{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/49347"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/49347","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Aðildarhæfi opinberra lögpersóna","abstract":"Þegar höfða á dómsmál hér á landi skiptir öllu máli að aðild sé rétt háttað. Stefna þarf réttum aðila, aðilar máls verða að hafa lögvarða hagsmuni af úrlausn máls auk þess sem ýmsum öðrum formskilyrðum þarf að vera fullnægt. Í réttri aðild felst m.a. að allir þeir sem sem eiga aðild að máli, verða að njóta aðildarhæfis, þ.e. aðili verður að uppfylla ákveðin skilyrði og teljast þar með hæfur til þess almennt að njóta aðildar að dómsmáli. Þegar einstaklingar eiga aðild að máli er jafnan ekki sérstakt álitamál hvort aðili sé aðildarhæfur, hins vegar hefur verið nokkur óvissa um hverjum eigi að stefna og hvaða aðilar njóti aðildarhæfis þegar höfða á mál á hendur aðila á vegum ríkis eða sveitarfélaga. Markmið þessarar ritgerðar er að ná heildstæðu yfirliti yfir gildandi rétt um aðildarhæfi opinberra lögpersóna, en skráðar réttarreglur um efnið eru af skornum skammti. Til að ná settu markmiði verður því í ríkum mæli rýnt í dómaframkvæmd Hæstaréttar og skrif íslenskra fræðimanna um efnið og af því dregnar ályktanir. Í öðrum kafla verður farið yfir hugtakið aðildarhæfi og þýðingu þess. Í þriðja kafla verður sérstaklega rýnt í aðildarhæfi opinberra lögpersóna og greind að því marki sem dómaframkvæmd gefur færi á, þau sjónarmið sem horft er til við mat á aðildarhæfi undireinda ríkis og sveitarfélaga. Þá verður í fjórða kafla farið yfir nokkur þeirra atriða er máli skipta um rétta aðild þegar ríkið eða undireindir þess eiga í hlut. Í fimmta kafla verður farið yfir gagnrýni fræðimanna á þá stöðu sem uppi er í þessum efnum. Að lokum verða niðurstöður dregnar saman í sjötta kafla.","abstract_html":"Þegar höfða á dómsmál hér á landi skiptir öllu máli að aðild sé rétt háttað. Stefna þarf réttum aðila, aðilar máls verða að hafa lögvarða hagsmuni af úrlausn máls auk þess sem ýmsum öðrum formskilyrðum þarf að vera fullnægt. Í réttri aðild felst m.a. að allir þeir sem sem eiga aðild að máli, verða að njóta aðildarhæfis, þ.e. aðili verður að uppfylla ákveðin skilyrði og teljast þar með hæfur til þess almennt að njóta aðildar að dómsmáli. Þegar einstaklingar eiga aðild að máli er jafnan ekki sérstakt álitamál hvort aðili sé aðildarhæfur, hins vegar hefur verið nokkur óvissa um hverjum eigi að stefna og hvaða aðilar njóti aðildarhæfis þegar höfða á mál á hendur aðila á vegum ríkis eða sveitarfélaga. Markmið þessarar ritgerðar er að ná heildstæðu yfirliti yfir gildandi rétt um aðildarhæfi opinberra lögpersóna, en skráðar réttarreglur um efnið eru af skornum skammti. Til að ná settu markmiði verður því í ríkum mæli rýnt í dómaframkvæmd Hæstaréttar og skrif íslenskra fræðimanna um efnið og af því dregnar ályktanir. Í öðrum kafla verður farið yfir hugtakið aðildarhæfi og þýðingu þess. Í þriðja kafla verður sérstaklega rýnt í aðildarhæfi opinberra lögpersóna og greind að því marki sem dómaframkvæmd gefur færi á, þau sjónarmið sem horft er til við mat á aðildarhæfi undireinda ríkis og sveitarfélaga. Þá verður í fjórða kafla farið yfir nokkur þeirra atriða er máli skipta um rétta aðild þegar ríkið eða undireindir þess eiga í hlut. Í fimmta kafla verður farið yfir gagnrýni fræðimanna á þá stöðu sem uppi er í þessum efnum. Að lokum verða niðurstöður dregnar saman í sjötta kafla.","abstract_has_math":false,"creators":["Tanja Kristín Sindradóttir 2001-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025-04-15T15:50:24Z","date_published":"2025-04-15T15:50:24Z","updated_at":"2026-07-27T21:37:37Z","subjects":["Lögfræði","Aðildarhæfi"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/49347","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Tanja Kristín Sindradóttir 