{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/49802"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/49802","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Eftir bókinni eða út af sporinu? Meðferð frumvarps til laga um breytingu á búvörulögum nr. 99/1993 (framleiðendafélög) á 154. löggjafarþingi","abstract":"Frá síðustu aldamótum hafa verið gerðar umbætur á lagasetningarferlinu á Íslandi með það að markmiði að bæta starfshætti, efla gæði lagasetningar og auka samhæfingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Með stofnun skrifstofu löggjafarmála og skýrari verkferlum í ráðuneytum og á Alþingi hefur skipulag í undirbúningi, frágangi og afgreiðslu frumvarpa aukist. Frumkvæði að löggjöf er að verulegu leyti framkvæmdavaldsins en þingið annast meðferð og endanlega afgreiðslu löggjafar í samræmi við þingræðishefðir. Fastanefndir Alþingis gegna einnig lykilhlutverki í þinglegri meðferð mála með því að leggja sjálfstætt mat á þau, sem styrkir stöðu þingsins gagnvart framkvæmdavaldinu. Meðferð frumvarps um breytingar á lögum um búvörulög nr. 99/1993 á 154. löggjafarþingi vekur upp spurningar um starfshætti í lagasetningarstarfi og stjórnskipulegt samræmi nýrra laga við 44. gr. stjórnarskrárinnar, sem kveður á um að frumvörp megi ekki samþykkja nema að undangengnum þremur umræðum á þingi. Sérstaklega í ljósi niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur um að breytingar atvinnuveganefndar á frumvarpinu hefðu efnislega breytt því þannig að um nýtt frumvarp hefði verið að ræða, sem hefði átt að fara í gegnum hefðbundið þingferli að nýju. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að meðferð frumvarpsins megi ekki rekja til ófullnægjandi undirbúnings matvælaráðuneytisins (nú atvinnuvegaráðuneytis), heldur til misræmis í pólitískum áherslum, flokksaga og þrýstings frá hagsmunaaðilum utan þingsins. Málsmeðferðin varpar ljósi á að lagasetning er ekki einungis formlegt ferli heldur lifandi vettvangur pólitískra og hagsmunatengdra áhrifa sem skarast við stjórnskipulega verkaskiptingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Þessi skörun, ásamt pólitískum þrýstingi og óljósum viðmiðum um mörk þinglegra breytinga, samanber 44. gr. stjskr., sýna fram á að Alþingi stendur frammi fyrir stöðugri áskorun um að viðhalda fagmennsku, gagnsæi, ábyrgð og réttaröryggi í lagasetningarstarfi. Rannsóknin gefur tilefni til frekari rannsókna, bæði á viðfangsefninu og á sviði lagasetningar á Íslandi. Þar sem um afmarkað og nýlegt tilvik er að ræða er ekki unnt að fullyrða um almennt gildi niðurstaðna.","abstract_html":"Frá síðustu aldamótum hafa verið gerðar umbætur á lagasetningarferlinu á Íslandi með það að markmiði að bæta starfshætti, efla gæði lagasetningar og auka samhæfingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Með stofnun skrifstofu löggjafarmála og skýrari verkferlum í ráðuneytum og á Alþingi hefur skipulag í undirbúningi, frágangi og afgreiðslu frumvarpa aukist. Frumkvæði að löggjöf er að verulegu leyti framkvæmdavaldsins en þingið annast meðferð og endanlega afgreiðslu löggjafar í samræmi við þingræðishefðir. Fastanefndir Alþingis gegna einnig lykilhlutverki í þinglegri meðferð mála með því að leggja sjálfstætt mat á þau, sem styrkir stöðu þingsins gagnvart framkvæmdavaldinu. Meðferð frumvarps um breytingar á lögum um búvörulög nr. 99/1993 á 154. löggjafarþingi vekur upp spurningar um starfshætti í lagasetningarstarfi og stjórnskipulegt samræmi nýrra laga við 44. gr. stjórnarskrárinnar, sem kveður á um að frumvörp megi ekki samþykkja nema að undangengnum þremur umræðum á þingi. Sérstaklega í ljósi niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur um að breytingar atvinnuveganefndar á frumvarpinu hefðu efnislega breytt því þannig að um nýtt frumvarp hefði verið að ræða, sem hefði átt að fara í gegnum hefðbundið þingferli að nýju. