{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/52773"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/52773","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Uppgangur og pólitísk áhrif Kvennalistans. Pólitískt tækifærisrými, auðlindavirkjun og rammasetning","abstract":"Í þessari ritgerð er leitað svara við því hvernig megi útskýra uppgang og pólitísk áhrif Kvennalistans á Íslandi með hliðsjón af pólitísku tækifærisrými, auðlindavirkjun og rammasetningu áherslumála. Ritgerðin er tilviksrannsókn á Kvennalistanum, sem bauð fyrst fram til Alþingis árið 1983 og starfaði til ársins 1999. Markmiðið er að greina hvaða aðstæður sköpuðu framboðinu svigrúm til áhrifa, hvaða auðlindir eða bjargir gerðu því kleift að ná fótfestu og hvernig málflutningur þess höfðaði til kjósenda. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að uppgang Kvennalistans megi skýra með samspili þessara þriggja þátta. Í fyrsta lagi skapaðist pólitískt tækifærisrými í kjölfar kvennabaráttu áttunda áratugarins, Kvennafrídagsins 1975 og kjörs Vigdísar Finnbogadóttur árið 1980. Á sama tíma höfðu hefðbundnir stjórnmálaflokkar ekki brugðist nægilega við kröfum um aukið jafnrétti og meiri áhrif kvenna. Í öðru lagi byggði Kvennalistinn á mikilvægum auðlindum eða björgum, einkum tengslaneti kvennahreyfingarinnar, sjálfboðavinnu, pólitískri reynslu, skipulagi grasrótar og sýnilegum frambjóðendum sem nutu trausts í samfélaginu. Í þriðja lagi tókst Kvennalistanum að ramma inn stöðu kvenna sem pólitískt viðfangsefni og höfða til breiðs hóps með áherslu á sameiginlega reynslu kvenna, daglegt líf, vinnumarkað, fjölskylduábyrgð og valdastöðu. Ritgerðin sýnir að Kvennalistinn hafði áhrif bæði á fulltrúahlutfall kvenna á Alþingi og pólitíska dagskrá annarra flokka. Þó ekki sé hægt að eigna honum einum þær breytingar sem urðu á stöðu kvenna í íslenskum stjórnmálum, má færa rök fyrir því að hann hafi hraðað þróuninni, aukið þrýsting á hefðbundna flokka og átt þátt í að gera jafnréttismál að sjálfsögðum hluta íslenskrar stjórnmálaumræðu.","abstract_html":"Í þessari ritgerð er leitað svara við því hvernig megi útskýra uppgang og pólitísk áhrif Kvennalistans á Íslandi með hliðsjón af pólitísku tækifærisrými, auðlindavirkjun og rammasetningu áherslumála. Ritgerðin er tilviksrannsókn á Kvennalistanum, sem bauð fyrst fram til Alþingis árið 1983 og starfaði til ársins 1999. Markmiðið er að greina hvaða aðstæður sköpuðu framboðinu svigrúm til áhrifa, hvaða auðlindir eða bjargir gerðu því kleift að ná fótfestu og hvernig málflutningur þess höfðaði til kjósenda. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að uppgang Kvennalistans megi skýra með samspili þessara þriggja þátta. Í fyrsta lagi skapaðist pólitískt tækifærisrými í kjölfar kvennabaráttu áttunda áratugarins, Kvennafrídagsins 1975 og kjörs Vigdísar Finnbogadóttur árið 1980. Á sama tíma höfðu hefðbundnir stjórnmálaflokkar ekki brugðist nægilega við kröfum um aukið jafnrétti og meiri áhrif kvenna. Í öðru lagi byggði Kvennalistinn á mikilvægum auðlindum eða björgum, einkum tengslaneti kvennahreyfingarinnar, sjálfboðavinnu, pólitískri reynslu, skipulagi grasrótar og sýnilegum frambjóðendum sem nutu trausts í samfélaginu. Í þriðja lagi tókst Kvennalistanum að ramma inn stöðu kvenna sem pólitískt viðfangsefni og höfða til breiðs hóps með áherslu á sameiginlega reynslu kvenna, daglegt líf, vinnumarkað, fjölskylduábyrgð og valdastöðu. Ritgerðin sýnir að Kvennalistinn hafði áhrif bæði á fulltrúahlutfall kvenna á Alþingi og pólitíska dagskrá annarra flokka. Þó ekki sé hægt að eigna honum einum þær breytingar sem urðu á stöðu kvenna í íslenskum stjórnmálum, má færa rök fyrir því að hann hafi hraðað þróuninni, aukið þrýsting á hefðbundna flokka og átt þátt í að gera jafnréttismál að sjálfsögðum hluta íslenskrar stjórnmálaumræðu.","abstract_has_math":false,"creators":["Kristín Andrea Aikman Andradóttir 1997-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-05-04T15:34:37Z","date_published":"2026-05-04T15:34:37Z","updated_at":"2026-07-27T21:39:44Z","subjects":["Stjórnmálafræði","Stjórnmálaflokkar"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/52773","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Kristín Andrea Aikman Andradóttir 1997-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-05-04T15:34:32Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-05-04T15:34:32Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-05-04T15:34:37Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Stjórnmálafræði","Stjórnmálaflokkar"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/52773"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Í