{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/52603"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/52603","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Háflæðisúrefnismeðferð hjá börnum yngri en tveggja ára með öndunarfærasýkingar á Landspítala 2020–2024: Afdrif og hjúkrunarþarfir","abstract":"Bakgrunnur: Sýkingar í neðri loftvegum, einkum berkjungabólga af völdum RS-veiru, eru algeng orsök innlagna barna á sjúkrahús. Meðferðin felst fyrst og fremst í stuðningsmeðferð, þar sem hjúkrun gegnir lykilhlutverki í eftirliti, mati á ástandi barns og framkvæmd meðferðar. Á undanförnum árum hefur háflæðisúrefnismeðferð fest sig í sessi sem mikilvægt meðferðarúrræði enda talin örugg og að hún þolist almennt vel. Þrátt fyrir aukna notkun er takmörkuð þekking á raunverulegu umfangi og klínískri framkvæmd hér á landi. Slík þekking er mikilvæg til að skilja hvernig meðferðinni er beitt í klínísku samhengi, þar á meðal í hjúkrun, og hvaða áhrif hún hefur á skipulagningu meðferðar og afdrif sjúklinga. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að skoða umfang og framkvæmd háflæðisúrefnismeðferðar á Landspítala hjá innlögðum börnum yngri en tveggja ára með öndunarfærasýkingar og lýsa afdrifum þeirra. Aðferðir: Rannsóknin var afturskyggn og náði til allra barna yngri en tveggja ára sem lögðust inn á Landspítala af bráðamóttöku barna með ICD-10 greiningarnar J00–J99 og undirflokka og voru meðhöndluð með háflæðisúrefnismeðferð á árunum 2020–2024. Gögn voru fengin frá Vöruhúsi gagna Landspítalans og sjúkraskrám. Notuð var lýsandi tölfræði og viðeigandi tölfræðipróf í R. Niðurstöður: Úrtakið samanstóð af 851 innlögn hjá 701 barni sem uppfyllti inntökuskilyrði rannsóknarinnar. Háflæðisúrefnismeðferð var veitt 161 barni í 183 innlögnum (21,5%). Meðalaldur barna sem fengu háflæðisúrefnismeðferð var 8,8 mánuðir og 56,3% voru drengir. Hlutfall innlagna þar sem háflæðisúrefnismeðferð var beitt jókst á rannsóknartímabilinu, úr 13,0% árið 2020 í 27,6% árið 2024 með marktækri línulegri aukningu (p = 0,004). Samhliða þessu styttist bæði tímalengd háflæðisúrefnismeðferðar (miðgildi 59,0 klst.) og legutími (miðgildi 5,0 dagar). RS-veira var algengasta orsök öndunarfærasýkinga (61,7% innlagna). Þrátt fyrir að 32,2% innlagna þurftu gjörgæsludvöl var frekari stigmögnun á öndunarstuðningi sjaldgæf (10,9%). Ályktanir: Niðurstöðurnar benda til aukinnar notkunar háflæðisúrefnismeðferðar hjá börnum yngri en tveggja ára á rannsóknartímabilinu, samhliða styttri meðferð og legu. Aukið umfang kallar á skýra verkferla og gott skipulag til að tryggja samfellu og öruggt flæði sjúklinga. Hjúkrun gegnir þar mikilvægu hlutverki. Áframhaldandi þróun og samræming klínískra verkferla er því nauðsynleg til að styrkja hlutverk hjúkrunar í eftirliti, framkvæmd og skipulagningu háflæðisúrefnismeðferðar. Lykilorð: Öndunarfæraeinkenni, berkjungabólga, háflæðisúrefnismeðferð, börn, barnahjúkrun, bráðahjúkrun, bráðamóttaka, gjörgæsla, nýburagjörgæsla","abstract_html":"Bakgrunnur: Sýkingar í neðri loftvegum, einkum berkjungabólga af völdum RS-veiru, eru algeng orsök innlagna barna á sjúkrahús. Meðferðin felst fyrst og fremst í stuðningsmeðferð, þar sem hjúkrun gegnir lykilhlutverki í eftirliti, mati á ástandi barns og framkvæmd meðferðar. Á undanförnum árum hefur háflæðisúrefnismeðferð fest sig í sessi sem mikilvægt meðferðarúrræði enda talin örugg og að hún þolist almennt vel. Þrátt fyrir aukna notkun er takmörkuð þekking á raunverulegu umfangi og klínískri framkvæmd hér á landi. Slík þekking er mikilvæg til að skilja hvernig meðferðinni er beitt í klínísku samhengi, þar á meðal í hjúkrun, og hvaða áhrif hún hefur á skipulagningu meðferðar og afdrif sjúklinga. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að skoða umfang og framkvæmd háflæðisúrefnismeðferðar á Landspítala hjá innlögðum börnum yngri en tveggja ára með öndunarfærasýkingar og lýsa afdrifum þeirra. Aðferðir: Rannsóknin var afturskyggn og náði til allra barna yngri en tveggja ára sem lögðust inn á Landspítala af bráðamóttöku barna með ICD-10 greiningarnar J00–J99 og undirflokka og voru meðhöndluð með háflæðisúrefnismeðferð á árunum 2020–2024. Gögn voru fengin frá Vöruhúsi gagna Landspítalans og sjúkraskrám. Notuð var lýsandi tölfræði og viðeigandi tölfræðipróf í R. Niðurstöður: Úrtakið samanstóð af 851 innlögn hjá 701 barni sem uppfyllti inntökuskilyrði rannsóknarinnar. Háflæðisúrefnismeðferð var veitt 161 barni í 183 innlögnum (21,5%). Meðalaldur barna sem fengu háflæðisúrefnismeðferð var 8,8 mánuðir og 56,3% voru drengir. Hlutfall innlagna þar sem háflæðisúrefnismeðferð var beitt jókst á rannsóknartímabilinu, úr 13,0% árið 2020 í 27,6% árið 2024 með marktækri línulegri aukningu (p = 0,004). Samhliða þessu styttist bæði tímalengd háflæðisúrefnismeðferðar (miðgildi 59,0 klst.) og legutími (miðgildi 5,0 dagar). RS-veira var algengasta orsök öndunarfærasýkinga (61,7% innlagna). Þrátt fyrir að 32,2% innlagna þurftu gjörgæsludvöl var frekari stigmögnun á öndunarstuðningi sjaldgæf (10,9%). Ályktanir: Niðurstöðurnar benda til aukinnar notkunar háflæðisúrefnismeðferðar hjá börnum yngri en tveggja ára á rannsóknartímabilinu, samhliða styttri meðferð og legu. Aukið umfang kallar á skýra verkferla og gott skipulag til að tryggja samfellu og öruggt flæði sjúklinga. Hjúkrun gegnir þar mikilvægu hlutverki. Áframhaldandi þróun og samræming klínískra verkferla er því nauðsynleg til að styrkja hlutverk hjúkrunar í eftirliti, framkvæmd og skipulagningu háflæðisúrefnismeðferðar. Lykilorð: Öndunarfæraeinkenni, berkjungabólga, háflæðisúrefnismeðferð, börn, barnahjúkrun, bráðahjúkrun, bráðamóttaka, gjörgæsla, nýburagjörgæsla","abstract_has_math":false,"creators":["Hulda Rós Arndísardóttir 1997-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-04-27T15:50:24Z","date_published":"2026-04-27T15:50:24Z","updated_at":"2026-07-27T21:42:24Z","subjects":["Hjúkrunarfræði","Öndunarfærasjúkdómar","Barnahjúkrun"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/52603","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Hulda Rós Arndísardóttir 1997-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-04-27T15:50:19Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-04-27T15:50:19Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-04-27T15:50:24Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Hjúkrunarfræði","Öndunarfærasjúkdómar","Barnahjúkrun"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/52603"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["sími 778-0345"]},{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Bakgrunnur: Sýkingar í neðri loftvegum, einkum berkjungabólga af völdum RS-veiru, eru algeng orsök innlagna barna á sjúkrahús. Meðferðin felst fyrst og fremst í stuðningsmeðferð, þar sem hjúkrun gegnir lykilhlutverki í eftirliti, mati á ástandi barns og framkvæmd meðferðar. Á undanförnum árum hefur háflæðisúrefnismeðferð fest sig í sessi sem mikilvægt meðferðarúrræði enda talin örugg og að hún þolist almennt vel. Þrátt fyrir aukna notkun er takmörkuð þekking á raunverulegu umfangi og klínískri framkvæmd hér á landi. Slík þekking er mikilvæg til að skilja hvernig meðferðinni er beitt í klínísku samhengi, þar á meðal í hjúkrun, og hvaða áhrif hún hefur á skipulagningu meðferðar og afdrif sjúklinga. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að skoða umfang og framkvæmd háflæðisúrefnismeðferðar á Landspítala hjá innlögðum börnum yngri en tveggja ára með öndunarfærasýkingar og lýsa afdrifum þeirra. Aðferðir: Rannsóknin var afturskyggn og náði til allra barna yngri en tveggja ára sem lögðust inn á Landspítala af bráðamóttöku barna með ICD-10 greiningarnar J00–J99 og undirflokka og voru meðhöndluð með háflæðisúrefnismeðferð á árunum 2020–2024. Gögn voru fengin frá Vöruhúsi gagna Landspítalans og sjúkraskrám. Notuð var lýsandi tölfræði og viðeigandi tölfræðipróf í R. Niðurstöður: Úrtakið samanstóð af 851 innlögn hjá 701 barni sem uppfyllti inntökuskilyrði rannsóknarinnar. Háflæðisúrefnismeðferð var veitt 161 barni í 183 innlögnum (21,5%). Meðalaldur barna sem fengu háflæðisúrefnismeðferð var 8,8 mánuðir og 56,3% voru drengir. Hlutfall innlagna þar sem háflæðisúrefnismeðferð var beitt jókst á rannsóknartímabilinu, úr 13,0% árið 2020 í 27,6% árið 2024 með marktækri línulegri aukningu (p = 0,004). Samhliða þessu styttist bæði tímalengd háflæðisúrefnismeðferðar (miðgildi 59,0 klst.) og legutími (miðgildi 5,0 dagar). RS-veira var algengasta orsök öndunarfærasýkinga (61,7% innlagna). Þrátt fyrir að 32,2% innlagna þurftu gjörgæsludvöl var frekari stigmögnun á öndunarstuðningi sjaldgæf (10,9%). Ályktanir: Niðurstöðurnar benda til aukinnar notkunar háflæðisúrefnismeðferðar hjá börnum yngri en tveggja ára á rannsóknartímabilinu, samhliða styttri meðferð og legu. Aukið umfang kallar á skýra verkferla og gott skipulag til að tryggja samfellu og öruggt flæði sjúklinga. Hjúkrun gegnir þar mikilvægu hlutverki. Áframhaldandi þróun og samræming klínískra verkferla er því nauðsynleg til að styrkja hlutverk hjúkrunar í eftirliti, framkvæmd og skipulagningu háflæðisúrefnismeðferðar. Lykilorð: Öndunarfæraeinkenni, berkjungabólga, háflæðisúrefnismeðferð, börn, barnahjúkrun, bráðahjúkrun, bráðamóttaka, gjörgæsla, nýburagjörgæsla","Background: Lower respiratory tract infections, particularly bronchiolitis caused by respiratory syncytial virus (RSV), are a common cause of hospital admissions in children. Management is primarily supportive, with nursing playing a key role in monitoring, clinical assessment, and delivery of care. In recent years, high-flow nasal cannula oxygen therapy (HFNC) has become established as an important treatment option, as it is considered safe and generally well tolerated. Despite its increasing use, knowledge about its actual extent and clinical implementation in Iceland remains limited. Such knowledge is important for understanding how the therapy is applied in clinical practice, including in nursing care, and what impact it has on the organization of care and patient outcomes. Objective: The aim of the study was to examine the extent and implementation of HFNC at Landspítali among hospitalized children younger than two years of age with respiratory infections and to describe their outcomes. Method: This was a retrospective study including all children younger than two years of age who were admitted to Landspítali from the pediatric emergency department with ICD-10 diagnoses J00–J99 and subcategories and who received HFNC during the years 2020–2024. Data were obtained from the Landspítali data warehouse and medical records. Descriptive statistics and appropriate statistical tests were used in R. Results: The study population consisted of 851 admissions among 701 children who met the inclusion criteria. HFNC was provided to 161 children in 183 admissions (21.5%). Children who received HFNC had a mean age of 8.8 months, and 56.3% were boys. The proportion of admissions in which HFNC was used increased over the study period, from 13.0% in 2020 to 27.6% in 2024, with a significant linear increase (p = 0.004). At the same time, both the duration of HFNC (median 59.0 hours) and length of stay (median 5.0 days) decreased. RSV was the most common cause of respiratory infection (61.7% of admissions). Although 32.2% of admissions required an intensive care or neonatal intensive