{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/52756"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/52756","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Fræðsluþarfir kvenna með meðgöngusykursýki: heildræn nálgun. Kerfisbundinn fræðilega samantekt á eiginlegum rannsóknum","abstract":"Bakgrunnur: Meðgöngusykursýki er eitt algengasta heilsufarsvandamál á meðgöngu og hefur farið vaxandi á heimsvísu. Sjúkdómurinn getur haft áhrif á meðgöngu og aukið líkur á fylgikvillum svo sem ofvexti fósturs og erfiðleikum við fæðingu. Einnig er aukin áhætta á heilsufarsvandamálum hjá móður og barni síðar á ævinni. Meðferðin byggir helst á sjálfsumönnun og gegnir fræðsla lykilhlutverki en mætir þó ekki alltaf þörfum kvenna. Tilgangur og markmið: Að kanna fræðsluþarfir kvenna sem greinast með meðgöngusykursýki og hvaða fræðsluaðferðir styðja best við upplifun þeirra af stuðningi og valdeflingu. Aðferð: Framkvæmd var kerfisbundin fræðileg samantekt á eigindlegum rannsóknum í gagnasöfnunum PubMed, CINAHL og Scopus. Rannsóknirnar voru gæðametnar, settar upp í yfirlitstöflu og gögn voru greind með þemagreiningu. Niðurstöður: Leitin skilaði alls 1.359 greinum. Eftir kerfisbundið mat voru 18 rannsóknir valdar í samantektina. Við greiningu gagna komu fram tvö meginþemu og níu undirþemu. Greining sem sálfélagsleg áskorun og fræðsluþörf sem skiptist í fimm undirþemu: áfall, ótti og sjálfsásökun; samkennd og orðræða í samskiptum; áskoranir og aðlögun; áhersla á barnið og sýn á framtíðarheilsu; og menning, tungumál og félagslegur stuðningur. Tilfinningar líkt og áfall og sektarkennd við greiningu höfðu hamlandi áhrif á getu kvenna til að meðtaka upplýsingar. Aðferðir við miðlun fræðslu og valdefling í sjálfsumönnun með fjórum undirþemum: tækni og upphaf greiningar; hlutverk ljósmæðra og ferli aðlögunar; jafningjastuðningur og einstaklingsmiðun fræðslu; og krafa um samræmda og lausnamiðaða fræðslu. Skýr, samræmd og einstaklingsmiðuð fræðsla, ásamt jafningjastuðningi og styðjandi viðmóti, reyndist forsenda þess að konur gætu sinnt sjálfsumönnun og náð tökum á meðferðinni. Ályktun: Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi einstaklingsmiðaðrar fræðslu sem tekur mið af sálfélagslegum aðstæðum kvenna og er sett fram á skýran og hagnýtan hátt. Slík nálgun getur styrkt sjálfstraust kvenna, aukið þátttöku þeirra í meðferð og stuðlað að betri upplifun af meðgöngu þrátt fyrir greiningu. Lykilorð: Meðgöngusykursýki, fræðsluþarfir, upplifun, valdefling, kerfisbundin fræðileg samantekt, eigindlegar rannsóknir.","abstract_html":"Bakgrunnur: Meðgöngusykursýki er eitt algengasta heilsufarsvandamál á meðgöngu og hefur farið vaxandi á heimsvísu. Sjúkdómurinn getur haft áhrif á meðgöngu og aukið líkur á fylgikvillum svo sem ofvexti fósturs og erfiðleikum við fæðingu. Einnig er aukin áhætta á heilsufarsvandamálum hjá móður og barni síðar á ævinni. Meðferðin byggir helst á sjálfsumönnun og gegnir fræðsla lykilhlutverki en mætir þó ekki alltaf þörfum kvenna. Tilgangur og markmið: Að kanna fræðsluþarfir kvenna sem greinast með meðgöngusykursýki og hvaða fræðsluaðferðir styðja best við upplifun þeirra af stuðningi og valdeflingu. Aðferð: Framkvæmd var kerfisbundin fræðileg samantekt á eigindlegum rannsóknum í gagnasöfnunum PubMed, CINAHL og Scopus. Rannsóknirnar voru gæðametnar, settar upp í yfirlitstöflu og gögn voru greind með þemagreiningu. Niðurstöður: Leitin skilaði alls 1.359 greinum. Eftir kerfisbundið mat voru 18 rannsóknir valdar í samantektina. Við greiningu gagna komu fram tvö meginþemu og níu undirþemu. Greining sem sálfélagsleg áskorun og fræðsluþörf sem skiptist í fimm undirþemu: áfall, ótti og sjálfsásökun; samkennd og orðræða í samskiptum; áskoranir og aðlögun; áhersla á barnið og sýn á framtíðarheilsu; og menning, tungumál og félagslegur stuðningur. Tilfinningar