{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/50341"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/50341","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Hvaða þættir eru notaðir til að ákvarða endurkomu til íþróttaiðkunar eftir slit á fremra krossbandi? Kerfisbundin samantekt","abstract":"INNGANGUR: Slit á fremra krossbandi (ACL) eru algeng og erfið meiðsli í íþróttum. Í kjölfar þeirra getur hnéð haft mikil áhrif á daglegt líf einstaklinga til lengri tíma, jafnvel ævilangt. Endurhæfingin er löng og oft fylgja önnur samfarandi meiðsli í kjölfarið. Markmið þessarar kerfisbundnu samantektar er að taka saman núverandi klínískar ráðleggingar um þau viðmið sem íþróttafólk þarf að uppfylla til að geta iðkað íþróttina aftur að fullu. Það að ná þessum viðmiðum gæti hugsanlega dregið úr líkum á endurteknum meiðslum sem geta verið algeng. Vonast er til þess að hægt sé að nýta þessa rannsókn sem leiðbeiningar fyrir fagfólk og íþróttafólk, til að miða við hvenær endurkoma til íþróttarinnar er tímabær. AÐFERÐIR: Rannsóknin er kerfisbundin samantekt á birtum ritrýndum greinum sem fjallar um þá þætti sem ákvarða endurkomu til íþróttaiðkunar eftir slit á ACL. Gagnagrunnarnir PubMed og Web of Science voru notaðir við heimildaleitina og leitarorðin tóku til endurgerðar ACL og viðmið og prófanir til mats á endurkomu í íþróttir. Leitin var takmörkuð við greinar sem voru birtar á ensku, rafrænt aðgengilegar, birtar síðastliðin 15 ár (2010-2025), hjá íþróttafólki 16 ára og eldri ásamt því að gefa ráðleggingar um hvaða próf eða mælitæki voru notuð með vörðum. NIÐURSTÖÐUR: Heimildaleitin skilaði alls sjö rannsóknum sem uppfylltu inntökuskilyrði og voru valdar í samantektina. Nokkrar greinar notuðu tíma frá aðgerð sem eitt af viðmiðum fyrir endurkomu til íþróttaiðkunar (RTS) en flestar mæltu með að meta mun á milli hliða með tilliti til vöðvastyrks, færni í hoppum og gæði hreyfinga. Oftast var talið mikilvægt að mæla vöðvastyrk í framanlærisvöðvum en nokkrar nefndu að meta vöðvastyrk í aftanlærisvöðvum ásamt því að meta hlutfallið á milli þeirra. Fáar greinar töldu mikilvægt að meta sálfræðilega þætti en nefndu spurningalista til að meta einkenni, athafnagetu og færni eftir ACLR. Ráðlagt er að ljúka við sértæka íþróttaþjálfun og þjálfa úthald ef það á við áður en RTS á sér stað. ÁLYKTUN: Margir þættir eru notaðir til að ákvarða RTS eftir ACL slit, þar má nefna tíma, samhverfu milli hliða og sálfræðilega þætti. Gagnsemi viðmiða er ekki vel þekkt upp á að þau minnki líkur á endurteknum meiðslum. Sálfræðilegir þættir gætu ef til vill spilað stærra hlutverk í RTS heldur en áður var talið.","abstract_html":"INNGANGUR: Slit á fremra krossbandi (ACL) eru algeng og erfið meiðsli í íþróttum. Í kjölfar þeirra getur hnéð haft mikil áhrif á daglegt líf einstaklinga til lengri tíma, jafnvel ævilangt. Endurhæfingin er löng og oft fylgja önnur samfarandi meiðsli í kjölfarið. Markmið þessarar kerfisbundnu samantektar er að taka saman núverandi klínískar ráðleggingar um þau viðmið sem íþróttafólk þarf að uppfylla til að geta iðkað íþróttina aftur að fullu. Það að ná þessum viðmiðum gæti hugsanlega dregið úr líkum á endurteknum meiðslum sem geta verið algeng. Vonast er til þess að hægt sé að nýta þessa rannsókn sem leiðbeiningar fyrir fagfólk og íþróttafólk, til að miða við hvenær endurkoma til íþróttarinnar er tímabær. AÐFERÐIR: Rannsóknin er kerfisbundin samantekt á birtum ritrýndum greinum sem fjallar um þá þætti sem ákvarða endurkomu til íþróttaiðkunar eftir slit á ACL. Gagnagrunnarnir PubMed og Web of Science voru notaðir við heimildaleitina og leitarorðin tóku til endurgerðar ACL og viðmið og prófanir til mats á endurkomu í íþróttir. Leitin var takmörkuð við greinar sem voru birtar á ensku, rafrænt aðgengilegar, birtar síðastliðin 15 ár (2010-2025), hjá íþróttafólki 16 ára og eldri ásamt því að gefa ráðleggingar um hvaða próf eða mælitæki voru notuð með vörðum. NIÐURSTÖÐUR: Heimildaleitin skilaði alls