{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/50520"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/50520","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Tölvusneiðmyndir af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum. Geislaskammtar og hlutfall jákvæðra niðurstaðna.","abstract":"Inngangur: Tölvusneiðmyndir (TS) eru mikilvægur hluti myndgreiningar í nútímalækningum, en þær nota jónandi geislun sem getur verið skaðleg fyrir fóstur, þau eru viðkvæmari fyrir skaðlegum áhrifum geislunar heldur en fullorðið fólk. Því er sérstaklega mikilvægt að vanda val á myndgreiningu hjá ófrískum konum og tryggja að ávinningur rannsóknarinnar vegi upp áhættuna. Til eru landsviðmið sem gera kleift að meta hvort að geislun sé innan ásættanlegra marka. Fyrir brjósthol er viðmiðið 310 mGy*sm. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að kanna hlutfall jákvæðra og neikvæðra niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum og þeim sem höfðu nýlega eignast barn. Einnig var metið hvort lengdargeislun rannsóknanna væri innan landsviðmiða. Efni og aðferðir: Rannsóknin er megindleg afturvirk gagnarannsókn á 50 konum á aldrinum 18 – 40 ára sem voru annaðhvort ófrískar eða höfðu eignast barn innan þriggja vikna. Allar rannsóknirnar voru gerðar á árinu 2023. Gögn um geislun voru fengin frá tölvusneiðmyndatækjum á Hringbraut og í Fossvogi. D-dímer mælingar fengust úr beiðnakerfi myndgreiningardeilda. Úrtakið byggði á skrám úr myndgreiningarkerfi Landspítalans, þar sem leitað var að TS rannsóknum af lungnaslagæðum sem tengdust meðgöngu. Aðeins rannsóknir með fullnægjandi klínískar upplýsingar og tæknigögn voru teknar með. Skráðar breytur voru meðal annars niðurstaða rannsóknarinnar, lengdargeislun, rannsóknarstaður og hvort að D-dímer hafi verið mældur. Ófullnægjandi gögn voru útilokuð. Niðurstöður: Af 50 rannsóknum voru 3 jákvæðar (6%) fyrir lungnasegareki en 47 neikvæðar (94%). Meðallengdargeislun var hærri í Fossvogi (134,30 mGy*sm) en á Hringbraut (81,96 mGy*sm). Munur á meðallengdargeislun reyndist vera marktækur ( p < 0,05). D-dímer mælingar voru aðeins skráðar hjá hluta sjúklinga sem komu í gegnum bráðamóttöku en ekki frá kvennadeildum, sem gæti hafa haft áhrif á ákvarðanatöku um myndgreiningu. Ályktanir: Meirihluti niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum voru neikvæðar. Því mætti draga úr notkun tölvusneiðmynda með notkun greiningar algoritma og stigunarkerfa. Einnig kom í ljós marktækur munur á lengdargeislun milli rannsóknarstaða, sem gæti stafað af mismunandi prótókollum. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi þess að skýrar verklagsreglur séu til staðar fyrir greiningu lungnasegareks hjá ófrískum konum, með áherslu á að nota annars konar myndgreiningu sem ekki notar jónandi geislun sem fyrsta val. Áhersla ætti að vera á samræmda notkun réttra prótókolla til að lágmarka geislun og tryggja öryggi móður og fósturs. Þessar niðurstöður geta nýst til að bæta verklag og styðja við klínískar ákvarðanir innan myndgreiningar og bráðaþjónustu.","abstract_html":"Inngangur: Tölvusneiðmyndir (TS) eru mikilvægur hluti myndgreiningar í nútímalækningum, en þær nota jónandi geislun sem getur verið skaðleg fyrir fóstur, þau eru viðkvæmari fyrir skaðlegum áhrifum geislunar heldur en fullorðið fólk. Því er sérstaklega mikilvægt að vanda val á myndgreiningu hjá ófrískum konum og tryggja að ávinningur rannsóknarinnar vegi upp áhættuna. Til eru landsviðmið sem gera kleift að meta hvort að geislun sé innan ásættanlegra marka. Fyrir brjósthol er viðmiðið 310 mGy*sm. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að kanna hlutfall jákvæðra og neikvæðra niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum og þeim sem höfðu nýlega eignast barn. Einnig var metið hvort lengdargeislun rannsóknanna væri innan landsviðmiða. Efni og aðferðir: Rannsóknin er megindleg afturvirk gagnarannsókn á 50 konum á aldrinum 18 – 40 ára sem voru annaðhvort ófrískar eða höfðu eignast barn innan þriggja vikna. Allar rannsóknirnar voru gerðar á árinu 2023. Gögn um geislun voru fengin frá tölvusneiðmyndatækjum á Hringbraut og í Fossvogi. D-dímer mælingar fengust úr beiðnakerfi myndgreiningardeilda. Úrtakið byggði á skrám úr myndgreiningarkerfi Landspítalans, þar sem leitað var að TS rannsóknum af lungnaslagæðum