{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/43140"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/43140","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Slökkvilið á landsbyggðinni. Eru byggðasamlög lausnin?","abstract":"Tilgangur þessarar rannsóknar er að greina stöðu slökkviliða á landsbyggðinni eftir því hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfsemi þeirra. Sérstaklega verður skoðað hvort rekstrarfyrirkomulag hafi þar áhrif og hvort munur er á slökkviliðum sem rekin eru í byggðasamlagi eða af einstöku sveitarfélagi. Á grunni þessara niðurstaðna verður einnig lagt mat á hvort samstarf um rekstur slökkviliða í formi byggðasamlags geti auðveldað þeim að uppfylla lögbundnar kröfur. Rannsóknin er verkefnamat sem felur í sér mat á opinberu verkefni og eru niðurstöðurnar til þess fallnar að vera til leiðsagnar um nauðsynlegar úrbætur eða breytingar sem mögulega þarf að ráðast í til að bæta gæði starfseminnar. Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að staða slökkviliða á landsbyggðinni er breytileg á milli sveitarfélaga þegar kemur að því að uppfylla lögbundnar kröfur. Minni slökkvilið standa hallari fæti þegar kemur að rekstri og skýr tenging er á milli þess hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin hafa til ráðstöfunar við reksturinn. Í samanburði milli slökkviliða má sjá merki um að staða meirihluta slökkviliða sem rekin eru í byggðasamlagi er heldur betri en hjá öðrum minni liðum á landsbyggðinni. Niðurstöðurnar sýna einnig að áður en ákvörðun er tekin um hvort byggðasamlag sé leiðin til að bæta starfsemi slökkviliðs svo þau uppfylli betur lögbundnar kröfur eru ákveðnir lykilþættir sem huga þarf að áður en slík ákvörðun er tekin. Í fyrsta lagi má nefna tengingu á milli lögbundinna krafna og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin ráðstafa í reksturinn. Samvinna sveitarfélaga nægir ekki endilega ein og sér heldur þurfa viðeigandi fjármunir að fylgja svo unnt sé að mæta lögbundnum kröfum. Í annan stað er nauðsynlegt að sveitarfélög meti áhættu á sínu svæði svo unnt sé að taka afstöðu til þess hvernig skipulagi slökkviliðs og stærð þess skuli háttað en slíkt mat leggur einnig grunn að brunavarnaáætlun fyrir svæðið. Í þriðja lagi er nauðsynlegt að skoða aðstæður á svæðinu með íbúafjölda í huga, ásamt landfræðilegum þáttum, samgöngum og vegalengdum, sem kunna að hafa áhrif á starfsemi slökkviliðs. Sé niðurstaðan sú að mynda byggðasamlag í kringum starfsemina ættu að skapast faglegri og rekstrarleg tækifæri til að bæta gæði þjónustunnar og tryggja samlegðaráhrifin sem rekstrarforminu kunna að fylgja. Í þeim tilgangi að gera slökkviliðum og sveitarfélögum betur kleift að uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfseminnar.","abstract_html":"Tilgangur þessarar rannsóknar er að greina stöðu slökkviliða á landsbyggðinni eftir því hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfsemi þeirra. Sérstaklega verður skoðað hvort rekstrarfyrirkomulag hafi þar áhrif og hvort munur er á slökkviliðum sem rekin eru í byggðasamlagi eða af einstöku sveitarfélagi. Á grunni þessara niðurstaðna verður einnig lagt mat á hvort samstarf um rekstur slökkviliða í formi byggðasamlags geti auðveldað þeim að uppfylla lögbundnar kröfur. Rannsóknin er verkefnamat sem felur í sér mat á opinberu verkefni og eru niðurstöðurnar til þess fallnar að vera til leiðsagnar um nauðsynlegar úrbætur eða breytingar sem mögulega þarf að ráðast í til að bæta gæði starfseminnar. Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að staða slökkviliða á landsbyggðinni er breytileg á milli sveitarfélaga þegar kemur að því að uppfylla lögbundnar kröfur. Minni slökkvilið standa hallari fæti þegar kemur að rekstri og skýr tenging er á milli þess hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin hafa til ráðstöfunar við reksturinn. Í samanburði milli slökkviliða má sjá merki um að staða meirihluta slökkviliða sem rekin eru í byggðasamlagi er heldur betri en hjá öðrum minni liðum á landsbyggðinni. Niðurstöðurnar sýna einnig að áður en ákvörðun er tekin um hvort byggðasamlag sé leiðin til að bæta starfsemi slökkviliðs svo þau uppfylli betur lögbundnar kröfur eru ákveðnir