sjö rannsóknum sem uppfylltu inntökuskilyrði og voru valdar í samantektina. Nokkrar greinar notuðu tíma frá aðgerð sem eitt af viðmiðum fyrir endurkomu til íþróttaiðkunar (RTS) en flestar mæltu með að meta mun á milli hliða með tilliti til vöðvastyrks, færni í hoppum og gæði hreyfinga. Oftast var talið mikilvægt að mæla vöðvastyrk í framanlærisvöðvum en nokkrar nefndu að meta vöðvastyrk í aftanlærisvöðvum ásamt því að meta hlutfallið á milli þeirra. Fáar greinar töldu mikilvægt að meta sálfræðilega þætti en nefndu spurningalista til að meta einkenni, athafnagetu og færni eftir ACLR. Ráðlagt er að ljúka við sértæka íþróttaþjálfun og þjálfa úthald ef það á við áður en RTS á sér stað. ÁLYKTUN: Margir þættir eru notaðir til að ákvarða RTS eftir ACL slit, þar má nefna tíma, samhverfu milli hliða og sálfræðilega þætti. Gagnsemi viðmiða er ekki vel þekkt upp á að þau minnki líkur á endurteknum meiðslum. Sálfræðilegir þættir gætu ef til vill spilað stærra hlutverk í RTS heldur en áður var talið.","abstract_has_math":false,"creators":["Eva Aðalsteinsdóttir 2000-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025-05-22T13:22:06Z","date_published":"2025-05-22T13:22:06Z","updated_at":"2026-07-27T21:36:01Z","subjects":["Sjúkraþjálfun","Krossbönd","Íþróttameiðsli"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/50341","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Eva Aðalsteinsdóttir 2000-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2025-05-22T13:22:05Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2025-05-22T13:22:05Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2025-05-22T13:22:06Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Sjúkraþjálfun","Krossbönd","Íþróttameiðsli"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/50341"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["INNGANGUR: Slit á fremra krossbandi (ACL) eru algeng og erfið meiðsli í íþróttum. Í kjölfar þeirra getur hnéð haft mikil áhrif á daglegt líf einstaklinga til lengri tíma, jafnvel ævilangt. Endurhæfingin er löng og oft fylgja önnur samfarandi meiðsli í kjölfarið. Markmið þessarar kerfisbundnu samantektar er að taka saman núverandi klínískar ráðleggingar um þau viðmið sem íþróttafólk þarf að uppfylla til að geta iðkað íþróttina aftur að fullu. Það að ná þessum viðmiðum gæti hugsanlega dregið úr líkum á endurteknum meiðslum sem geta verið algeng. Vonast er til þess að hægt sé að nýta þessa rannsókn sem leiðbeiningar fyrir fagfólk og íþróttafólk, til að miða við hvenær endurkoma til íþróttarinnar er tímabær. AÐFERÐIR: Rannsóknin er kerfisbundin samantekt á birtum ritrýndum greinum sem fjallar um þá þætti sem ákvarða endurkomu til íþróttaiðkunar eftir slit á ACL. Gagnagrunnarnir PubMed og Web of Science voru notaðir við heimildaleitina og leitarorðin tóku til endurgerðar ACL og viðmið og prófanir til mats á endurkomu í íþróttir. Leitin var takmörkuð við greinar sem voru birtar á ensku, rafrænt aðgengilegar, birtar síðastliðin 15 ár (2010-2025), hjá íþróttafólki 16 ára og eldri ásamt því að gefa ráðleggingar um hvaða próf eða mælitæki voru notuð með vörðum. NIÐURSTÖÐUR: Heimildaleitin skilaði alls sjö rannsóknum sem uppfylltu inntökuskilyrði og voru valdar í samantektina. Nokkrar greinar notuðu tíma frá aðgerð sem eitt af viðmiðum fyrir endurkomu til íþróttaiðkunar (RTS) en flestar mæltu með að meta mun á milli hliða með tilliti til vöðvastyrks, færni í hoppum og gæði hreyfinga. Oftast var talið mikilvægt að mæla vöðvastyrk í framanlærisvöðvum en nokkrar nefndu að meta vöðvastyrk í aftanlærisvöðvum ásamt því að meta hlutfallið á milli þeirra. Fáar greinar töldu mikilvægt að meta sálfræðilega þætti en nefndu spurningalista til að meta einkenni, athafnagetu og færni eftir ACLR. Ráðlagt er að ljúka við sértæka íþróttaþjálfun og þjálfa úthald ef það á við áður en RTS á sér stað. ÁLYKTUN: Margir þættir eru notaðir til að ákvarða RTS eftir ACL slit, þar má nefna tíma, samhverfu milli hliða og