care stay, further escalation of respiratory support was uncommon (10.9%). Conclusions: The findings indicate increased use of HFNC among children younger than two years of age during the study period, alongside shorter treatment duration and hospital stay. The increased use calls for clear clinical protocols and effective organizational planning to ensure continuity of care and safe patient flow. The findings highlight the important role of nursing in the implementation, monitoring and organization of this therapy, and emphasize the need for continued development and standardization of clinical protocols. Key words: Respiratory symptoms, bronchiolitis, high-flow nasal cannula oxygen therapy, HFNC, children, pediatric nursing, emergency nursing, emergency department, intensive care, neonatal intensive care"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Háflæðisúrefnismeðferð hjá börnum yngri en tveggja ára með öndunarfærasýkingar á Landspítala 2020–2024: Afdrif og hjúkrunarþarfir","High-flow oxygen therapy in children younger than two years of age with respiratory infections at Landspítali 2020–2024: Outcomes and nursing care needs"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Hulda Rós Arndísardóttir 1997-"],"dc:date.accessioned":["2026-04-27T15:50:19Z"],"dc:date.available":["2026-04-27T15:50:19Z"],"dc:date.issued":["2026-04-27T15:50:24Z"],"dc:description":["sími 778-0345"],"dc:description.abstract":["Bakgrunnur: Sýkingar í neðri loftvegum, einkum berkjungabólga af völdum RS-veiru, eru algeng orsök innlagna barna á sjúkrahús. Meðferðin felst fyrst og fremst í stuðningsmeðferð, þar sem hjúkrun gegnir lykilhlutverki í eftirliti, mati á ástandi barns og framkvæmd meðferðar. Á undanförnum árum hefur háflæðisúrefnismeðferð fest sig í sessi sem mikilvægt meðferðarúrræði enda talin örugg og að hún þolist almennt vel. Þrátt fyrir aukna notkun er takmörkuð þekking á raunverulegu umfangi og klínískri framkvæmd hér á landi. Slík þekking er mikilvæg til að skilja hvernig meðferðinni er beitt í klínísku samhengi, þar á meðal í hjúkrun, og hvaða áhrif hún hefur á skipulagningu meðferðar og afdrif sjúklinga. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að skoða umfang og framkvæmd háflæðisúrefnismeðferðar á Landspítala hjá innlögðum börnum yngri en tveggja ára með öndunarfærasýkingar og lýsa afdrifum þeirra. Aðferðir: Rannsóknin var afturskyggn og náði til allra barna yngri en tveggja ára sem lögðust inn á Landspítala af bráðamóttöku barna með ICD-10 greiningarnar J00–J99 og undirflokka og voru meðhöndluð með háflæðisúrefnismeðferð á árunum 2020–2024. Gögn voru fengin frá Vöruhúsi gagna Landspítalans og sjúkraskrám. Notuð var lýsandi tölfræði og viðeigandi tölfræðipróf í R. Niðurstöður: Úrtakið samanstóð af 851 innlögn hjá 701 barni sem uppfyllti inntökuskilyrði rannsóknarinnar. Háflæðisúrefnismeðferð var veitt 161 barni í 183 innlögnum (21,5%). Meðalaldur barna sem fengu háflæðisúrefnismeðferð var 8,8 mánuðir og 56,3% voru drengir. Hlutfall innlagna þar sem háflæðisúrefnismeðferð var beitt jókst á rannsóknartímabilinu, úr 13,0% árið 2020 í 27,6% árið 2024 með marktækri línulegri aukningu (p = 0,004). Samhliða þessu styttist bæði tímalengd háflæðisúrefnismeðferðar (miðgildi 59,0 klst.) og legutími (miðgildi 5,0 dagar). RS-veira var algengasta orsök öndunarfærasýkinga (61,7% innlagna). Þrátt fyrir að 32,2% innlagna þurftu gjörgæsludvöl var frekari stigmögnun á öndunarstuðningi sjaldgæf (10,9%). Ályktanir: Niðurstöðurnar benda til aukinnar notkunar háflæðisúrefnismeðferðar hjá börnum yngri en tveggja ára á rannsóknartímabilinu, samhliða styttri meðferð og legu. Aukið umfang kallar á skýra verkferla og gott skipulag til að tryggja samfellu og öruggt flæði sjúklinga. Hjúkrun gegnir þar mikilvægu