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að meðferð frumvarpsins megi ekki rekja til ófullnægjandi undirbúnings matvælaráðuneytisins (nú atvinnuvegaráðuneytis), heldur til misræmis í pólitískum áherslum, flokksaga og þrýstings frá hagsmunaaðilum utan þingsins. Málsmeðferðin varpar ljósi á að lagasetning er ekki einungis formlegt ferli heldur lifandi vettvangur pólitískra og hagsmunatengdra áhrifa sem skarast við stjórnskipulega verkaskiptingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Þessi skörun, ásamt pólitískum þrýstingi og óljósum viðmiðum um mörk þinglegra breytinga, samanber 44. gr. stjskr., sýna fram á að Alþingi stendur frammi fyrir stöðugri áskorun um að viðhalda fagmennsku, gagnsæi, ábyrgð og réttaröryggi í lagasetningarstarfi. Rannsóknin gefur tilefni til frekari rannsókna, bæði á viðfangsefninu og á sviði lagasetningar á Íslandi. Þar sem um afmarkað og nýlegt tilvik er að ræða er ekki unnt að fullyrða um almennt gildi niðurstaðna.","abstract_has_math":false,"creators":["Isabel Alejandra Diaz 1996-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025-05-05T11:21:10Z","date_published":"2025-05-05T11:21:10Z","updated_at":"2026-07-27T21:42:56Z","subjects":["Opinber stjórnsýsla (námsgrein)","Lagasetning","Lagafrumvörp","Búvörulög"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/49802","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Isabel Alejandra Diaz 1996-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2025-05-05T11:21:10Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2025-05-05T11:21:10Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2025-05-05T11:21:10Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Opinber stjórnsýsla (námsgrein)","Lagasetning","Lagafrumvörp","Búvörulög"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/49802"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Frá síðustu aldamótum hafa verið gerðar umbætur á lagasetningarferlinu á Íslandi með það að markmiði að bæta starfshætti, efla gæði lagasetningar og auka samhæfingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Með stofnun skrifstofu löggjafarmála og skýrari verkferlum í ráðuneytum og á Alþingi hefur skipulag í undirbúningi, frágangi og afgreiðslu frumvarpa aukist. Frumkvæði að löggjöf er að verulegu leyti framkvæmdavaldsins en þingið annast meðferð og endanlega afgreiðslu löggjafar í samræmi við þingræðishefðir. Fastanefndir Alþingis gegna einnig lykilhlutverki í þinglegri meðferð mála með því að leggja sjálfstætt mat á þau, sem styrkir stöðu þingsins gagnvart framkvæmdavaldinu. Meðferð frumvarps um breytingar á lögum um búvörulög nr. 99/1993 á 154. löggjafarþingi vekur upp spurningar um starfshætti í lagasetningarstarfi og stjórnskipulegt samræmi nýrra laga við 44. gr. stjórnarskrárinnar, sem kveður á um að frumvörp megi ekki samþykkja nema að undangengnum þremur umræðum á þingi. Sérstaklega í ljósi niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur um að breytingar atvinnuveganefndar á frumvarpinu hefðu efnislega breytt því þannig að um nýtt frumvarp hefði verið að ræða, sem hefði átt að fara í gegnum hefðbundið þingferli að nýju. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að meðferð frumvarpsins megi ekki rekja til ófullnægjandi undirbúnings matvælaráðuneytisins (nú atvinnuvegaráðuneytis), heldur til misræmis í pólitískum áherslum, flokksaga og þrýstings frá hagsmunaaðilum utan þingsins. Málsmeðferðin varpar ljósi á að lagasetning er ekki einungis formlegt ferli heldur lifandi vettvangur pólitískra og hagsmunatengdra áhrifa sem skarast við stjórnskipulega verkaskiptingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Þessi skörun, ásamt pólitískum þrýstingi og óljósum viðmiðum um mörk þinglegra breytinga, samanber 44. gr. stjskr., sýna fram á að Alþingi stendur frammi fyrir stöðugri áskorun um að viðhalda fagmennsku, gagnsæi, ábyrgð og réttaröryggi í lagasetningarstarfi. Rannsóknin gefur tilefni til frekari rannsókna, bæði á viðfangsefninu og á sviði lagasetningar á Íslandi. Þar sem um afmarkað og nýlegt tilvik er að ræða er ekki unnt að fullyrða um almennt gildi niðurstaðna.","Since the turn of the century, reforms have been made to the legislative process in Iceland with the aim of clarifying procedures, enhancing the quality of legislation, and improving coordination between the