Ein greining alla ævi?

Ætla má að margt fatlað fólk, sérstaklega yngri kynslóðir, hafi fengið einhvers konar greiningu á skerðingu sinni sem börn. Þó er sennilegt að eldra fatlað fólk hafi seint eða ekki fengið formlega greiningu á fötlun sinni, meðal annars þar sem lífaldur fatlaðs fólks hefur hækkað að undanförnu og þjónusta breyst töluvert frá því sem áður var. Stuðningur við fatlað fólk, sjálfstæði þess og sjálfræði hefur tekið ýmsum framförum síðastliðin ár og áratugi og í því samhengi stundum rætt um „afstofnanavæðingu“, en líklegt er að margt eldra fatlað fólk hafi búið sem börn og unglingar á stofnunum. Þessi hópur er á miðjum aldri eða efri æviárum og hefur jafnvel enga greiningu sem hægt er að styðjast við þegar kemur að þjónustu. Vitað er að fatlað fólk glímir oft við geðraskanir og vel er þekkt að fólk með Downs heilkenni er í aukinni hættu á að fá Alzheimer sjúkdóm. Erfitt getur verið fyrir þennan samfélagshóp að fá formlega og faglega greiningu geðraskana og lyf því ef til vill notuð án þess að ítarleg greining liggi til grundvallar. Afar takmarkaða þjónustu er að fá hjá sálfræðingum og geðlæknum. Þroskaþjálfar starfa með fötluðu fólki frá fyrstu æviárum og allt til æviloka, þar með talið með fólki sem er komið yfir miðjan aldur, og ber skylda til að finna bestu mögulegu lausnir fyrir skjólstæðinga sína, oft án formlegrar greiningar á stöðu þeirra, heilsu og líðan. Í þessu verkefni verður skoðað hvaða geðraskanir geta komið fram hjá fötluðu fólki, hvernig Alzheimer sjúkdómur getur komið fram hjá fólki með Downs heilkenni og hvernig annað fagfólk en þroskaþjálfar kemur að þjónustu við fatlað fólk. Gagna var aflað frá fyrirliggjandi heimildum, bæði innlendum sem erlendum, en nokkuð erfitt var að finna ritrýndar innlendar heimildir um efnið. Þar af leiðandi er einnig stuðst við munnlegar heimildir frá fjórum starfandi þroskaþjálfum á Íslandi. Þeir hafa allir starfað í um 25-30 ár og hafa unnið á ýmsum sviðum innan fagsins í stuðningi við fatlað fólk, svo sem í dagþjónustu, í búsetuúrræðum, við ráðgjöf og í grunnskóla. Þeim eru gefin dulnefni svo ekki sé hægt að rekja neinar upplýsingar til ákveðinna einstaklinga eða staða.Niðurstöður verkefnisins benda til að fagþjónusta á vegum geðheilbrigðisstarfsmanna sé lítil sem engin fyrir fatlað fólk sem á við geðraskanir eða heilabilun að stríða og fatlað fólk fær sjaldnast greiningu á öðrum skerðingum eða röskunum en þeim sem kennsl voru borin á í æsku. Fatlað fólk þarf því oft að reiða sig á þroskaþjálfa, fagþekkingu þeirra og hyggjuvit í daglegu lífi. Þessar niðurstöður sýna því að þrátt fyrir lög um þjónustu og velferð og samþykkta alþjóðasamninga um réttindi fatlaðs fólks, þá fær fatlað fólk ekki þá þjónustu sem því ber.

Author dc:creator

• Arnþór Fjalarsson 1994-

Contributors dc:contributor

• Háskóli Íslands

• BA ritgerðir
• Þroskaþjálfafræði
• Fatlaðir
• Geðraskanir
• Greining frávika
• Þroskaþjálfar

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/42926

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/42926