{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/36006"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/36006","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Vímuefnanotkun aldraða: misnotkun lyfseðilsskyldra lyfja og lausasölulyfja","abstract":"Vímuefnaneysla aldraðra er falinn vaxandi vandi bæði hér á landi og út í heimi. Spáð er að öldruðum muni fjölga hratt víða í heiminum og með því þjónusta og umönnun til aldraða einstaklinga. Það mun koma til með að vera stærsta áskorun velferðarsamfélaga víðsvegar og verður meðal stærstu kostnaðarliða heilbrigðisþjónustu. Aldraðir eru helstu notendur heilbrigðisþjónustu á Íslandi og af þeirri forsendu verður að auka vitund almennings og heilbrigðisstarfsfólks um vímuefnavanda aldraðra og opna umræðuna um það málefni. Ljóst er að stjórnvöld þurfa að móta heildræna heilsueflandi stefnu sem gerir ráð fyrir ólíkum þörfum þessa stækkandi hóps. Í þessari ritgerð er fjallað um vímuefnanotkun Íslendinga með það að markmiði að varpa ljósi á notkun ávanabindandi lyfja.. Enn fremur er vikið sérstaklega að lyfjamisnotkun og misnotkun lyfseðilsskyldra lyfja meðal eldra fólks. Helstu niðurstöður leiddu í ljós að lyfjanotkun hér á landi er umtalsvert hærri en á hinum norðurlöndunum, en í nokkrum tilfellum var ávísanatíðni lyfja á Íslandi tvöfalt hærri en í þeim ríkjum. Vímuefnavandi aldraðra er falinn vandi að því leytinu til að birtingarmyndir vímuefnaneyslu eru aðrar en fyrir ungt fólk. Aldraðir eru sérstaklega viðkvæmir fyrir neikvæðum aukaverkunum vímuefna þar með talið lyf, þar sem líkamsvarnir þeirra eru minni og jafnframt þurfa þeir minna af vímuefnum til þess að finna fyrir áhrifum. Lykilhugtök: vímuefnanotkun, vímuefnamisnotkun, neysla, lyfseðilsskyld lyf, lyf í lausasölu og fíknivandi.","abstract_html":"Vímuefnaneysla aldraðra er falinn vaxandi vandi bæði hér á landi og út í heimi. Spáð er að öldruðum muni fjölga hratt víða í heiminum og með því þjónusta og umönnun til aldraða einstaklinga. Það mun koma til með að vera stærsta áskorun velferðarsamfélaga víðsvegar og verður meðal stærstu kostnaðarliða heilbrigðisþjónustu. Aldraðir eru helstu notendur heilbrigðisþjónustu á Íslandi og af þeirri forsendu verður að auka vitund almennings og heilbrigðisstarfsfólks um vímuefnavanda aldraðra og opna umræðuna um það málefni. Ljóst er að stjórnvöld þurfa að móta heildræna heilsueflandi stefnu sem gerir ráð fyrir ólíkum þörfum þessa stækkandi hóps. Í þessari ritgerð er fjallað um vímuefnanotkun Íslendinga með það að markmiði að varpa ljósi á notkun ávanabindandi lyfja.. Enn fremur er vikið sérstaklega að lyfjamisnotkun og misnotkun lyfseðilsskyldra lyfja meðal eldra fólks. Helstu niðurstöður leiddu í ljós að lyfjanotkun hér á landi er umtalsvert hærri en á hinum norðurlöndunum, en í nokkrum tilfellum var ávísanatíðni lyfja á Íslandi tvöfalt hærri en í þeim ríkjum. Vímuefnavandi aldraðra er falinn vandi að því leytinu til að birtingarmyndir vímuefnaneyslu eru aðrar en fyrir ungt fólk. Aldraðir eru sérstaklega viðkvæmir fyrir neikvæðum aukaverkunum vímuefna þar með talið lyf, þar sem líkamsvarnir þeirra eru minni og jafnframt þurfa þeir minna af vímuefnum til þess að finna fyrir áhrifum. Lykilhugtök: vímuefnanotkun, vímuefnamisnotkun, neysla, lyfseðilsskyld lyf, lyf í lausasölu og fíknivandi.","abstract_has_math":false,"creators":["Jelena Kospenda 1995-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020-06-10T10:20:53Z","date_published":"2020-06-10T10:20:53Z","updated_at":"2026-07-27T21:40:16Z","subjects":["Félagsráðgjöf","Aldraðir","Fíkniefnaneysla","Lyfjamisnotkun"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/36006","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Jelena Kospenda 1995-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2020-06-10T10:20:52Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2020-06-10T10:20:52Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2020-06-10T10:20:53Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Félagsráðgjöf","Aldraðir","Fíkniefnaneysla","Lyfjamisnotkun"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/36006"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Vímuefnaneysla