executive and legislative branches. The establishment of the Office of Legislative Affairs and development of clearer procedures within ministries and Althing (the Icelandic Parliament), have contributed to more structured preparation, drafting and processing of bills. While legislative initiative largely lies with the executive, Parliament is responsible for the handling and final approval of legislation, in accordance with parliamentary traditions. The standing committees also play a key role in the legislative process through independent assessment, thereby reinforcing Parliament’s autonomy vis-à-vis the executive. The parliamentary handling of the government bill amending the Agricultural Products Act No. 99/1993 in the 154th legislative session has raised questions about legislative practices and the constitutional consistency of the new law with Article 44 of the Constitution, which stipulates that bills cannot be passed without undergoing three readings in Parliament. This is particularly due to the Reykjavík District Court's conclusion that the amendments made by Parliament’s Industrial Affairs Committee had substantively altered the bill to such an extent that it constituted a new bill, which should have undergone the full legislative process anew. The findings suggest that the handling of the bill cannot be attributed to inadequate preparation by the Ministry of Food, Agriculture and Fisheries (now Ministry of Industries), but rather to political inconsistency, party discipline, and lobbying efforts outside Parliament. The case reveals that lawmaking is not merely a formal procedure, but a dynamic arena shaped by political and interest-driven influences that intersect with the constitutional division of powers. This overlap—together with political pressure and unclear criteria for when parliamentary amendments require renewed readings, as referenced in Article 44 of the Constitution—demonstrates that the Alþingi faces an ongoing challenge in safeguarding professionalism, transparency, accountability, and legal certainty in the legislative process. The study points to a need for further research, both on this case and the legislative process. Its narrow and recent scope limits the ability to draw broader conclusions."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Eftir bókinni eða út af sporinu? Meðferð frumvarps til laga um breytingu á búvörulögum nr. 99/1993 (framleiðendafélög) á 154. löggjafarþingi","By the Book or Off Track? The Legislative Process of the Bill Amending the Agricultural Products Act No. 99/1993 (Producer Associations) during the 154th Legislative Session"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Isabel Alejandra Diaz 1996-"],"dc:date.accessioned":["2025-05-05T11:21:10Z"],"dc:date.available":["2025-05-05T11:21:10Z"],"dc:date.issued":["2025-05-05T11:21:10Z"],"dc:description.abstract":["Frá síðustu aldamótum hafa verið gerðar umbætur á lagasetningarferlinu á Íslandi með það að markmiði að bæta starfshætti, efla gæði lagasetningar og auka samhæfingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Með stofnun skrifstofu löggjafarmála og skýrari verkferlum í ráðuneytum og á Alþingi hefur skipulag í undirbúningi, frágangi og afgreiðslu frumvarpa aukist. Frumkvæði að löggjöf er að verulegu leyti framkvæmdavaldsins en þingið annast meðferð og endanlega afgreiðslu löggjafar í samræmi við þingræðishefðir. Fastanefndir Alþingis gegna einnig lykilhlutverki í þinglegri meðferð mála með því að leggja sjálfstætt mat á þau, sem styrkir stöðu þingsins gagnvart framkvæmdavaldinu. Meðferð frumvarps um breytingar á lögum um búvörulög nr. 99/1993 á 154. löggjafarþingi vekur upp spurningar um starfshætti í lagasetningarstarfi og stjórnskipulegt samræmi nýrra laga við 44. gr. stjórnarskrárinnar, sem kveður á um að frumvörp megi ekki samþykkja nema að undangengnum þremur umræðum á þingi. Sérstaklega í ljósi niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur um að breytingar atvinnuveganefndar á frumvarpinu hefðu efnislega breytt því þannig að um nýtt frumvarp hefði verið að ræða, sem hefði átt að fara í gegnum hefðbundið þingferli að nýju. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að meðferð frumvarpsins megi ekki rekja til ófullnægjandi undirbúnings matvælaráðuneytisins (nú atvinnuvegaráðuneytis), heldur til misræmis í pólitískum áherslum, flokksaga og þrýstings frá hagsmunaaðilum utan þingsins. Málsmeðferðin varpar ljósi á að lagasetning er ekki einungis formlegt ferli heldur lifandi vettvangur pólitískra og hagsmunatengdra áhrifa sem skarast við stjórnskipulega verkaskiptingu framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Þessi skörun, ásamt pólitískum þrýstingi og óljósum viðmiðum um mörk þinglegra breytinga, samanber 44. gr. stjskr., sýna fram á að Alþingi stendur frammi fyrir stöðugri áskorun um að viðhalda fagmennsku, gagnsæi, ábyrgð og réttaröryggi í lagasetningarstarfi. Rannsóknin gefur tilefni til frekari rannsókna, bæði á viðfangsefninu og á sviði lagasetningar á Íslandi. Þar sem um afmarkað og nýlegt tilvik er að ræða er ekki unnt að fullyrða um almennt gildi niðurstaðna.","Since the turn of the century, reforms have been made to the legislative process in Iceland with the aim of clarifying procedures, enhancing the quality of legislation, and improving coordination between the executive and legislative branches. The establishment of the Office of Legislative Affairs and development of clearer procedures within ministries and Althing (the Icelandic Parliament), have contributed to more structured preparation, drafting and processing of bills. While legislative initiative largely lies with the executive, Parliament is responsible for the handling and final approval of legislation, in accordance with parliamentary traditions. The standing committees also play a key role in the legislative process through independent assessment, thereby reinforcing Parliament’s autonomy vis-à-vis the executive. The parliamentary handling of the government bill amending the Agricultural Products Act No. 99/1993 in the 154th legislative session has raised questions about legislative practices and the constitutional consistency of the new law with Article 44 of the Constitution, which stipulates that bills cannot be passed without undergoing three readings in Parliament. This is particularly due to the Reykjavík District Court's conclusion that the amendments made by Parliament’s Industrial Affairs Committee had substantively altered the bill to such an extent that it constituted a new bill, which should have undergone the full legislative process anew. The findings suggest that the handling of the bill cannot be attributed to inadequate preparation by the Ministry of Food, Agriculture and Fisheries (now Ministry of Industries), but rather to political inconsistency, party discipline, and lobbying efforts outside Parliament. The case reveals that lawmaking is not merely a formal procedure, but a dynamic arena shaped by political and interest-driven influences that intersect with the constitutional division of powers. This overlap—together with political pressure and unclear criteria for when parliamentary amendments require renewed readings, as referenced in Article 44 of the Constitution—demonstrates that the Alþingi faces an ongoing challenge in safeguarding professionalism, transparency, accountability, and legal certainty in the legislative process. The study points to a need for further research, both on this case and the legislative process. Its narrow and recent scope limits the ability to draw broader conclusions."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/49802"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Opinber stjórnsýsla (námsgrein)","Lagasetning","Lagafrumvörp","Búvörulög"],"dc:title":["Eftir bókinni eða út af sporinu? Meðferð frumvarps til laga um breytingu á búvörulögum nr. 99/1993 (framleiðendafélög) á 154. löggjafarþingi","By the Book or Off Track? The Legislative Process of the Bill Amending the Agricultural Products Act No. 99/1993 (Producer Associations) during the 154th Legislative Session"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:42:56Z"}