sálfræðilega þætti. Gagnsemi viðmiða er ekki vel þekkt upp á að þau minnki líkur á endurteknum meiðslum. Sálfræðilegir þættir gætu ef til vill spilað stærra hlutverk í RTS heldur en áður var talið.","INTRODUCTION: Anterior cruciate ligament (ACL) tears are frequent and challenging injuries in sports. These injuries can have a lasting impact on an individual’s daily life, potentially persisting for many years or even a lifetime. Rehabilitation is lengthy, and concurrent injuries are often present. This systematic review aims to summarize existing clinical guidelines regarding the criteria athletes must meet to fully return to their sports. Meeting these criteria may help reduce the risk of reinjury, which can be common. This research aimes to provide guidance for professionals and athletes to determine when return-to-sport (RTS) is appropriate. METHODS: This study is a systematic review of published peer-reviewed articles that discuss factors that determine the RTS following an ACL tear. The search engines that were used are PubMed and Web of Science, utilizing keywords relating to ACL reconstruction, RTS criteria and sport-specific testing. The search was limited to articles in English, available electronically, published over the last 15 years (2010-2025), involving athletes aged 16 years and older and had to provide recommendations on tests or outcome measures with specific criteria. RESULTS: Seven studies met the inclusion criteria. Most studies aimed to assess side-to-side differences using the limb symmetry index (LSI), focusing on muscle strength, hop performance and movement quality. Quadriceps strength was commonly evaluated and several studies also emphasized assessing hamstring strength and the hamstring-to-quadriceps strength ratio. A few articles highlighted the importance of evaluating psychological factors. Questionnaires can be used to assess symptoms, functional ability and performance. It is recommended that athletes complete sport-specific training and endurance training before RTS. CONCLUSION: Multiple factors are used as RTS criteria following an ACL injury, for instance time, limb symmetry and psychological readiness. However, stronger evidence is needed to confirm the effectiveness of these criteria in reducing the risk of reinjury. Psychological factors may play a more significant role in the RTS process than previously thought."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Hvaða þættir eru notaðir til að ákvarða endurkomu til íþróttaiðkunar eftir slit á fremra krossbandi? Kerfisbundin samantekt","What factors are used to determine return to sport criteria after anterior cruciate ligament injury? Systematic review"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Eva Aðalsteinsdóttir 2000-"],"dc:date.accessioned":["2025-05-22T13:22:05Z"],"dc:date.available":["2025-05-22T13:22:05Z"],"dc:date.issued":["2025-05-22T13:22:06Z"],"dc:description.abstract":["INNGANGUR: Slit á fremra krossbandi (ACL) eru algeng og erfið meiðsli í íþróttum. Í kjölfar þeirra getur hnéð haft mikil áhrif á daglegt líf einstaklinga til lengri tíma, jafnvel ævilangt. Endurhæfingin er löng og oft fylgja önnur samfarandi meiðsli í kjölfarið. Markmið þessarar kerfisbundnu samantektar er að taka saman núverandi klínískar ráðleggingar um þau viðmið sem íþróttafólk þarf að uppfylla til að geta iðkað íþróttina aftur að fullu. Það að ná þessum viðmiðum gæti hugsanlega dregið úr líkum á endurteknum meiðslum sem geta verið algeng. Vonast er til þess að hægt sé að nýta þessa rannsókn sem leiðbeiningar fyrir fagfólk og íþróttafólk, til að miða við hvenær endurkoma til íþróttarinnar er tímabær. AÐFERÐIR: Rannsóknin er kerfisbundin samantekt á birtum ritrýndum greinum sem fjallar um þá þætti sem ákvarða endurkomu til íþróttaiðkunar eftir slit á ACL. Gagnagrunnarnir PubMed og Web of Science voru notaðir við heimildaleitina og leitarorðin tóku til endurgerðar ACL og viðmið og prófanir til mats á endurkomu