aldraðra er falinn vaxandi vandi bæði hér á landi og út í heimi. Spáð er að öldruðum muni fjölga hratt víða í heiminum og með því þjónusta og umönnun til aldraða einstaklinga. Það mun koma til með að vera stærsta áskorun velferðarsamfélaga víðsvegar og verður meðal stærstu kostnaðarliða heilbrigðisþjónustu. Aldraðir eru helstu notendur heilbrigðisþjónustu á Íslandi og af þeirri forsendu verður að auka vitund almennings og heilbrigðisstarfsfólks um vímuefnavanda aldraðra og opna umræðuna um það málefni. Ljóst er að stjórnvöld þurfa að móta heildræna heilsueflandi stefnu sem gerir ráð fyrir ólíkum þörfum þessa stækkandi hóps. Í þessari ritgerð er fjallað um vímuefnanotkun Íslendinga með það að markmiði að varpa ljósi á notkun ávanabindandi lyfja.. Enn fremur er vikið sérstaklega að lyfjamisnotkun og misnotkun lyfseðilsskyldra lyfja meðal eldra fólks. Helstu niðurstöður leiddu í ljós að lyfjanotkun hér á landi er umtalsvert hærri en á hinum norðurlöndunum, en í nokkrum tilfellum var ávísanatíðni lyfja á Íslandi tvöfalt hærri en í þeim ríkjum. Vímuefnavandi aldraðra er falinn vandi að því leytinu til að birtingarmyndir vímuefnaneyslu eru aðrar en fyrir ungt fólk. Aldraðir eru sérstaklega viðkvæmir fyrir neikvæðum aukaverkunum vímuefna þar með talið lyf, þar sem líkamsvarnir þeirra eru minni og jafnframt þurfa þeir minna af vímuefnum til þess að finna fyrir áhrifum. Lykilhugtök: vímuefnanotkun, vímuefnamisnotkun, neysla, lyfseðilsskyld lyf, lyf í lausasölu og fíknivandi."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Vímuefnanotkun aldraða: misnotkun lyfseðilsskyldra lyfja og lausasölulyfja","Substance use and abuse in elderly adults: misuse of prescription and over-the-counter drugs"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Jelena Kospenda 1995-"],"dc:date.accessioned":["2020-06-10T10:20:52Z"],"dc:date.available":["2020-06-10T10:20:52Z"],"dc:date.issued":["2020-06-10T10:20:53Z"],"dc:description.abstract":["Vímuefnaneysla aldraðra er falinn vaxandi vandi bæði hér á landi og út í heimi. Spáð er að öldruðum muni fjölga hratt víða í heiminum og með því þjónusta og umönnun til aldraða einstaklinga. Það mun koma til með að vera stærsta áskorun velferðarsamfélaga víðsvegar og verður meðal stærstu kostnaðarliða heilbrigðisþjónustu. Aldraðir eru helstu notendur heilbrigðisþjónustu á Íslandi og af þeirri forsendu verður að auka vitund almennings og heilbrigðisstarfsfólks um vímuefnavanda aldraðra og opna umræðuna um það málefni. Ljóst er að stjórnvöld þurfa að móta heildræna heilsueflandi stefnu sem gerir ráð fyrir ólíkum þörfum þessa stækkandi hóps. Í þessari ritgerð er fjallað um vímuefnanotkun Íslendinga með það að markmiði að varpa ljósi á notkun ávanabindandi lyfja.. Enn fremur er vikið sérstaklega að lyfjamisnotkun og misnotkun lyfseðilsskyldra lyfja meðal eldra fólks. Helstu niðurstöður leiddu í ljós að lyfjanotkun hér á landi er umtalsvert hærri en á hinum norðurlöndunum, en í nokkrum tilfellum var ávísanatíðni lyfja á Íslandi tvöfalt hærri en í þeim ríkjum. Vímuefnavandi aldraðra er falinn vandi að því leytinu til að birtingarmyndir vímuefnaneyslu eru aðrar en fyrir ungt fólk. Aldraðir eru sérstaklega viðkvæmir fyrir neikvæðum aukaverkunum vímuefna þar með talið lyf, þar sem líkamsvarnir þeirra eru minni og jafnframt þurfa þeir minna af vímuefnum til þess að finna fyrir áhrifum. Lykilhugtök: vímuefnanotkun, vímuefnamisnotkun, neysla, lyfseðilsskyld lyf, lyf í lausasölu og fíknivandi."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/36006"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Félagsráðgjöf","Aldraðir","Fíkniefnaneysla","Lyfjamisnotkun"],"dc:title":["Vímuefnanotkun aldraða: misnotkun lyfseðilsskyldra lyfja og lausasölulyfja","Substance use and abuse in elderly adults: misuse of prescription and over-the-counter drugs"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:40:16Z"}