Tímavitund: Fyrirbærafræðileg nálgun á tímann

Þessi ritgerð fjallar um tímann með nálgun fyrirbærafræðinnar. Skoðað er hvernig við upplifum tímann og síðan dregnar ályktanir af því um starfsemi vitundarinnar. Rýnt er í Fyrirlestra um innri tímavitund eftir Edmund Husserl frá árinu 1905. Gerð er grein fyrir hugmyndum hans um eftirheldni, framleitni og núið sem er eins og skurðpunktur milli fortíðar og framtíðar. Þessar hugmyndir eru síðan settar í samhengi við umfjöllun Maurice Merleau-Ponty um sjónina í Fyrirbærafræði skynjunarinnar frá árinu 1945. Sjónin er samkvæmt Merleau-Ponty virkt ferli líkamnaðar staðveru og skynreynslan ákveðin ætlun gagnvart heiminum. Hugveran lítur í kringum sig samkvæmt ákveðnu skema sem hún er stillt inn á og augað færist yfir sjóndeildarhringinn þar sem það leitar uppi hluti í samræmi við ætlun hugverunnar. Einnig er komið inn á hvernig Alia Al-Saji hefur stuðst við þessar hugmyndir í nýlegum skrifum þar sem hún greinir kynþáttavætt sjónarhorn og kynþáttahatur. Hún telur að hik í tímaflæðinu sé upphafspunktur sem gerir breytingar á skynjun okkar mögulega, en það er nauðsynlegt að framlengja hikið til að móta nýjar venjur fyrir skynferlana. Í síðasta hluta ritgerðarinnar er tekin fyrir umfjöllun Gilles Deleuze um þversagnir úr bókinni Logique du sens frá árinu 1969. Þversagnir eru gæddar þeim eiginleika að merking þeirra er aldrei endanlega ákvörðuð, heldur eru fleiri en ein merking mögulegar samtímis án þess að skorið sé úr um eina frekar en aðra. Þetta fyrirbæri notar Deleuze til að aðgreina mismunandi tímaupplifanir, Chronos-tíma og Aiôn-tíma. Hugmyndin um Aiôn-tíma tengist umfjöllun Al-Saji og vandanum við að framlengja hikið. Sýnt er fram á mikilvægi slíkrar rannsóknar á þætti tímans í vitundarstarfinu og færð rök fyrir því að hún sé nauðsynleg áður en lagst er í greiningu á hlutlægum tíma. Það má ekki gera ráð fyrir tímanum áður en við höfum nokkra reynslu af honum því þar með er farið á mis við hvernig þáttur tímans í vitundarstarfinu mótar nú þegar hugmynd okkar um þetta fyrirbæri og nálgun okkar á heiminn. Það er nauðsynlegt að greina hinn lifaða tíma við rannsóknir á verufræði, en það felur einnig í sér möguleika innan siðfræðinnar.

Author dc:creator

• Sigurjón Bergþór Daðason 1984-

Contributors dc:contributor

• Háskóli Íslands

• Heimspeki
• Fyrirbærafræði

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/41022

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/41022