í íþróttir. Leitin var takmörkuð við greinar sem voru birtar á ensku, rafrænt aðgengilegar, birtar síðastliðin 15 ár (2010-2025), hjá íþróttafólki 16 ára og eldri ásamt því að gefa ráðleggingar um hvaða próf eða mælitæki voru notuð með vörðum. NIÐURSTÖÐUR: Heimildaleitin skilaði alls sjö rannsóknum sem uppfylltu inntökuskilyrði og voru valdar í samantektina. Nokkrar greinar notuðu tíma frá aðgerð sem eitt af viðmiðum fyrir endurkomu til íþróttaiðkunar (RTS) en flestar mæltu með að meta mun á milli hliða með tilliti til vöðvastyrks, færni í hoppum og gæði hreyfinga. Oftast var talið mikilvægt að mæla vöðvastyrk í framanlærisvöðvum en nokkrar nefndu að meta vöðvastyrk í aftanlærisvöðvum ásamt því að meta hlutfallið á milli þeirra. Fáar greinar töldu mikilvægt að meta sálfræðilega þætti en nefndu spurningalista til að meta einkenni, athafnagetu og færni eftir ACLR. Ráðlagt er að ljúka við sértæka íþróttaþjálfun og þjálfa úthald ef það á við áður en RTS á sér stað. ÁLYKTUN: Margir þættir eru notaðir til að ákvarða RTS eftir ACL slit, þar má nefna tíma, samhverfu milli hliða og sálfræðilega þætti. Gagnsemi viðmiða er ekki vel þekkt upp á að þau minnki líkur á endurteknum meiðslum. Sálfræðilegir þættir gætu ef til vill spilað stærra hlutverk í RTS heldur en áður var talið.","INTRODUCTION: Anterior cruciate ligament (ACL) tears are frequent and challenging injuries in sports. These injuries can have a lasting impact on an individual’s daily life, potentially persisting for many years or even a lifetime. Rehabilitation is lengthy, and concurrent injuries are often present. This systematic review aims to summarize existing clinical guidelines regarding the criteria athletes must meet to fully return to their sports. Meeting these criteria may help reduce the risk of reinjury, which can be common. This research aimes to provide guidance for professionals and athletes to determine when return-to-sport (RTS) is appropriate. METHODS: This study is a systematic review of published peer-reviewed articles that discuss factors that determine the RTS following an ACL tear. The search engines that were used are PubMed and Web of Science, utilizing keywords relating to ACL reconstruction, RTS criteria and sport-specific testing. The search was limited to articles in English, available electronically, published over the last 15 years (2010-2025), involving athletes aged 16 years and older and had to provide recommendations on tests or outcome measures with specific criteria. RESULTS: Seven studies met the inclusion criteria. Most studies aimed to assess side-to-side differences using the limb symmetry index (LSI), focusing on muscle strength, hop performance and movement quality. Quadriceps strength was commonly evaluated and several studies also emphasized assessing hamstring strength and the hamstring-to-quadriceps strength ratio. A few articles highlighted the importance of evaluating psychological factors. Questionnaires can be used to assess symptoms, functional ability and performance. It is recommended that athletes complete sport-specific training and endurance training before RTS. CONCLUSION: Multiple factors are used as RTS criteria following an ACL injury, for instance time, limb symmetry and psychological readiness. However, stronger evidence is needed to confirm the effectiveness of these criteria in reducing the risk of reinjury. Psychological factors may play a more significant role in the RTS process than previously thought."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/50341"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Sjúkraþjálfun","Krossbönd","Íþróttameiðsli"],"dc:title":["Hvaða þættir eru notaðir til að ákvarða endurkomu til íþróttaiðkunar eftir slit á fremra krossbandi? Kerfisbundin samantekt","What factors are used to determine return to sport criteria after anterior cruciate ligament injury? Systematic review"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:36:01Z"}