserkjahrauni, þó frekari rannsóknir á öðrum gosmyndunum á svæðinu séu nauðsynlegar til að staðfesta slíkan uppruna.","abstract_has_math":false,"creators":["Jenný Geirdal Kjartansdóttir 2002-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-05-22T09:05:16Z","date_published":"2026-05-22T09:05:16Z","updated_at":"2026-07-27T21:39:44Z","subjects":["Jarðfræði (námsgrein)","Gjóskulög"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/53296","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Jenný Geirdal Kjartansdóttir 2002-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-05-22T09:05:12Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-05-22T09:05:12Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-05-22T09:05:16Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Jarðfræði (námsgrein)","Gjóskulög"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/53296"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Gjóskulagafræði byggir á því að nýta eiginleika gjóskulaga til að afla upplýsinga um hegðun eldstöðva og tengja saman jarðmyndanir. Til þess er mikilvægt að greina uppruna gjóskulaga og skilgreina efnafræðilegt „fingrafar“ þeirra. Í þessari ritgerð var gjóska úr gígum í Berserkjahrauni (Kothraunskúla, Smáhraunskúla, Gráakúla og Rauðakúla) og gjóskulög úr Gæshólamýri safnað og sýnin efnagreind í örgreini. Markmið rannsóknarinnar var að skilgreina glerefnasamsetningu sýnanna, bera hana saman við fyrri rannsóknir og kanna hvort tengsl væru milli gjóskulaganna og gíganna í Berserkjahrauni. Efnagreiningar sýna að gjóskulögin hafa sambærilega basaltíska til millialkalíska efnasamsetningu, þótt ákveðinn breytileiki sé til staðar í styrk aðalefna milli gíganna. Sérstaklega má greina mun á hlutföllum Al₂O₃ og FeO, sem gerir mögulegt að flokka gígana í mismunandi efnafræðilega hópa. Niðurstöður sýna talsverð líkindi milli glerefnasamsetningar gjósku úr gígunum og efnasamsetningar Berserkjahrauns. Samanburður við fyrri rannsóknir á basaltmyndunum í Vatnafelli, sem talið er tilheyra Ljósufjallakerfinu, bendir einnig til efnafræðilegra líkinda, sérstaklega við frumstæðari sýni úr Gráukúlu og Rauðukúlu. Út frá gögnunum úr gígum Berserkjahrauns virðist efnasamsetning þeirra falla vel að þeirri basaltísku og alkalísku eldvirkni sem áður hefur verið lýst á Snæfellsnesi, þó gígarnir sýni jafnframt töluverðan innbyrðis breytileika. Niðurstöður rannsóknarinnar benda jafnframt til þess að gjóskulögin í Gæshólamýri eigi mögulega uppruna í gígunum í Berserkjahrauni, þó frekari rannsóknir á öðrum gosmyndunum á svæðinu séu nauðsynlegar til að staðfesta slíkan uppruna.","Tephrochronology uses properties of tephra layers to obtain information about volcanic behaviour and to correlate geological formations. To achieve this, it is important to identify origins of tephra layers and define their geochemical “fingerprint”. In this study, tephra samples were collected from craters in Berserkjahraun (Kothraunskúla, Smáhraunskúla, Gráakúla, and Rauðakúla) as well as from tephra layers in Gæshólamýri. The samples were analysed using an electron microprobe. The study's aim was to characterize the glass geochemistry of the samples, compare results with previous studies, and investigate possible relationships between the tephra layers and the craters in Berserkjahraun. Geochemical analyses show that the tephra layers have broadly similar compositions, although some variation exists of major elements between the craters. Particularly, differences in the proportions of Al₂O₃ and FeO make it possible to distinguish the craters into separate geochemical groups. Results indicate similarities between the glass geochemistry of the tephra from the craters and the composition of the Berserkjahraun lava field. Comparisons with previous studies of basaltic formations at Vatnafell, considered part of the Ljósufjöll volcanic system, also suggest geochemical similarities, especially with the more primitive samples from Gráakúla and Rauðakúla. Based on data from the Berserkjahraun craters, their geochemistry appears to match with the basaltic and alkaline volcanism previously described on Snæfellsnes, although the craters also display considerable internal geochemical variability. The results suggest that the tephra layers in Gæshólamýri may originate from the craters in Berserkjahraun; however, further investigation of other eruptive formations in the surrounding area is necessary to confirm such an origin."