{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/49869"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/49869","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Kynferðisbrot gegn börnum: Samþykki barna og þróun beitingar 194. gr. ásamt 1. mgr. 202. gr. hgl. með hliðsjón af nýlegri dómaframkvæmd","abstract":"Kynferðisbrot gegn börnum hafa lengi verið talið eitt alvarlegasta brot í íslenskum refsirétti, sem og raunar í hinum Vestræna heimi. Viðurkennt er að börn eru sá hluti samfélagsins sem þarfnast sérstakrar verndar en einnig að langtímaafleiðingar kynferðisbrota á þolendur, bæði börn og fullorðna, eru alvarlegar og hafa áhrif bæði á líkamlega og andlega heilsu þeirra. Af þessum sökum hefur stefna löggjafans verið sú að auka refsivernd barna þegar að kemur kynferðisbrotum. Lengi hefur þó verið deilt um þá refsivernd hér á landi og þá einkum hversu dræm hún hefur verið. Með lögum nr. 61/2007 var stefnt að því að efla refsivernd barna á þessu sviði, m.a. með því að kveða á um að ákæra skuli bæði fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni hafi fullorðinn maður samræði við barn. Í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 61/2007 var því slegið föstu með afdráttarlausum hætti að samræði fullorðins einstaklings við barn sé í eðli sínu gróft ofbeldi gagnvart barninu og megi því undir engum kringumstæðum eiga sér stað. Þá hafa fræðimenn aukinheldur haldið því fram að ákæra skuli fyrir nauðgunarákvæði hegningarlaganna og ákvæði um kynferðisbrot gegn börnum samhliða og að slíkt sé raunar sjálfsagt ef hugtakið nauðgun er skilgreint út frá samþykki. Þrátt fyrir framangreind sjónarmið féllu fjölmargir hæstaréttardómar árin 2013-2015, einn dómur Landsréttar árið 2020 og tveir héraðsdómar á rúmu mánaðarbili undir lok ársins 2023 þar sem ekki var talið rétt að beita ákvæðum 194. gr. og 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 saman og bendir slíkt óhjákvæmilega til ákveðinnar réttaróvissu. Markmið þessarar ritgerðar er að greina niðurstöðu dómanna og varpa ljósi á gildandi rétt á þessu sviði með því að rýna í lögskýringargögn, dómaframkvæmd, fræðiskrif og alþjóðlega samninga sem Ísland er aðili að. Áhersla verður lögð á að skoða framkvæmd Norðurlandanna og hvort draga megi lærdóm af henni. Þá verður loks tekin afstaða til þess hvort breyta þurfi ákvæðunum til þess að tryggja betur refsivernd barna.","abstract_html":"Kynferðisbrot gegn börnum hafa lengi verið talið eitt alvarlegasta brot í íslenskum refsirétti, sem og raunar í hinum Vestræna heimi. Viðurkennt er að börn eru sá hluti samfélagsins sem þarfnast sérstakrar verndar en einnig að langtímaafleiðingar kynferðisbrota á þolendur, bæði börn og fullorðna, eru alvarlegar og hafa áhrif bæði á líkamlega og andlega heilsu þeirra. Af þessum sökum hefur stefna löggjafans verið sú að auka refsivernd barna þegar að kemur kynferðisbrotum. Lengi hefur þó verið deilt um þá refsivernd hér á landi og þá einkum hversu dræm hún hefur verið. Með lögum nr. 61/2007 var stefnt að því að efla refsivernd barna á þessu sviði, m.a. með því að kveða á um að ákæra skuli bæði fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni hafi fullorðinn maður samræði við barn. Í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 61/2007 var því slegið föstu með afdráttarlausum hætti að samræði fullorðins einstaklings við barn sé í eðli sínu gróft ofbeldi gagnvart barninu og megi því undir engum kringumstæðum eiga sér stað. Þá hafa fræðimenn aukinheldur haldið því fram að ákæra skuli fyrir nauðgunarákvæði hegningarlaganna og ákvæði um kynferðisbrot gegn börnum samhliða og að slíkt sé raunar sjálfsagt ef hugtakið nauðgun er skilgreint út frá samþykki. Þrátt fyrir framangreind sjónarmið féllu fjölmargir hæstaréttardómar árin 2013-2015, einn dómur Landsréttar árið 2020 og tveir héraðsdómar á rúmu mánaðarbili undir lok ársins 2023 þar sem ekki var talið rétt að beita ákvæðum 194. gr. og 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 saman og bendir slíkt óhjákvæmilega til ákveðinnar réttaróvissu. Markmið þessarar ritgerðar er að greina niðurstöðu dómanna og varpa ljósi á gildandi rétt á þessu sviði með því að rýna í lögskýringargögn, dómaframkvæmd, fræðiskrif og alþjóðlega samninga sem Ísland er aðili að. Áhersla verður lögð á að skoða framkvæmd Norðurlandanna og hvort draga megi lærdóm af henni. Þá verður loks tekin afstaða til þess hvort breyta þurfi ákvæðunum til þess að tryggja betur refsivernd barna.","abstract_has_math":false,"creators":["Eyrún Inga Þorbjörnsdóttir 2000-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025-05-06T09:37:42Z","date_published":"2025-05-06T09:37:42Z","updated_at":"2026-07-27T21:42:56Z","subjects":["Lögfræði","Kynferðisafbrot","Börn","Dómar"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/49869","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Eyrún Inga Þorbjörnsdóttir 2000-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2025-05-06T09:37:42Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2025-05-06T09:37:42Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2025-05-06T09:37:42Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Kynferðisafbrot","Börn","Dómar"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/49869"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Kynferðisbrot