hlutverki. Áframhaldandi þróun og samræming klínískra verkferla er því nauðsynleg til að styrkja hlutverk hjúkrunar í eftirliti, framkvæmd og skipulagningu háflæðisúrefnismeðferðar. Lykilorð: Öndunarfæraeinkenni, berkjungabólga, háflæðisúrefnismeðferð, börn, barnahjúkrun, bráðahjúkrun, bráðamóttaka, gjörgæsla, nýburagjörgæsla","Background: Lower respiratory tract infections, particularly bronchiolitis caused by respiratory syncytial virus (RSV), are a common cause of hospital admissions in children. Management is primarily supportive, with nursing playing a key role in monitoring, clinical assessment, and delivery of care. In recent years, high-flow nasal cannula oxygen therapy (HFNC) has become established as an important treatment option, as it is considered safe and generally well tolerated. Despite its increasing use, knowledge about its actual extent and clinical implementation in Iceland remains limited. Such knowledge is important for understanding how the therapy is applied in clinical practice, including in nursing care, and what impact it has on the organization of care and patient outcomes. Objective: The aim of the study was to examine the extent and implementation of HFNC at Landspítali among hospitalized children younger than two years of age with respiratory infections and to describe their outcomes. Method: This was a retrospective study including all children younger than two years of age who were admitted to Landspítali from the pediatric emergency department with ICD-10 diagnoses J00–J99 and subcategories and who received HFNC during the years 2020–2024. Data were obtained from the Landspítali data warehouse and medical records. Descriptive statistics and appropriate statistical tests were used in R. Results: The study population consisted of 851 admissions among 701 children who met the inclusion criteria. HFNC was provided to 161 children in 183 admissions (21.5%). Children who received HFNC had a mean age of 8.8 months, and 56.3% were boys. The proportion of admissions in which HFNC was used increased over the study period, from 13.0% in 2020 to 27.6% in 2024, with a significant linear increase (p = 0.004). At the same time, both the duration of HFNC (median 59.0 hours) and length of stay (median 5.0 days) decreased. RSV was the most common cause of respiratory infection (61.7% of admissions). Although 32.2% of admissions required an intensive care or neonatal intensive care stay, further escalation of respiratory support was uncommon (10.9%). Conclusions: The findings indicate increased use of HFNC among children younger than two years of age during the study period, alongside shorter treatment duration and hospital stay. The increased use calls for clear clinical protocols and effective organizational planning to ensure continuity of care and safe patient flow. The findings highlight the important role of nursing in the implementation, monitoring and organization of this therapy, and emphasize the need for continued development and standardization of clinical protocols. Key words: Respiratory symptoms, bronchiolitis, high-flow nasal cannula oxygen therapy, HFNC, children, pediatric nursing, emergency nursing, emergency department, intensive care, neonatal intensive care"],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/52603"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Hjúkrunarfræði","Öndunarfærasjúkdómar","Barnahjúkrun"],"dc:title":["Háflæðisúrefnismeðferð hjá börnum yngri en tveggja ára með öndunarfærasýkingar á Landspítala 2020–2024: Afdrif og hjúkrunarþarfir","High-flow oxygen therapy in children younger than two years of age with respiratory infections at Landspítali 2020–2024: Outcomes and nursing care needs"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:42:24Z"}