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Glerefnasamsetning gosefna úr Ljósufjallakerfi á Snæfellsnesi: Gígar Berserkjahrauns og jarðvegssnið í Gæshólamýri"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Jenný Geirdal Kjartansdóttir 2002-"],"dc:date.accessioned":["2026-05-22T09:05:12Z"],"dc:date.available":["2026-05-22T09:05:12Z"],"dc:date.issued":["2026-05-22T09:05:16Z"],"dc:description.abstract":["Gjóskulagafræði byggir á því að nýta eiginleika gjóskulaga til að afla upplýsinga um hegðun eldstöðva og tengja saman jarðmyndanir. Til þess er mikilvægt að greina uppruna gjóskulaga og skilgreina efnafræðilegt „fingrafar“ þeirra. Í þessari ritgerð var gjóska úr gígum í Berserkjahrauni (Kothraunskúla, Smáhraunskúla, Gráakúla og Rauðakúla) og gjóskulög úr Gæshólamýri safnað og sýnin efnagreind í örgreini. Markmið rannsóknarinnar var að skilgreina glerefnasamsetningu sýnanna, bera hana saman við fyrri rannsóknir og kanna hvort tengsl væru milli gjóskulaganna og gíganna í Berserkjahrauni. Efnagreiningar sýna að gjóskulögin hafa sambærilega basaltíska til millialkalíska efnasamsetningu, þótt ákveðinn breytileiki sé til staðar í styrk aðalefna milli gíganna. Sérstaklega má greina mun á hlutföllum Al₂O₃ og FeO, sem gerir mögulegt að flokka gígana í mismunandi efnafræðilega hópa. Niðurstöður sýna talsverð líkindi milli glerefnasamsetningar gjósku úr gígunum og efnasamsetningar Berserkjahrauns. Samanburður við fyrri rannsóknir á basaltmyndunum í Vatnafelli, sem talið er tilheyra Ljósufjallakerfinu, bendir einnig til efnafræðilegra líkinda, sérstaklega við frumstæðari sýni úr Gráukúlu og Rauðukúlu. Út frá gögnunum úr gígum Berserkjahrauns virðist efnasamsetning þeirra falla vel að þeirri basaltísku og alkalísku eldvirkni sem áður hefur verið lýst á Snæfellsnesi, þó gígarnir sýni jafnframt töluverðan innbyrðis breytileika. Niðurstöður rannsóknarinnar benda jafnframt til þess að gjóskulögin í Gæshólamýri eigi mögulega uppruna í gígunum í Berserkjahrauni, þó frekari rannsóknir á öðrum gosmyndunum á svæðinu séu nauðsynlegar til að staðfesta slíkan uppruna.","Tephrochronology uses properties of tephra layers to obtain information about volcanic behaviour and to correlate geological formations. To achieve this, it is important to identify origins of tephra layers and define their geochemical “fingerprint”. In this study, tephra samples were collected from craters in Berserkjahraun (Kothraunskúla, Smáhraunskúla, Gráakúla, and Rauðakúla) as well as from tephra layers in Gæshólamýri. The samples were analysed using an electron microprobe. The study's aim was to characterize the glass geochemistry of the samples, compare results with previous studies, and investigate possible relationships between the tephra layers and the craters in Berserkjahraun. Geochemical analyses show that the tephra layers have broadly similar compositions, although some variation exists of major elements between the craters. Particularly, differences in the proportions of Al₂O₃ and FeO make it possible to distinguish the craters into separate geochemical groups. Results indicate similarities between the glass geochemistry of the tephra from the craters and the composition of the Berserkjahraun lava field. Comparisons with previous studies of basaltic formations at Vatnafell, considered part of the Ljósufjöll volcanic system, also suggest geochemical similarities, especially with the more primitive samples from Gráakúla and Rauðakúla. Based on data from the Berserkjahraun craters, their geochemistry appears to match with the basaltic and alkaline volcanism previously described on Snæfellsnes, although the craters also display considerable internal geochemical variability. The results suggest that the tephra layers in Gæshólamýri may originate from the craters in Berserkjahraun; however, further investigation of other eruptive formations in the surrounding area is necessary to confirm such an origin."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/53296"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Jarðfræði (námsgrein)","Gjóskulög"],"dc:title":["Glerefnasamsetning gosefna úr Ljósufjallakerfi á Snæfellsnesi: Gígar Berserkjahrauns og jarðvegssnið í Gæshólamýri"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:39:44Z"}