sem tengdust meðgöngu. Aðeins rannsóknir með fullnægjandi klínískar upplýsingar og tæknigögn voru teknar með. Skráðar breytur voru meðal annars niðurstaða rannsóknarinnar, lengdargeislun, rannsóknarstaður og hvort að D-dímer hafi verið mældur. Ófullnægjandi gögn voru útilokuð. Niðurstöður: Af 50 rannsóknum voru 3 jákvæðar (6%) fyrir lungnasegareki en 47 neikvæðar (94%). Meðallengdargeislun var hærri í Fossvogi (134,30 mGy*sm) en á Hringbraut (81,96 mGy*sm). Munur á meðallengdargeislun reyndist vera marktækur ( p &lt; 0,05). D-dímer mælingar voru aðeins skráðar hjá hluta sjúklinga sem komu í gegnum bráðamóttöku en ekki frá kvennadeildum, sem gæti hafa haft áhrif á ákvarðanatöku um myndgreiningu. Ályktanir: Meirihluti niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum voru neikvæðar. Því mætti draga úr notkun tölvusneiðmynda með notkun greiningar algoritma og stigunarkerfa. Einnig kom í ljós marktækur munur á lengdargeislun milli rannsóknarstaða, sem gæti stafað af mismunandi prótókollum. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi þess að skýrar verklagsreglur séu til staðar fyrir greiningu lungnasegareks hjá ófrískum konum, með áherslu á að nota annars konar myndgreiningu sem ekki notar jónandi geislun sem fyrsta val. Áhersla ætti að vera á samræmda notkun réttra prótókolla til að lágmarka geislun og tryggja öryggi móður og fósturs. Þessar niðurstöður geta nýst til að bæta verklag og styðja við klínískar ákvarðanir innan myndgreiningar og bráðaþjónustu.","abstract_has_math":false,"creators":["Elva Sól Ottesen Guðlaugsdóttir 2001-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025-06-06T08:28:45Z","date_published":"2025-06-06T08:28:45Z","updated_at":"2026-07-27T21:41:52Z","subjects":["Geislafræði","Sneiðmyndatökur","Geislun","Meðganga"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/50520","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Elva Sól Ottesen Guðlaugsdóttir 2001-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2025-06-06T08:28:43Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2025-06-06T08:28:43Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2025-06-06T08:28:45Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Geislafræði","Sneiðmyndatökur","Geislun","Meðganga"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/50520"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Inngangur: Tölvusneiðmyndir (TS) eru mikilvægur hluti myndgreiningar í nútímalækningum, en þær nota jónandi geislun sem getur verið skaðleg fyrir fóstur, þau eru viðkvæmari fyrir skaðlegum áhrifum geislunar heldur en fullorðið fólk. Því er sérstaklega mikilvægt að vanda val á myndgreiningu hjá ófrískum konum og tryggja að ávinningur rannsóknarinnar vegi upp áhættuna. Til eru landsviðmið sem gera kleift að meta hvort að geislun sé innan ásættanlegra marka. Fyrir brjósthol er viðmiðið 310 mGy*sm. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að kanna hlutfall jákvæðra og neikvæðra niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum og þeim sem höfðu nýlega eignast barn. Einnig var metið hvort lengdargeislun rannsóknanna væri innan landsviðmiða. Efni og aðferðir: Rannsóknin er megindleg afturvirk gagnarannsókn á 50 konum á aldrinum 18 – 40 ára sem voru annaðhvort ófrískar eða höfðu eignast barn innan þriggja vikna. Allar rannsóknirnar voru gerðar á árinu 2023. Gögn um geislun voru fengin frá tölvusneiðmyndatækjum á Hringbraut og í Fossvogi. D-dímer mælingar fengust úr beiðnakerfi myndgreiningardeilda. Úrtakið byggði á skrám úr myndgreiningarkerfi Landspítalans, þar sem leitað var að TS rannsóknum af lungnaslagæðum sem tengdust meðgöngu. Aðeins rannsóknir með fullnægjandi klínískar upplýsingar og tæknigögn voru teknar með. Skráðar breytur voru meðal annars niðurstaða rannsóknarinnar, lengdargeislun, rannsóknarstaður og hvort að D-dímer hafi verið mældur. Ófullnægjandi gögn voru útilokuð. Niðurstöður: Af 50 rannsóknum voru 3 jákvæðar (6%) fyrir lungnasegareki en 47 neikvæðar (94%). Meðallengdargeislun var hærri í Fossvogi (134,30 mGy*sm) en á Hringbraut (81,96 mGy*sm). Munur á meðallengdargeislun reyndist vera marktækur ( p < 0,05). D-dímer mælingar voru aðeins skráðar hjá hluta sjúklinga sem komu í gegnum bráðamóttöku en ekki frá kvennadeildum, sem gæti hafa haft áhrif á ákvarðanatöku um myndgreiningu. Ályktanir: Meirihluti niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum voru neikvæðar. Því mætti draga úr notkun tölvusneiðmynda með notkun greiningar algoritma og stigunarkerfa. Einnig kom í ljós marktækur munur á lengdargeislun milli rannsóknarstaða, sem gæti stafað af mismunandi prótókollum. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi þess að skýrar verklagsreglur séu til staðar fyrir greiningu lungnasegareks hjá ófrískum konum, með áherslu á að nota annars konar myndgreiningu sem ekki notar jónandi geislun sem fyrsta val. Áhersla ætti að vera á samræmda notkun réttra prótókolla til að lágmarka geislun og tryggja öryggi móður og fósturs. Þessar niðurstöður geta nýst til að bæta verklag og styðja við klínískar ákvarðanir innan myndgreiningar og bráðaþjónustu."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Tölvusneiðmyndir af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum. Geislaskammtar og hlutfall jákvæðra niðurstaðna."]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Elva Sól Ottesen Guðlaugsdóttir 2001-"],"dc:date.accessioned":["2025-06-06T08:28:43Z"],"dc:date.available":["2025-06-06T08:28:43Z"],"dc:date.issued":["2025-06-06T08:28:45Z"],"dc:description.abstract":["Inngangur: Tölvusneiðmyndir (TS) eru mikilvægur hluti myndgreiningar í nútímalækningum, en þær nota jónandi geislun sem getur verið skaðleg fyrir fóstur, þau eru viðkvæmari fyrir skaðlegum áhrifum geislunar heldur en fullorðið fólk. Því er sérstaklega mikilvægt að vanda val á myndgreiningu hjá ófrískum konum og tryggja að ávinningur rannsóknarinnar vegi upp áhættuna. Til eru landsviðmið sem gera kleift að meta hvort að geislun sé innan ásættanlegra marka. Fyrir brjósthol er viðmiðið 310 mGy*sm. Markmið: Markmið rannsóknarinnar var að kanna hlutfall jákvæðra og neikvæðra niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum og þeim sem höfðu nýlega eignast barn. Einnig var metið hvort lengdargeislun rannsóknanna væri innan landsviðmiða. Efni og aðferðir: Rannsóknin er megindleg afturvirk gagnarannsókn á 50 konum á aldrinum 18 – 40 ára sem voru annaðhvort ófrískar eða höfðu eignast barn innan þriggja vikna. Allar rannsóknirnar voru gerðar á árinu 2023. Gögn um geislun voru fengin frá tölvusneiðmyndatækjum á Hringbraut og í Fossvogi. D-dímer mælingar fengust úr beiðnakerfi myndgreiningardeilda. Úrtakið byggði á skrám úr myndgreiningarkerfi Landspítalans, þar sem leitað var að TS rannsóknum af lungnaslagæðum sem tengdust meðgöngu. Aðeins rannsóknir með fullnægjandi klínískar upplýsingar og tæknigögn voru teknar með. Skráðar breytur voru meðal annars niðurstaða rannsóknarinnar, lengdargeislun, rannsóknarstaður og hvort að D-dímer hafi verið mældur. Ófullnægjandi gögn voru útilokuð. Niðurstöður: Af 50 rannsóknum voru 3 jákvæðar (6%) fyrir lungnasegareki en 47 neikvæðar (94%). Meðallengdargeislun var hærri í Fossvogi (134,30 mGy*sm) en á Hringbraut (81,96 mGy*sm). Munur á meðallengdargeislun reyndist vera marktækur ( p < 0,05). D-dímer mælingar voru aðeins skráðar hjá hluta sjúklinga sem komu í gegnum bráðamóttöku en ekki frá kvennadeildum, sem gæti hafa haft áhrif á ákvarðanatöku um myndgreiningu. Ályktanir: Meirihluti niðurstaðna í TS af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum voru neikvæðar. Því mætti draga úr notkun tölvusneiðmynda með notkun greiningar algoritma og stigunarkerfa. Einnig kom í ljós marktækur munur á lengdargeislun milli rannsóknarstaða, sem gæti stafað af mismunandi prótókollum. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi þess að skýrar verklagsreglur séu til staðar fyrir greiningu lungnasegareks hjá ófrískum konum, með áherslu á að nota annars konar myndgreiningu sem ekki notar jónandi geislun sem fyrsta val. Áhersla ætti að vera á samræmda notkun réttra prótókolla til að lágmarka geislun og tryggja öryggi móður og fósturs. Þessar niðurstöður geta nýst til að bæta verklag og styðja við klínískar ákvarðanir innan myndgreiningar og bráðaþjónustu."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/50520"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Geislafræði","Sneiðmyndatökur","Geislun","Meðganga"],"dc:title":["Tölvusneiðmyndir af lungnaslagæðum hjá ófrískum konum. Geislaskammtar og hlutfall jákvæðra niðurstaðna."],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:41:52Z"}