líkt og áfall og sektarkennd við greiningu höfðu hamlandi áhrif á getu kvenna til að meðtaka upplýsingar. Aðferðir við miðlun fræðslu og valdefling í sjálfsumönnun með fjórum undirþemum: tækni og upphaf greiningar; hlutverk ljósmæðra og ferli aðlögunar; jafningjastuðningur og einstaklingsmiðun fræðslu; og krafa um samræmda og lausnamiðaða fræðslu. Skýr, samræmd og einstaklingsmiðuð fræðsla, ásamt jafningjastuðningi og styðjandi viðmóti, reyndist forsenda þess að konur gætu sinnt sjálfsumönnun og náð tökum á meðferðinni. Ályktun: Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi einstaklingsmiðaðrar fræðslu sem tekur mið af sálfélagslegum aðstæðum kvenna og er sett fram á skýran og hagnýtan hátt. Slík nálgun getur styrkt sjálfstraust kvenna, aukið þátttöku þeirra í meðferð og stuðlað að betri upplifun af meðgöngu þrátt fyrir greiningu. Lykilorð: Meðgöngusykursýki, fræðsluþarfir, upplifun, valdefling, kerfisbundin fræðileg samantekt, eigindlegar rannsóknir.","abstract_has_math":false,"creators":["Eva Björk Axelsdóttir 1981-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-05-04T13:58:42Z","date_published":"2026-05-04T13:58:42Z","updated_at":"2026-07-27T21:41:20Z","subjects":["Ljósmóðurfræði","Meðgöngusykursýki"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/52756","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Eva Björk Axelsdóttir 1981-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-05-04T13:58:38Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-05-04T13:58:38Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-05-04T13:58:42Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ljósmóðurfræði","Meðgöngusykursýki"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/52756"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Bakgrunnur: Meðgöngusykursýki er eitt algengasta heilsufarsvandamál á meðgöngu og hefur farið vaxandi á heimsvísu. Sjúkdómurinn getur haft áhrif á meðgöngu og aukið líkur á fylgikvillum svo sem ofvexti fósturs og erfiðleikum við fæðingu. Einnig er aukin áhætta á heilsufarsvandamálum hjá móður og barni síðar á ævinni. Meðferðin byggir helst á sjálfsumönnun og gegnir fræðsla lykilhlutverki en mætir þó ekki alltaf þörfum kvenna. Tilgangur og markmið: Að kanna fræðsluþarfir kvenna sem greinast með meðgöngusykursýki og hvaða fræðsluaðferðir styðja best við upplifun þeirra af stuðningi og valdeflingu. Aðferð: Framkvæmd var kerfisbundin fræðileg samantekt á eigindlegum rannsóknum í gagnasöfnunum PubMed, CINAHL og Scopus. Rannsóknirnar voru gæðametnar, settar upp í yfirlitstöflu og gögn voru greind með þemagreiningu. Niðurstöður: Leitin skilaði alls 1.359 greinum. Eftir kerfisbundið mat voru 18 rannsóknir valdar í samantektina. Við greiningu gagna komu fram tvö meginþemu og níu undirþemu. Greining sem sálfélagsleg áskorun og fræðsluþörf sem skiptist í fimm undirþemu: áfall, ótti og sjálfsásökun; samkennd og orðræða í samskiptum; áskoranir og aðlögun; áhersla á barnið og sýn á framtíðarheilsu; og menning, tungumál og félagslegur stuðningur. Tilfinningar líkt og áfall og sektarkennd við greiningu höfðu hamlandi áhrif á getu kvenna til að meðtaka upplýsingar. Aðferðir við miðlun fræðslu og valdefling í sjálfsumönnun með fjórum undirþemum: tækni og upphaf greiningar; hlutverk ljósmæðra og ferli aðlögunar; jafningjastuðningur og einstaklingsmiðun fræðslu; og krafa um samræmda og lausnamiðaða fræðslu. Skýr, samræmd og einstaklingsmiðuð fræðsla, ásamt jafningjastuðningi og styðjandi viðmóti, reyndist forsenda þess að konur gætu sinnt sjálfsumönnun og náð tökum á meðferðinni. Ályktun: Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi einstaklingsmiðaðrar fræðslu sem tekur mið af sálfélagslegum aðstæðum kvenna og er sett fram á skýran og hagnýtan hátt. Slík nálgun getur styrkt sjálfstraust kvenna, aukið þátttöku þeirra í meðferð