lykilþættir sem huga þarf að áður en slík ákvörðun er tekin. Í fyrsta lagi má nefna tengingu á milli lögbundinna krafna og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin ráðstafa í reksturinn. Samvinna sveitarfélaga nægir ekki endilega ein og sér heldur þurfa viðeigandi fjármunir að fylgja svo unnt sé að mæta lögbundnum kröfum. Í annan stað er nauðsynlegt að sveitarfélög meti áhættu á sínu svæði svo unnt sé að taka afstöðu til þess hvernig skipulagi slökkviliðs og stærð þess skuli háttað en slíkt mat leggur einnig grunn að brunavarnaáætlun fyrir svæðið. Í þriðja lagi er nauðsynlegt að skoða aðstæður á svæðinu með íbúafjölda í huga, ásamt landfræðilegum þáttum, samgöngum og vegalengdum, sem kunna að hafa áhrif á starfsemi slökkviliðs. Sé niðurstaðan sú að mynda byggðasamlag í kringum starfsemina ættu að skapast faglegri og rekstrarleg tækifæri til að bæta gæði þjónustunnar og tryggja samlegðaráhrifin sem rekstrarforminu kunna að fylgja. Í þeim tilgangi að gera slökkviliðum og sveitarfélögum betur kleift að uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfseminnar.","abstract_has_math":false,"creators":["Regína Valdimarsdóttir 1986-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023-01-10T08:38:41Z","date_published":"2023-01-10T08:38:41Z","updated_at":"2026-07-27T21:40:48Z","subjects":["Opinber stjórnsýsla (námsgrein)","Slökkvilið","Dreifbýli"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/43140","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Regína Valdimarsdóttir 1986-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2023-01-10T08:38:40Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2023-01-10T08:38:40Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2023-01-10T08:38:41Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Opinber stjórnsýsla (námsgrein)","Slökkvilið","Dreifbýli"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/43140"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Tilgangur þessarar rannsóknar er að greina stöðu slökkviliða á landsbyggðinni eftir því hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfsemi þeirra. Sérstaklega verður skoðað hvort rekstrarfyrirkomulag hafi þar áhrif og hvort munur er á slökkviliðum sem rekin eru í byggðasamlagi eða af einstöku sveitarfélagi. Á grunni þessara niðurstaðna verður einnig lagt mat á hvort samstarf um rekstur slökkviliða í formi byggðasamlags geti auðveldað þeim að uppfylla lögbundnar kröfur. Rannsóknin er verkefnamat sem felur í sér mat á opinberu verkefni og eru niðurstöðurnar til þess fallnar að vera til leiðsagnar um nauðsynlegar úrbætur eða breytingar sem mögulega þarf að ráðast í til að bæta gæði starfseminnar. Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að staða slökkviliða á landsbyggðinni er breytileg á milli sveitarfélaga þegar kemur að því að uppfylla lögbundnar kröfur. Minni slökkvilið standa hallari fæti þegar kemur að rekstri og skýr tenging er á milli þess hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin hafa til ráðstöfunar við reksturinn. Í samanburði milli slökkviliða má sjá merki um að staða meirihluta slökkviliða sem rekin eru í byggðasamlagi er heldur betri en hjá öðrum minni liðum á landsbyggðinni. Niðurstöðurnar sýna einnig að áður en ákvörðun er tekin um hvort byggðasamlag sé leiðin til að bæta starfsemi slökkviliðs svo þau uppfylli betur lögbundnar kröfur eru ákveðnir lykilþættir sem huga þarf að áður en slík ákvörðun er tekin. Í fyrsta lagi má nefna tengingu á milli lögbundinna krafna og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin ráðstafa í reksturinn. Samvinna sveitarfélaga nægir ekki endilega ein og sér heldur þurfa viðeigandi fjármunir að fylgja svo unnt sé að mæta lögbundnum kröfum. Í annan stað er nauðsynlegt að sveitarfélög meti áhættu á sínu svæði svo unnt sé að taka afstöðu til þess hvernig skipulagi slökkviliðs og stærð þess skuli háttað en slíkt mat leggur einnig grunn að brunavarnaáætlun fyrir svæðið. Í þriðja lagi er nauðsynlegt að skoða aðstæður á svæðinu með íbúafjölda í huga, ásamt landfræðilegum þáttum, samgöngum og vegalengdum, sem kunna að hafa áhrif á starfsemi slökkviliðs. Sé niðurstaðan sú að mynda byggðasamlag í kringum starfsemina ættu