„Hin mætasta í öllum kurteisra kvenna kvenskum.“ Konur og hirðleg ást í ljóðsögum Marie de France

Strengleikar er safn þýddra ljóðsagna, sem upphaflega voru ortar á frönsku á 12. öld en voru á þeirri þrettándu þýddar yfir á norrænu að tilstuðlan Hákonar Hákonarsonar Noregskonungs. Ellefu þeirra sagna sem finna má í safninu eru eignaðar Marie de France. Með þýðingu Strengleika, ásamt örfáum fyrri verkum, komust Norðmenn í kynni við heim riddarabókmennta sem var þeim bæði fjarlægur og framandi. Ólíkt því sem áður hafði tíðkast innan norrænna bókmennta höfðu tilfinningar og ástir nú aukið vægi. Ástin í sögunum var einnig að sumu leyti frábrugðin þeirri ást sem oft er tengd við rómantík, en auk dæmigerðra lýsinga á tilfinningum rómantískrar ástar gekk hún að sumu leyti út á daðursleik sem átti sér stað á milli riddara og eiginkonu konungs eða herra riddarans. Þessi ást fékk síðar á sig heitið ástin við hirðina (e. courtly love), en fyrir þessa tegund ástar skiptir stéttaskiptingin miklu máli, enda kom hún í veg fyrir að eitthvað yrði raunverulega úr því daðurslega sambandi sem myndaðist í leiknum. Í sögum Marie de France er þó oft vikið frá þessum reglum, þar sem þátttakendur leiksins eru nánast undantekningarlaust af sömu stétt og stöðu. Þessi frávik leiða til breytinga á valdastöðu kvenna innan hjónabandsins, enda hefur eiginmaður þeirra nú engin frekari völd en elskhuginn og þar með er fátt sem eiginmaðurinn getur gert, kjósi eiginkonan að yfirgefa hann. Þar með mætti segja að völd ástarinnar séu færð yfir til kvennanna sem geta þá stjórnað því hjá hvorum manninum þær vilja vera, eiginmanninum eða elskhuganum. Í þessari ritgerð er hlutverk kvenna í ljóðsögum Marie de France skoðað, ásamt því hvernig sú ást sem birtist í sögunum endurspeglar valdastöðu kvennanna innan sagnanna. Í ljós kemur að það vald sem Marie færir kvenhetjum sagnanna er ekki raunverulegt. Konurnar í sögum hennar hljóta vissulega aukið vald á makavali, en þegar öllu er á botninn hvolft er skýrt að þeirra raunverulega staða og hlutverk innan sagnanna er þó enn það sama og áður. Þeim er ætlað að vera undirgefnar æðri karlmönnum.

Author dc:creator

• Hrafnhildur Ming Þórunnardóttir 2002-

Contributors dc:contributor

• Háskóli Íslands

• Íslenska (námsgrein)

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

https://hdl.handle.net/1946/48850

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/48850