og stuðlað að betri upplifun af meðgöngu þrátt fyrir greiningu. Lykilorð: Meðgöngusykursýki, fræðsluþarfir, upplifun, valdefling, kerfisbundin fræðileg samantekt, eigindlegar rannsóknir.","Background: The prevalence of gestational diabetes mellitus has increased worldwide. This condition can increase the risk of complications such as foetal macrosomia, difficulties during childbirth and health problems for mother and child later in life. Management relies on self-care, with education playing a key role; however, educational support does not always meet women’s needs. Aims: To explore the educational needs of women diagnosed with gestational diabetes mellitus and to identify which educational approaches best encourage experiences of support and empowerment. Methods: A systematic review of qualitative studies was conducted in the databases PubMed, CINAHL and Scopus. The studies were critically appraised and presented in a summary table. The data were analysed using thematic analysis. Results: The search yielded a total of 1,359 articles. After a systematic assessment, 18 studies were included. Data analysis revealed two main themes and nine subthemes. Diagnosis as a psychosocial challenge and educational needs consisted of five subthemes: shock, fear and self-blame; empathy and communication in interactions; challenges and adaptation; focus on the baby and perceptions of future health; and culture, language and social support. Educational approaches and empowerment in self care included four subthemes: technology and the initial stage of diagnosis; the role of midwives and the adaptation process; peer support and individualized education; and the demand for consistent and solution-focused education. Comprehensible, consistent and individualized education, together with peer support and a supportive approach, appeared to be essential for enabling women to engage in self-care and manage their treatment. Conclusion: These findings highlight the importance of individualized education that takes women’s psychosocial circumstances into account and is presented in a clear and practical way. Such an approach may strengthen women’s self-confidence, increase their participation in treatment and contribute to a more positive experience of pregnancy despite the diagnosis. Keywords: Gestational diabetes mellitus, educational needs, experiences, empowerment, systematic review, qualitative studies"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Fræðsluþarfir kvenna með meðgöngusykursýki: heildræn nálgun. Kerfisbundinn fræðilega samantekt á eiginlegum rannsóknum"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Eva Björk Axelsdóttir 1981-"],"dc:date.accessioned":["2026-05-04T13:58:38Z"],"dc:date.available":["2026-05-04T13:58:38Z"],"dc:date.issued":["2026-05-04T13:58:42Z"],"dc:description.abstract":["Bakgrunnur: Meðgöngusykursýki er eitt algengasta heilsufarsvandamál á meðgöngu og hefur farið vaxandi á heimsvísu. Sjúkdómurinn getur haft áhrif á meðgöngu og aukið líkur á fylgikvillum svo sem ofvexti fósturs og erfiðleikum við fæðingu. Einnig er aukin áhætta á heilsufarsvandamálum hjá móður og barni síðar á ævinni. Meðferðin byggir helst á sjálfsumönnun og gegnir fræðsla lykilhlutverki en mætir þó ekki alltaf þörfum kvenna. Tilgangur og markmið: Að kanna fræðsluþarfir kvenna sem greinast með meðgöngusykursýki og hvaða fræðsluaðferðir styðja best við upplifun þeirra af stuðningi og valdeflingu. Aðferð: Framkvæmd var kerfisbundin fræðileg samantekt á eigindlegum rannsóknum í gagnasöfnunum PubMed, CINAHL og Scopus. Rannsóknirnar voru gæðametnar, settar upp í yfirlitstöflu og gögn voru greind með þemagreiningu. Niðurstöður: Leitin skilaði alls 1.359 greinum. Eftir kerfisbundið mat voru 18 rannsóknir valdar í samantektina. Við greiningu gagna komu fram tvö meginþemu og níu