gegn börnum hafa lengi verið talið eitt alvarlegasta brot í íslenskum refsirétti, sem og raunar í hinum Vestræna heimi. Viðurkennt er að börn eru sá hluti samfélagsins sem þarfnast sérstakrar verndar en einnig að langtímaafleiðingar kynferðisbrota á þolendur, bæði börn og fullorðna, eru alvarlegar og hafa áhrif bæði á líkamlega og andlega heilsu þeirra. Af þessum sökum hefur stefna löggjafans verið sú að auka refsivernd barna þegar að kemur kynferðisbrotum. Lengi hefur þó verið deilt um þá refsivernd hér á landi og þá einkum hversu dræm hún hefur verið. Með lögum nr. 61/2007 var stefnt að því að efla refsivernd barna á þessu sviði, m.a. með því að kveða á um að ákæra skuli bæði fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni hafi fullorðinn maður samræði við barn. Í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 61/2007 var því slegið föstu með afdráttarlausum hætti að samræði fullorðins einstaklings við barn sé í eðli sínu gróft ofbeldi gagnvart barninu og megi því undir engum kringumstæðum eiga sér stað. Þá hafa fræðimenn aukinheldur haldið því fram að ákæra skuli fyrir nauðgunarákvæði hegningarlaganna og ákvæði um kynferðisbrot gegn börnum samhliða og að slíkt sé raunar sjálfsagt ef hugtakið nauðgun er skilgreint út frá samþykki. Þrátt fyrir framangreind sjónarmið féllu fjölmargir hæstaréttardómar árin 2013-2015, einn dómur Landsréttar árið 2020 og tveir héraðsdómar á rúmu mánaðarbili undir lok ársins 2023 þar sem ekki var talið rétt að beita ákvæðum 194. gr. og 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 saman og bendir slíkt óhjákvæmilega til ákveðinnar réttaróvissu. Markmið þessarar ritgerðar er að greina niðurstöðu dómanna og varpa ljósi á gildandi rétt á þessu sviði með því að rýna í lögskýringargögn, dómaframkvæmd, fræðiskrif og alþjóðlega samninga sem Ísland er aðili að. Áhersla verður lögð á að skoða framkvæmd Norðurlandanna og hvort draga megi lærdóm af henni. Þá verður loks tekin afstaða til þess hvort breyta þurfi ákvæðunum til þess að tryggja betur refsivernd barna."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Kynferðisbrot gegn börnum: Samþykki barna og þróun beitingar 194. gr. ásamt 1. mgr. 202. gr. hgl. með hliðsjón af nýlegri dómaframkvæmd"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Eyrún Inga Þorbjörnsdóttir 2000-"],"dc:date.accessioned":["2025-05-06T09:37:42Z"],"dc:date.available":["2025-05-06T09:37:42Z"],"dc:date.issued":["2025-05-06T09:37:42Z"],"dc:description.abstract":["Kynferðisbrot gegn börnum hafa lengi verið talið eitt alvarlegasta brot í íslenskum refsirétti, sem og raunar í hinum Vestræna heimi. Viðurkennt er að börn eru sá hluti samfélagsins sem þarfnast sérstakrar verndar en einnig að langtímaafleiðingar kynferðisbrota á þolendur, bæði börn og fullorðna, eru alvarlegar og hafa áhrif bæði á líkamlega og andlega heilsu þeirra. Af þessum sökum hefur stefna löggjafans verið sú að auka refsivernd barna þegar að kemur kynferðisbrotum. Lengi hefur þó verið deilt um þá refsivernd hér á landi og þá einkum hversu dræm hún hefur verið. Með lögum nr. 61/2007 var stefnt að því að efla refsivernd barna á þessu sviði, m.a. með því að kveða á um að ákæra skuli bæði fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni hafi fullorðinn maður samræði við barn. Í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 61/2007 var því slegið föstu með afdráttarlausum hætti að samræði fullorðins einstaklings við barn sé í eðli sínu gróft ofbeldi gagnvart barninu og megi því undir engum kringumstæðum eiga sér stað. Þá hafa fræðimenn aukinheldur haldið því fram að ákæra skuli fyrir nauðgunarákvæði hegningarlaganna og ákvæði um kynferðisbrot gegn börnum samhliða og að slíkt sé raunar sjálfsagt ef hugtakið nauðgun er skilgreint út frá samþykki. Þrátt fyrir framangreind sjónarmið féllu fjölmargir hæstaréttardómar árin 2013-2015, einn dómur Landsréttar árið 2020 og tveir héraðsdómar á rúmu mánaðarbili undir lok ársins 2023 þar sem ekki var talið rétt að beita ákvæðum 194. gr. og 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 saman og bendir slíkt óhjákvæmilega til ákveðinnar réttaróvissu. Markmið þessarar ritgerðar er að greina niðurstöðu dómanna og varpa ljósi á gildandi rétt á þessu sviði með því að rýna í lögskýringargögn, dómaframkvæmd, fræðiskrif og alþjóðlega samninga sem Ísland er aðili að. Áhersla verður lögð á að skoða framkvæmd Norðurlandanna og hvort draga megi lærdóm af henni. Þá verður loks tekin afstaða til þess hvort breyta þurfi ákvæðunum til þess að tryggja betur refsivernd barna."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/49869"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Kynferðisafbrot","Börn","Dómar"],"dc:title":["Kynferðisbrot gegn börnum: Samþykki barna og þróun beitingar 194. gr. ásamt 1. mgr. 202. gr. hgl. með hliðsjón af nýlegri dómaframkvæmd"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:42:56Z"}