þessari ritgerð er leitað svara við því hvernig megi útskýra uppgang og pólitísk áhrif Kvennalistans á Íslandi með hliðsjón af pólitísku tækifærisrými, auðlindavirkjun og rammasetningu áherslumála. Ritgerðin er tilviksrannsókn á Kvennalistanum, sem bauð fyrst fram til Alþingis árið 1983 og starfaði til ársins 1999. Markmiðið er að greina hvaða aðstæður sköpuðu framboðinu svigrúm til áhrifa, hvaða auðlindir eða bjargir gerðu því kleift að ná fótfestu og hvernig málflutningur þess höfðaði til kjósenda. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að uppgang Kvennalistans megi skýra með samspili þessara þriggja þátta. Í fyrsta lagi skapaðist pólitískt tækifærisrými í kjölfar kvennabaráttu áttunda áratugarins, Kvennafrídagsins 1975 og kjörs Vigdísar Finnbogadóttur árið 1980. Á sama tíma höfðu hefðbundnir stjórnmálaflokkar ekki brugðist nægilega við kröfum um aukið jafnrétti og meiri áhrif kvenna. Í öðru lagi byggði Kvennalistinn á mikilvægum auðlindum eða björgum, einkum tengslaneti kvennahreyfingarinnar, sjálfboðavinnu, pólitískri reynslu, skipulagi grasrótar og sýnilegum frambjóðendum sem nutu trausts í samfélaginu. Í þriðja lagi tókst Kvennalistanum að ramma inn stöðu kvenna sem pólitískt viðfangsefni og höfða til breiðs hóps með áherslu á sameiginlega reynslu kvenna, daglegt líf, vinnumarkað, fjölskylduábyrgð og valdastöðu. Ritgerðin sýnir að Kvennalistinn hafði áhrif bæði á fulltrúahlutfall kvenna á Alþingi og pólitíska dagskrá annarra flokka. Þó ekki sé hægt að eigna honum einum þær breytingar sem urðu á stöðu kvenna í íslenskum stjórnmálum, má færa rök fyrir því að hann hafi hraðað þróuninni, aukið þrýsting á hefðbundna flokka og átt þátt í að gera jafnréttismál að sjálfsögðum hluta íslenskrar stjórnmálaumræðu."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Uppgangur og pólitísk áhrif Kvennalistans. Pólitískt tækifærisrými, auðlindavirkjun og rammasetning"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Kristín Andrea Aikman Andradóttir 1997-"],"dc:date.accessioned":["2026-05-04T15:34:32Z"],"dc:date.available":["2026-05-04T15:34:32Z"],"dc:date.issued":["2026-05-04T15:34:37Z"],"dc:description.abstract":["Í þessari ritgerð er leitað svara við því hvernig megi útskýra uppgang og pólitísk áhrif Kvennalistans á Íslandi með hliðsjón af pólitísku tækifærisrými, auðlindavirkjun og rammasetningu áherslumála. Ritgerðin er tilviksrannsókn á Kvennalistanum, sem bauð fyrst fram til Alþingis árið 1983 og starfaði til ársins 1999. Markmiðið er að greina hvaða aðstæður sköpuðu framboðinu svigrúm til áhrifa, hvaða auðlindir eða bjargir gerðu því kleift að ná fótfestu og hvernig málflutningur þess höfðaði til kjósenda. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að uppgang Kvennalistans megi skýra með samspili þessara þriggja þátta. Í fyrsta lagi skapaðist pólitískt tækifærisrými í kjölfar kvennabaráttu áttunda áratugarins, Kvennafrídagsins 1975 og kjörs Vigdísar Finnbogadóttur árið 1980. Á sama tíma höfðu hefðbundnir stjórnmálaflokkar ekki brugðist nægilega við kröfum um aukið jafnrétti og meiri áhrif kvenna. Í öðru lagi byggði Kvennalistinn á mikilvægum auðlindum eða björgum, einkum tengslaneti kvennahreyfingarinnar, sjálfboðavinnu, pólitískri reynslu, skipulagi grasrótar og sýnilegum frambjóðendum sem nutu trausts í samfélaginu. Í þriðja lagi tókst Kvennalistanum að ramma inn stöðu kvenna sem pólitískt viðfangsefni og höfða til breiðs hóps með áherslu á sameiginlega reynslu kvenna, daglegt líf, vinnumarkað, fjölskylduábyrgð og valdastöðu. Ritgerðin sýnir að Kvennalistinn hafði áhrif bæði á fulltrúahlutfall kvenna á Alþingi og pólitíska dagskrá annarra flokka. Þó ekki sé hægt að eigna honum einum þær breytingar sem urðu á stöðu kvenna í íslenskum stjórnmálum, má færa rök fyrir því að hann hafi hraðað þróuninni, aukið þrýsting á hefðbundna flokka og átt þátt í að gera jafnréttismál að sjálfsögðum hluta íslenskrar stjórnmálaumræðu."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/52773"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Stjórnmálafræði","Stjórnmálaflokkar"],"dc:title":["Uppgangur og pólitísk áhrif Kvennalistans. Pólitískt tækifærisrými, auðlindavirkjun og rammasetning"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:39:44Z"}