undirþemu. Greining sem sálfélagsleg áskorun og fræðsluþörf sem skiptist í fimm undirþemu: áfall, ótti og sjálfsásökun; samkennd og orðræða í samskiptum; áskoranir og aðlögun; áhersla á barnið og sýn á framtíðarheilsu; og menning, tungumál og félagslegur stuðningur. Tilfinningar líkt og áfall og sektarkennd við greiningu höfðu hamlandi áhrif á getu kvenna til að meðtaka upplýsingar. Aðferðir við miðlun fræðslu og valdefling í sjálfsumönnun með fjórum undirþemum: tækni og upphaf greiningar; hlutverk ljósmæðra og ferli aðlögunar; jafningjastuðningur og einstaklingsmiðun fræðslu; og krafa um samræmda og lausnamiðaða fræðslu. Skýr, samræmd og einstaklingsmiðuð fræðsla, ásamt jafningjastuðningi og styðjandi viðmóti, reyndist forsenda þess að konur gætu sinnt sjálfsumönnun og náð tökum á meðferðinni. Ályktun: Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi einstaklingsmiðaðrar fræðslu sem tekur mið af sálfélagslegum aðstæðum kvenna og er sett fram á skýran og hagnýtan hátt. Slík nálgun getur styrkt sjálfstraust kvenna, aukið þátttöku þeirra í meðferð og stuðlað að betri upplifun af meðgöngu þrátt fyrir greiningu. Lykilorð: Meðgöngusykursýki, fræðsluþarfir, upplifun, valdefling, kerfisbundin fræðileg samantekt, eigindlegar rannsóknir.","Background: The prevalence of gestational diabetes mellitus has increased worldwide. This condition can increase the risk of complications such as foetal macrosomia, difficulties during childbirth and health problems for mother and child later in life. Management relies on self-care, with education playing a key role; however, educational support does not always meet women’s needs. Aims: To explore the educational needs of women diagnosed with gestational diabetes mellitus and to identify which educational approaches best encourage experiences of support and empowerment. Methods: A systematic review of qualitative studies was conducted in the databases PubMed, CINAHL and Scopus. The studies were critically appraised and presented in a summary table. The data were analysed using thematic analysis. Results: The search yielded a total of 1,359 articles. After a systematic assessment, 18 studies were included. Data analysis revealed two main themes and nine subthemes. Diagnosis as a psychosocial challenge and educational needs consisted of five subthemes: shock, fear and self-blame; empathy and communication in interactions; challenges and adaptation; focus on the baby and perceptions of future health; and culture, language and social support. Educational approaches and empowerment in self care included four subthemes: technology and the initial stage of diagnosis; the role of midwives and the adaptation process; peer support and individualized education; and the demand for consistent and solution-focused education. Comprehensible, consistent and individualized education, together with peer support and a supportive approach, appeared to be essential for enabling women to engage in self-care and manage their treatment. Conclusion: These findings highlight the importance of individualized education that takes women’s psychosocial circumstances into account and is presented in a clear and practical way. Such an approach may strengthen women’s self-confidence, increase their participation in treatment and contribute to a more positive experience of pregnancy despite the diagnosis. Keywords: Gestational diabetes mellitus, educational needs, experiences, empowerment, systematic review, qualitative studies"],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/52756"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Ljósmóðurfræði","Meðgöngusykursýki"],"dc:title":["Fræðsluþarfir kvenna með meðgöngusykursýki: heildræn nálgun. Kerfisbundinn fræðilega samantekt á eiginlegum rannsóknum"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:41:20Z"}