að skapast faglegri og rekstrarleg tækifæri til að bæta gæði þjónustunnar og tryggja samlegðaráhrifin sem rekstrarforminu kunna að fylgja. Í þeim tilgangi að gera slökkviliðum og sveitarfélögum betur kleift að uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfseminnar.","The purpose of this research is to assess the situation of fire brigades in rural areas and how well they fulfil statutory requirements with a special focus on assessing the difference between fire brigades that are run as a municipal cooperation or by individual municipalities. An assessment is also made as to whether the cooperation of municipalities regarding the operation of fire brigades in the form that can make it easier for fire brigades to meet statutory requirements. The research is a project evaluation that includes an evaluation of a public project, and the results are intended to be a guide for necessary improvements or changes that may need to be undertaken to improve the quality of the operation. The results of the study show that the position of fire brigades in rural areas varies between municipalities when it comes to meeting statutory requirements. In particular, for the smaller fire brigades, that are in more difficult positions when it comes to operations, there a clear connection between how well they meet statutory requirements and the funds that the municipalities assign. In a comparison between fire brigades there is also a sign that the situation of most fire brigades that are run in municipal cooperation is somewhat better than that of the smaller brigades in the rural areas. The results also show that there are certain key factors that must be considered before a decision is made as to whether a municipal cooperation could better meet requirements. Firstly, there is a connection between requirements and the funds that the municipalities invest in the operation. Cooperation between municipalities is not enough on its own because appropriate funds must be provided so that statutory requirements can be met. Secondly, it is necessary for municipalities to assess risks in their area so they can make an informed decision on how the fire brigade should be organized and its size, but such assessment also lays the foundation for a fire prevention plan for the area. Thirdly, it is necessary to assess the conditions in the area in terms of population, geographical factors, transportation, and road distances that may affect the fire brigade’s activities. If the result is to form a municipal cooperation around the fire brigade it should improve the quality of the service and ensure synergy that comes with the operation to better enable fire brigades and municipalities to fulfil the statutory requirements."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Slökkvilið á landsbyggðinni. Eru byggðasamlög lausnin?"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Regína Valdimarsdóttir 1986-"],"dc:date.accessioned":["2023-01-10T08:38:40Z"],"dc:date.available":["2023-01-10T08:38:40Z"],"dc:date.issued":["2023-01-10T08:38:41Z"],"dc:description.abstract":["Tilgangur þessarar rannsóknar er að greina stöðu slökkviliða á landsbyggðinni eftir því hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfsemi þeirra. Sérstaklega verður skoðað hvort rekstrarfyrirkomulag hafi þar áhrif og hvort munur er á slökkviliðum sem rekin eru í byggðasamlagi eða af einstöku sveitarfélagi. Á grunni þessara niðurstaðna verður einnig lagt mat á hvort samstarf um rekstur slökkviliða í formi byggðasamlags geti auðveldað þeim að uppfylla lögbundnar kröfur. Rannsóknin er verkefnamat sem felur í sér mat á opinberu verkefni og eru niðurstöðurnar til þess fallnar að vera til leiðsagnar um nauðsynlegar úrbætur eða breytingar sem mögulega þarf að ráðast í til að bæta gæði starfseminnar. Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að staða slökkviliða á landsbyggðinni er breytileg á milli sveitarfélaga þegar kemur að því að uppfylla lögbundnar kröfur. Minni slökkvilið standa hallari fæti þegar kemur að rekstri og skýr tenging er á milli þess hversu vel þau uppfylla lögbundnar kröfur og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin hafa til ráðstöfunar við reksturinn. Í samanburði milli slökkviliða má sjá merki um að staða meirihluta slökkviliða sem rekin eru í byggðasamlagi er heldur betri en hjá öðrum minni liðum á landsbyggðinni. Niðurstöðurnar sýna einnig að áður en ákvörðun er tekin um hvort byggðasamlag sé leiðin til að bæta starfsemi slökkviliðs svo þau uppfylli betur lögbundnar kröfur eru ákveðnir lykilþættir sem huga þarf að áður en slík ákvörðun er tekin. Í fyrsta lagi má nefna tengingu á milli lögbundinna krafna og þeirra fjármuna sem sveitarfélögin ráðstafa í reksturinn. Samvinna sveitarfélaga nægir ekki endilega ein og sér heldur þurfa viðeigandi fjármunir að fylgja svo unnt sé að mæta lögbundnum kröfum. Í annan stað er nauðsynlegt að sveitarfélög meti áhættu á sínu svæði svo unnt sé að taka afstöðu til þess hvernig skipulagi slökkviliðs og stærð þess skuli háttað en slíkt mat leggur einnig grunn að brunavarnaáætlun fyrir svæðið. Í þriðja lagi er nauðsynlegt að skoða aðstæður á svæðinu með íbúafjölda í huga, ásamt landfræðilegum þáttum, samgöngum og vegalengdum, sem kunna að hafa áhrif á starfsemi slökkviliðs. Sé niðurstaðan sú að mynda byggðasamlag í kringum starfsemina ættu að skapast faglegri og rekstrarleg tækifæri til að bæta gæði þjónustunnar og tryggja samlegðaráhrifin sem rekstrarforminu kunna að fylgja. Í þeim tilgangi að gera slökkviliðum og sveitarfélögum betur kleift að uppfylla lögbundnar kröfur sem gerðar eru til starfseminnar.","The purpose of this research is to assess the situation of fire brigades in rural areas and how well they fulfil statutory requirements with a special focus on assessing the difference between fire brigades that are run as a municipal cooperation or by individual municipalities. An assessment is also made as to whether the cooperation of municipalities regarding the operation of fire brigades in the form that can make it easier for fire brigades to meet statutory requirements. The research is a project evaluation that includes an evaluation of a public project, and the results are intended to be a guide for necessary improvements or changes that may need to be undertaken to improve the quality of the operation. The results of the study show that the position of fire brigades in rural areas varies between municipalities when it comes to meeting statutory requirements. In particular, for the smaller fire brigades, that are in more difficult positions when it comes to operations, there a clear connection between how well they meet statutory requirements and the funds that the municipalities assign. In a comparison between fire brigades there is also a sign that the situation of most fire brigades that are run in municipal cooperation is somewhat better than that of the smaller brigades in the rural areas. The results also show that there are certain key factors that must be considered before a decision is made as to whether a municipal cooperation could better meet requirements. Firstly, there is a connection between requirements and the funds that the municipalities invest in the operation. Cooperation between municipalities is not enough on its own because appropriate funds must be provided so that statutory requirements can be met. Secondly, it is necessary for municipalities to assess risks in their area so they can make an informed decision on how the fire brigade should be organized and its size, but such assessment also lays the foundation for a fire prevention plan for the area. Thirdly, it is necessary to assess the conditions in the area in terms of population, geographical factors, transportation, and road distances that may affect the fire brigade’s activities. If the result is to form a municipal cooperation around the fire brigade it should improve the quality of the service and ensure synergy that comes with the operation to better enable fire brigades and municipalities to fulfil the statutory requirements."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/43140"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Opinber stjórnsýsla (námsgrein)","Slökkvilið","Dreifbýli"],"dc:title":["Slökkvilið á landsbyggðinni. Eru byggðasamlög lausnin?"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:40:48Z"}