2001-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2025-04-15T15:50:24Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2025-04-15T15:50:24Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2025-04-15T15:50:24Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Aðildarhæfi"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/49347"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Þegar höfða á dómsmál hér á landi skiptir öllu máli að aðild sé rétt háttað. Stefna þarf réttum aðila, aðilar máls verða að hafa lögvarða hagsmuni af úrlausn máls auk þess sem ýmsum öðrum formskilyrðum þarf að vera fullnægt. Í réttri aðild felst m.a. að allir þeir sem sem eiga aðild að máli, verða að njóta aðildarhæfis, þ.e. aðili verður að uppfylla ákveðin skilyrði og teljast þar með hæfur til þess almennt að njóta aðildar að dómsmáli. Þegar einstaklingar eiga aðild að máli er jafnan ekki sérstakt álitamál hvort aðili sé aðildarhæfur, hins vegar hefur verið nokkur óvissa um hverjum eigi að stefna og hvaða aðilar njóti aðildarhæfis þegar höfða á mál á hendur aðila á vegum ríkis eða sveitarfélaga. Markmið þessarar ritgerðar er að ná heildstæðu yfirliti yfir gildandi rétt um aðildarhæfi opinberra lögpersóna, en skráðar réttarreglur um efnið eru af skornum skammti. Til að ná settu markmiði verður því í ríkum mæli rýnt í dómaframkvæmd Hæstaréttar og skrif íslenskra fræðimanna um efnið og af því dregnar ályktanir. Í öðrum kafla verður farið yfir hugtakið aðildarhæfi og þýðingu þess. Í þriðja kafla verður sérstaklega rýnt í aðildarhæfi opinberra lögpersóna og greind að því marki sem dómaframkvæmd gefur færi á, þau sjónarmið sem horft er til við mat á aðildarhæfi undireinda ríkis og sveitarfélaga. Þá verður í fjórða kafla farið yfir nokkur þeirra atriða er máli skipta um rétta aðild þegar ríkið eða undireindir þess eiga í hlut. Í fimmta kafla verður farið yfir gagnrýni fræðimanna á þá stöðu sem uppi er í þessum efnum. Að lokum verða niðurstöður dregnar saman í sjötta kafla."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Aðildarhæfi opinberra lögpersóna"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Tanja Kristín Sindradóttir 2001-"],"dc:date.accessioned":["2025-04-15T15:50:24Z"],"dc:date.available":["2025-04-15T15:50:24Z"],"dc:date.issued":["2025-04-15T15:50:24Z"],"dc:description.abstract":["Þegar höfða á dómsmál hér á landi skiptir öllu máli að aðild sé rétt háttað. Stefna þarf réttum aðila, aðilar máls verða að hafa lögvarða hagsmuni af úrlausn máls auk þess sem ýmsum öðrum formskilyrðum þarf að vera fullnægt. Í réttri aðild felst m.a. að allir þeir sem sem eiga aðild að máli, verða að njóta aðildarhæfis, þ.e. aðili verður að uppfylla ákveðin skilyrði og teljast þar með hæfur til þess almennt að njóta aðildar að dómsmáli. Þegar einstaklingar eiga aðild að máli er jafnan ekki sérstakt álitamál hvort aðili sé aðildarhæfur, hins vegar hefur verið nokkur óvissa um hverjum eigi að stefna og hvaða aðilar njóti aðildarhæfis þegar höfða á mál á hendur aðila á vegum ríkis eða sveitarfélaga. Markmið þessarar ritgerðar er að ná heildstæðu yfirliti yfir gildandi rétt um aðildarhæfi opinberra lögpersóna, en skráðar réttarreglur um efnið eru af skornum skammti. Til að ná settu markmiði verður því í ríkum mæli rýnt í dómaframkvæmd Hæstaréttar og skrif íslenskra fræðimanna um efnið og af því dregnar ályktanir. Í öðrum kafla verður farið yfir hugtakið aðildarhæfi og þýðingu þess. Í þriðja kafla verður sérstaklega rýnt í aðildarhæfi opinberra lögpersóna og greind að því marki sem dómaframkvæmd gefur færi á, þau sjónarmið sem horft er til við mat á aðildarhæfi undireinda ríkis og sveitarfélaga. Þá verður í fjórða kafla farið yfir nokkur þeirra atriða er máli skipta um rétta aðild þegar ríkið eða undireindir þess eiga í hlut. Í fimmta kafla verður farið yfir gagnrýni fræðimanna á þá stöðu sem uppi er í þessum efnum. Að lokum verða niðurstöður dregnar saman í sjötta kafla."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/49347"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Aðildarhæfi"],"dc:title":["Aðildarhæfi opinberra lögpersóna"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:37:37Z"}